Siêu núi lửa bí ẩn của châu Âu đang chuẩn bị 'thức giấc'

    Đức Khương, phunuvietnam 

    Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã quan sát thấy những thay đổi nhỏ trong các thông số được giám sát, làm dấy lên lo ngại rằng siêu núi lửa có thể sắp phun trào.

    Giữa những cảnh quan hùng vĩ của tự nhiên và những kỳ quan lịch sử của châu Âu là một mối nguy hiểm tiềm ẩn đã thu hút sự chú ý của các nhà khoa học trên toàn thế giới. Đó là mối đe dọa của một siêu núi lửa, một nguồn sức mạnh khổng lồ của tự nhiên có khả năng gây ra những vụ phun trào thảm khốc và để lại hậu quả toàn cầu sâu rộng.

    Siêu núi lửa của châu Âu

    Châu Âu, với cấu trúc địa chất đa dạng, là quê hương của một số vùng núi lửa đã định hình cảnh quan và để lại nhiều dấu tích qua các vụ phun trào cổ đại.

    Trong số những điểm nóng núi lửa này có một trong những mối đe dọa ghê gớm nhất mà các nhà khoa học biết đến—một siêu núi lửa. Ẩn mình bên dưới khung cảnh đẹp như tranh vẽ, người khổng lồ đang say ngủ này có khả năng gây ra một vụ phun trào với cường độ không thể tưởng tượng được.

    Vị trí chính xác của siêu núi lửa này cho tới nay vẫn chưa được tiết lộ vì giới khoa học lo ngại rằng nó sẽ đem đến những sự hoang mang không đáng có cho mọi người.

    Siêu núi lửa bí ẩn của châu Âu đang chuẩn bị 'thức giấc' - Ảnh 1.

    Một ngọn siêu núi lửa là một ngọn núi lửa lớn đã từng và sẽ phun trào ở mức độ 8, chỉ số lớn nhất trên thang Chỉ số phun trào núi lửa (Volcanic Explosivity Index; VEI). Nghĩa là lượng vật chất phun trào của vụ phun trào đó có thể tích lớn hơn 1.000 km khối.

    Tuy nhiên, các nhà khoa học từ lâu đã biết đến sự tồn tại của hiện tượng địa chất này, nó được đặc trưng bởi một khoang magma khổng lồ dưới lòng đất có khả năng tạo ra các vụ phun trào mạnh gấp hàng chục thậm chí hàng trăm lần các núi lửa thông thường. Với khả năng phun trào hàng nghìn km khối tro và vật liệu núi lửa, một vụ phun trào siêu núi lửa có thể gây ra những tác động sâu sắc trên cả quy mô khu vực và toàn cầu.

    Hiểu được các dấu hiệu của một vụ phun trào sắp xảy ra là rất quan trọng để dự đoán và chuẩn bị cho sự tàn phá tiềm tàng. Các nhà khoa học sử dụng một loạt các kỹ thuật giám sát, bao gồm phân tích hoạt động địa chấn, đo khí thải và đánh giá biến dạng mặt đất.

    Bằng cách theo dõi chặt chẽ các chỉ số này, các nhà khoa học có thể hiểu rõ hơn về hành vi của siêu núi lửa và phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào có thể báo hiệu nguy cơ phun trào gia tăng.

    Dấu hiệu nguy hiểm sắp xảy ra

    Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã quan sát thấy những thay đổi nhỏ trong các thông số được giám sát, làm dấy lên lo ngại rằng siêu núi lửa có thể sắp phun trào. Hoạt động địa chấn gia tăng, chẳng hạn như gia tăng các trận động đất nhỏ hoặc rung động mặt đất, đã được phát hiện ở vùng lân cận của siêu núi lửa. Những dịch chuyển địa chấn này, cùng với các dị thường địa chất khác, cho thấy tiềm năng gia tăng hoạt động núi lửa sâu bên dưới bề mặt Trái Đất.

    Siêu núi lửa bí ẩn của châu Âu đang chuẩn bị 'thức giấc' - Ảnh 2.

    Siêu núi lửa được tạo ra khi mắc ma trong lớp phủ nổi lên lớp vỏ nhưng không thể thoát ra ngoài, khi đó áp suất sẽ tích tụ lại trong một lò mắc ma cho đến khi lớp vỏ không chịu được áp suất đó nữa.

    Một chỉ số quan trọng khác là giám sát khí thải. Những thay đổi về thành phần và thể tích khí do siêu núi lửa thải ra có thể cung cấp những hiểu biết có giá trị về các quá trình bên trong của nó. Các nhà khoa học đo lường và phân tích tỉ mỉ các khí thải này, tìm kiếm bất kỳ sự bất thường nào có thể chỉ ra hoạt động núi lửa tăng cao.

    Biến dạng mặt đất, kết quả của sự chuyển động của magma bên dưới bề mặt Trái Đất, là một yếu tố quan trọng khác mà các nhà khoa học theo dõi chặt chẽ. Bằng cách sử dụng các kỹ thuật dựa trên vệ tinh tiên tiến và khảo sát trên mặt đất, các nhà nghiên cứu có thể xác định bất kỳ thay đổi đáng chú ý nào về hình dạng và độ cao của siêu núi lửa. Các phép đo này góp phần đánh giá tổng thể trạng thái của núi lửa và hỗ trợ dự đoán hành vi của nó.

    Tác động tiềm tàng và sự chuẩn bị

    Sự phun trào của một siêu núi lửa ở châu Âu sẽ gây ra những hậu quả sâu sắc, cả ở địa phương và toàn cầu. Tác động ngay lập tức sẽ rất tàn khốc, với sự tàn phá trên diện rộng ở khu vực xung quanh. Các vụ phun trào dữ dội, kèm theo các đám mây tro và dòng dung nham, sẽ gây ra mối đe dọa đáng kể đối với cuộc sống con người, cơ sở hạ tầng và môi trường.

    Siêu núi lửa bí ẩn của châu Âu đang chuẩn bị 'thức giấc' - Ảnh 3.

    Siêu núi lửa phun trào có thể khiến cho những khu vực rộng lớn bị che lấp hoàn toàn bởi dung nham và tro núi lửa, gây ra thay đổi khí hậu lâu dài (như tạo ra một kỷ băng hà nhỏ), có thể gây nên những sự kiện tuyệt chủng.

    Hơn nữa, những tác động lâu dài của một vụ phun trào siêu núi lửa cũng vượt xa khu vực phun trào ngay lập tức. Một lượng lớn tro núi lửa và khí thải vào khí quyển có thể dẫn đến sự gián đoạn khí hậu toàn cầu. Việc giải phóng sulfur dioxide có thể góp phần hình thành các sol khí axit sulfuric, phản xạ ánh sáng Mặt Trời và dẫn đến hiệu ứng làm mát tạm thời trên bề mặt Trái Đất. Những thay đổi khí hậu toàn cầu như vậy có thể tác động đến nông nghiệp, hệ sinh thái và sức khỏe con người.

    Trước tác động thảm khốc có thể xảy ra của một vụ phun trào siêu núi lửa, các nhà khoa học và chính quyền đã nỗ lực làm việc để tăng cường các chiến lược chuẩn bị và ứng phó. Các nỗ lực hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu quốc tế, cơ quan chính phủ và tổ chức quản lý khẩn cấp nhằm phát triển các kế hoạch dự phòng toàn diện, cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và thiết lập các giao thức để sơ tán và ứng phó hiệu quả trong trường hợp phun trào.

    Siêu núi lửa bí ẩn của châu Âu đang chuẩn bị 'thức giấc' - Ảnh 4.

    Núi lửa khác với núi thông thường là sẽ có miệng ở đỉnh. Qua từng thời kỳ, khoáng chất nóng chảy với nhiệt độ và áp suất cao sẽ phun ra ngoài thông qua miệng núi. Vật chất thoát ra và tụ lại bên hông núi lửa, chồng thành nhiều lớp khoáng chất. Sau nhiều vụ phun trào, những lớp này ngày càng dày tạo thành hình dạng của núi lửa.

    Do mức độ nghiêm trọng của những hậu quả tiềm ẩn, việc giám sát liên tục giám sát núi lửa vẫn là ưu tiên hàng đầu. Các công cụ công nghệ tiên tiến, bao gồm cảm biến trên mặt đất, hình ảnh vệ tinh và hệ thống phân tích dữ liệu, được sử dụng để liên tục đánh giá tình trạng của núi lửa. Bằng cách mở rộng mạng lưới giám sát và cải thiện khả năng thu thập và phân tích dữ liệu, các nhà khoa học nhằm mục đích nâng cao hiểu biết của họ về hành vi của siêu núi lửa và cải thiện dự đoán phun trào.

    Điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù có khả năng xảy ra một vụ phun trào siêu núi lửa ở châu Âu, nhưng thời điểm và mức độ chính xác của một sự kiện như vậy vẫn chưa chắc chắn. Các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục tinh chỉnh các mô hình của họ, giám sát siêu núi lửa một cách chi tiết và nâng cao hiểu biết của họ về các quá trình phức tạp đang diễn ra. Mục đích là để đưa ra các dự báo chính xác và cảnh báo kịp thời nhằm giảm thiểu tác động và cứu mạng người nếu một vụ phun trào xảy ra.

     

    Tin cùng chuyên mục
    Xem theo ngày

    NỔI BẬT TRANG CHỦ