Âm thầm trong đại dịch, kháng kháng sinh đang gây tử vong nhiều gấp đôi so với COVID-19

Thanh Long,  

Ngày càng có nhiều bệnh nhân nhiễm trùng kháng tất cả các loại kháng sinh mà con người hiện có.

Khi đại dịch COVID-19 hoành hành và gây ra hơn 5,6 triệu ca tử vong trong vòng 2 năm qua, có một đại dịch khác đã âm thầm trèo lên vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng những nguyên nhân gây chết người hàng đầu thế giới. Đó chính là tình trạng nhiễm khuẩn kháng kháng sinh.

Trong một bài báo mới đăng trên tạp chí The Lancet, các bác sĩ, nhà nghiên cứu y khoa và nhà kinh tế sức khỏe toàn cầu cho biết kháng kháng sinh đã gây ra 4,95 triệu ca tử vong mỗi năm, nghĩa là gần gấp đôi số ca tử vong do COVID-19 và hiện chỉ còn đứng sau bệnh tim mạch (gây ra khoảng 9 triệu ca tử vong mỗi năm) và đột quỵ (6 triệu ca).

ColourfulGraphOfAntibioticResistantDeathsPerRegionOfTheWorld.webp

Thống kê tử vong do kháng kháng sinh phân theo các khu vực trên toàn cầu.

Vi khuẩn kháng kháng sinh đã vượt qua số ca tử vong gây ra bởi bệnh thận, tiểu đường, tử vong ở trẻ sơ sinh, ung thư và các bệnh phổi để trở thành kẻ sát nhân đứng thứ ba trong bảng xếp hạng.

Dự đoán tới năm 2050, nó sẽ vượt qua cả bệnh tim mạch để trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng đầu thế giới. Mỗi năm khi đó sẽ có khoảng 10 triệu người tử vong vì vi khuẩn kháng kháng sinh. Cho tới thời điểm đó, nhân loại đã đi được gần một nửa chặng đường và tốc độ kháng kháng sinh đang ngày càng gia tăng.

Báo động tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh

Kháng sinh là tên gọi nói chung của các loại thuốc có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, một trong những khám phá vĩ đại nhất của nhân loại trong lịch sử. Kể từ khi Alexander Fleming phát hiện ra hoạt tính kháng khuẩn trong nấm Penicillium vào năm 1928, chúng ta không còn phải lo lắng về những cái chết do nhiễm trùng từ vết xước gai hoa hồng hoặc bệnh lậu nữa.

Những thập kỷ tiếp theo sau đó, hàng loạt loại thuốc kháng sinh đã được khám phá và điều chế, những viên thuốc được coi là thần dược của thế kỷ 20 cứu sống hàng triệu triệu người trên toàn thế giới khỏi các căn bệnh do vi khuẩn xâm nhập.

Điều đáng tiếc là vi khuẩn cũng không nằm im chịu trận. Từ trước cả khi con người xuất hiện trên hành tinh này, vi khuẩn đã phải chiến đấu với các hợp chất hóa học mà những loài nấm hoặc vi khuẩn khác tiết ra nhằm cạnh tranh trong quá trình phát triển.

Do đó, các loài vi khuẩn đã tiến hóa để trang bị cho mình 4 loại vũ khí hay 4 cơ chế quan trọng để kháng được với các hoạt chất kháng sinh. Chiến thắng của con người với các loại thuốc kháng sinh vì vậy chỉ là một chiến thắng tạm thời.

Trong nửa thế kỷ qua, với tình trạng lạm dụng kháng sinh, chúng ta đã liên tục sử dụng đi sử dụng lại nhiều loại thuốc và tạo cơ hội cho vi khuẩn thích nghi với chúng. Ngày càng có nhiều loại kháng sinh vì vậy đã trở nên mất tác dụng.

anh8-1481021882257.webp

Ví dụ penicillin được tung ra vào năm 1943 thì đến năm 1945, vi khuẩn kháng penicillin đã xuất hiện. Vancomycin, một loại kháng sinh được điều chế ra vào năm 1972 thì tới năm 1988, vi khuẩn kháng vancomycin lại phát triển.

Tương tự, Imipenem ra đời năm 1985 thì đến năm 1998, loại thuốc này đã bị kháng. Một trong những loại kháng sinh mới nhất của nhân loại, daptomycin ra đời năm 2003 thì ngay trong năm 2004 các bác sĩ đã phát hiện ra bệnh nhân mang vi khuẩn kháng nó.

Nghiêm trọng nhất là tình trạng nhiễm khuẩn đa kháng thuốc, khi một số bệnh nhân bị nhiễm trùng ngày nay đã không còn đáp ứng được với bất kỳ loại thuốc kháng sinh nào truyền vào cơ thể mình. Tiên lượng của những bệnh nhân này luôn ở mức xấu nhất, nghĩa là có thể tử vong do nhiễm trùng máu bất cứ lúc nào.

Các nhà nghiên cứu cho biết hiện kháng kháng sinh đã giết chết nhiều người hơn cả đại dịch HIV/AIDS và rốt rét cộng lại. "Những dữ liệu mới từ nghiên cứu của chúng tôi tiết lộ quy mô thực sự của tình trạng kháng thuốc trên toàn thế giới", Chris Murray, một nhà kinh tế sức khỏe tại Đại học Washington cho biết.

"Các ước tính trước đây đã dự đoán tới năm 2050, sẽ có khoảng 10 triệu ca tử vong hàng năm do kháng thuốc kháng sinh gây ra. Nhưng giờ đây, chúng tôi biết chắc chắn rằng chúng ta đã tiến gần đến con số đó hơn chúng ta từng nghĩ".

anh6-1481022345573.webp

Kháng kháng sinh đã trở thành nguyên nhân gây tử vong nhiều thứ ba trên thế giới

Trong nghiên cứu của mình, Murray và các đồng nghiệp đã phân tích dữ liệu từ 471 triệu bệnh án nhiễm trùng được thu thập từ 204 quốc gia trên toàn thế giới. Họ tập trung vào 23 chủng vi khuẩn và siêu vi khuẩn (bao gồm E. coli, S. pneumoniae và S. aureus) tạo ra 88 cặp vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh khác nhau.

Sau đó, Murray chạy một mô hình thống kê để ước tính quy mô của tình trạng kháng thuốc kháng sinh trên toàn thế giới. Mô hình cho ra kết quả vào năm 2019, vi khuẩn kháng kháng sinh đã gây ra 4,95 triệu ca tử vong, trong đó 1,27 triệu ca tử vong trực tiếp do kháng thuốc. Đó quả là một gánh nặng y tế lớn cho tất cả các quốc gia trên thế giới, nhưng kháng kháng sinh đặc biệt ảnh hưởng đến các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Tình trạng nhiễm trùng không đáp ứng kháng sinh đã âm thầm leo lên bảng xếp hạng thống kê những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, và giờ chỉ còn đứng sau bệnh tim mạch và đột quỵ, hai bệnh không lây nhiễm đang giết chết hàng chục triệu người mỗi năm.

Có thể nói, đây là lần đầu tiên một ước tính số ca tử vong do nhiễm trùng kháng kháng sinh trên quy mô toàn cầu được thực hiện sát với những dữ liệu thực tế nhất. 

Điều này tiếp tục khẳng định lại những gì mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Liên Hợp Quốc và cả Cơ quan Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) liên tục cảnh báo trong những năm gần đây, rằng nhân loại đang bước vào kỷ nguyên hậu kháng sinh, và đó thực sự là một vấn đề lớn về sức khỏe toàn cầu.

Trong một bài nghị luận xuất bản kèm nghiên cứu mới trên tạp chí Lancet, các biên tập viên của tạp chí đề xuất một số hành động mà chúng ta cần thực hiện ngay bao gồm: nâng cao nhận thức cộng đồng, giám sát sử dụng kháng sinh tốt hơn, cải thiện các chẩn đoán, sử dụng thuốc hợp lý và đầu tư vào phát triển các loại thuốc kháng sinh mới

Họ cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo trên khắp thế giới đưa kháng kháng sinh vào chương trình nghị sự của mình. Nếu không có hành động khẩn cấp ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ thấy mức độ tử vong do kháng kháng sinh tiếp tục gia tăng ở mức cao trong những năm tới.

anh9-1481021882258.webp

Tham khảo Sciencealert


https://genk.vn/am-tham-trong-dai-dich-khang-khang-sinh-dang-gay-tu-vong-nhieu-gap-doi-so-voi-covid-19-20220127182551808.chn
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày