Bắt đầu với nhiều cao trào từ năm 2006, tới hiện tại, cộng đồng yêu thích phát triển game nghiệp dư nước nhà gần như không có thêm được bất cứ đột phá nào.
Như đã biết, một quốc gia có ngành công nghiệp game online phát triển và được đánh giá cao hay không một phần lớn là nhờ khả năng tự sản xuất trò chơi. Tại Việt Nam, một vài năm gần đây phong trào game development chuyên nghiệp đã có nhiều tiến triển với nhiều dự án như Thuận Thiên Kiếm, project V, 7554...
Tuy nhiên, nhìn lại cộng đồng phát triển game nghiệp dư nước nhà, sau 3, 4 năm trời dường như vẫn đang dậm chân tại chỗ. Trớ trêu thay đây lại là nguồn cung nhân lực cực kỳ thuận lợi cho các dự án chuyên nghiệp sau này, đồng thời nó cũng là cầu nối dẫn dắt lớp trẻ Việt tìm hiểu và chuẩn bị những bước đầu tiên cho nghề nghiệp hoàn toàn mới.
Quá khứ và thực tại
Có thể nói, quá khứ huy hoàng của phong trào make game nghiệp dư nước nhà gắn liền với sự ra đời của series RPG Maker, bất chấp việc engine này thường bị coi là quá ăn sẵn nhưng không ai phủ nhận được nó đã đưa hàng nghìn bạn trẻ hiểu được cấu trúc một trò chơi được tạo nên như thế nào. RPG Maker 2003 cập bến trong khoảng cuối 2005 đầu 2006 tạo nên hàng chục game lớn nhỏ đã đi vào dĩ vãng như Final Sword, Ngũ Kỳ Châu...
Ngũ Kỳ Châu, một trong những sản phẩm RPG Maker đầu tiên tại VN.
Bắt nguồn từ RPG Maker và Game Maker (2 cộng đồng không chuyên vào loại lớn nhất Việt Nam), box Game development của GameVN xuất hiện và sau đó là diễn đàn Gamedev.vn với không ít cao thủ tham gia. Không ai trong nghề là không ngậm ngùi khi nhớ lại những ngày tháng máu lửa với nhiều dự án như, ChaosAge ViệtHeroes, Thiên Vân Chiến Quốc (giải đồ họa ấn tượng Việt Game 2007)...
Các lớp đàn anh như Hoshivina, Ddesign, AloneBeast, tuanlucky đều một mực tâm huyết gây dựng lớp kế thừa thật vững chắc. Thế nhưng cho tới hiện tại, cơm áo bạc tiền đã lấy đi họ, trong khi lực lượng nối tiếp lại quá nhạt nhòa, "lớp trẻ bây giờ chơi game nhiều chứ hiếm ai muốn làm game", một vị lão làng từng tâm sự như vậy.
Thiên Vân Chiến Quốc, dự án bài bản gần như duy nhất của cộng đồng không chuyên.
Sự thật là sau giai đoạn 2007, 2008 gia tăng số lượng nhanh chóng, phong trào make game nghiệp dư đã thụt lùi không phanh. Cho tới tận hiện tại, các engine 3D vẫn chưa được lớp sau tiếp nhận (dù chúng đã phong phú và hỗ trợ nhiều hơn, đơn cử như Unity3D, Reality Factory, Blender...), các diễn đàn vẫn "tự sướng" với các dự án RPG Maker XP cũ kỹ và lạc hậu.
Ngay cả giải thưởng Việt Game, sau 3 năm tổ chức (2006, 2007, 2008), rốt cục hạng mục dành cho game Việt cũng trôi vào dĩ vãng. Ngay cả khi giải thưởng này còn "thịnh" nhất là năm 2007, các nhóm làm game nghiệp dư cũng phải cảm thấy hơi ngỡ ngàng và thất vọng khi hạng mục của họ gần như không được quan tâm, giải thưởng thấp và không được bất kỳ sự hỗ trợ nào sau này.
Sau 4 năm, giới trẻ vẫn dậm chân với RPG Maker.
2 năm qua, sự ra đời của Thuận Thiên Kiếm cùng với Game studio North, South cùng với các studio nhỏ khác tại nhiều NPH như VTC Game, FPT Online... tưởng chừng sẽ đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ cho cộng đồng nghiệp dư, nhưng rốt cuộc đó chỉ là ảo mộng hão huyền. Ngày càng có nhiều người làm game cho mobile hoặc các nền tảng di động nhỏ và phớt lờ lĩnh vực chính thống.
Nguyên nhân vì đâu?
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện trạng ảm đạm của phong trào make game không chuyên, nhưng nguyên nhân đầu tiên và dễ thấy nhất là chưa có bất cứ trường lớp nào đào tạo về lĩnh vực này (ngoại trừ một trung tâm của NIIT nhưng quá ít người biết đến). Mọi sự tìm hiểu của giới trẻ trong nước với ngành này 99% đều thông qua internet, ebook và những môi trường kém mô phạm khác.
Đã khó nhưng lại không được đào tạo bài bản.
Ngay như tại các trường đại học kỹ thuật lớn, nơi khoa CNTT được đầu tư phát triển mạnh mẽ cũng chưa có ai đứng ra thành lập khoa dành cho game development (mà dù có lập chưa chắc đã có giảng viên). Ngành game vẫn được xã hội coi là cái gì đó "dành cho trẻ con" chứ không kiếm ra tiền, vì thế cũng dễ hiểu vì sao người ta ít coi trọng nó.
Và thế là sau khi thành công với những bước tìm hiểu đầu tiên (với RPG Maker, GM), giới trẻ không biết nên bắt đầu với các công nghệ cao cấp hơn ra sao vì chẳng có mấy ai hướng dẫn. Đó là chưa kể tới việc sản xuất ra một game online đòi hỏi cả một quá trình đào tạo bài bản còn chưa ăn ai.
Mô hình 3D trong một dự án thuần Việt không chuyên hiếm hoi hiện tại.
Thứ hai, đầu ra ít hứa hẹn cũng là điều khiến nhiều cá nhân băn khoăn, đã bắt đầu có các studio làm game chuyên nghiệp ra đời nhưng chúng còn quá ít ỏi, thậm chí tuyển người lúc nào cũng hiếm ai biết. Yêu cầu tuyển cũng đòi hỏi cao trong khi nền tảng đào tạo trong nước chưa có nên dù muốn cũng không thể đáp ứng nổi. Chủ yếu chỉ có các vị trí thiết kế 2D, 3D là còn khả quan.
Một nguyên nhân nữa khá tế nhị nhưng không thể không kể đến là tính chia sẻ của một bộ phận không nhỏ người Việt vẫn còn quá yếu. Hiếm có ai đứng lên chia sẻ kiến thức mình tìm hiểu được với người xung quanh, tính gắn kết trong các nhóm làm game không chuyên cũng quá rời rạc và 99% là tan rã sau một vài tuần thành lập.
Chơi game vẫn dễ hơn làm game rất nhiều.
Thậm chí, mới đây, dự án 7554 mới "chân ướt chân ráo" tạo nên hi vọng cho cộng đồng yêu thích game development Việt Nam cũng bị dội một gáo nước lạnh bởi nhiều dư luận tiêu cực vô lý, khiến lớp trẻ lại càng mất tự tin vào ngành này. Với họ, đây là nghề quá nguy hiểm và không có hứa hẹn gì cho tương lai.
Nói chung, phong trào nghiệp dư bao giờ cũng không thể phát triển bằng chuyên nghiệp, thế nhưng việc nó quá sút kém trong vài năm gần đây là tín hiệu không đáng vui chút nào. Đây là bài toán quá khó mà lời giải không thể có trong một sớm một chiều.
