Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến?

Thanh Long,  

Khác với xã hội loài người vận hành trên đạo đức, pháp luật và ý chí, nền văn minh của loài kiến thực chất chỉ là một ảo ảnh vận động trên sự tàn nhẫn của chọn lọc tự nhiên.

Nếu bạn chưa biết khoa học thực sự phân nhánh đến khủng khiếp thế nào thì hãy gặp Tiến sĩ Susanne Foitzik, một nhà kiến học (myrmecologist) đã dành cả sự nghiệp của mình chỉ để nghiên cứu kiến và "nền văn minh" của loài kiến.

Nói vậy để biết bản thân kiến học đã là một lĩnh vực nhỏ trong ngành côn trùng học, nhưng chưa dừng lại ở đó, phòng thí nghiệm của Tiến sĩ Foitzik tại Đại học Ludwig Maximilian, Đức còn tập trung vào một lĩnh vực còn hẹp hơn:

Cô chỉ chuyên nghiên cứu mối quan hệ giữa các loài kiến nô lệ và chủ nô. Bạn có bất ngờ không, trong thế giới của loài kiến cũng có những cuộc đô hộ, khi một chủng tộc kiến như Temnothorax americanus có thể bắt một chủng tộc kiến khác là Temnothorax longispinosus làm nô lệ cho mình.

Và điều gì đến cũng đến, Temnothorax longispinosus cuối cùng đã nổi dậy với một cuộc cách mạng. Những con kiến thợ vốn hiền lành một ngày đã giết sạch nhộng của những kẻ đã áp bức chúng. Không phải chỉ là một phép ẩn dụ, nó chính xác là những gì đã xảy ra trong tổ kiến Temnothorax longispinosus.

Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến? - Ảnh 1.

Tiến sĩ Susanne Foitzik, một nhà kiến học tại Đại học Ludwig Maximilian

Những kẻ áp bức Temnothorax americanus đã đẻ trứng vào trong tổ của Temnothorax longispinosus với ý định biến chúng thành những bảo mẫu bất đắc dĩ. Bình thường, trứng và ấu trùng kiến ​​chưa tạo ra mùi hương đặc trưng cho loài, vì vậy những con Temnothorax longispinosus nghĩ rằng đó cũng là những quả trứng của đàn mình.

Nhưng một khi những con non bước vào giai đoạn nhộng, chúng bắt đầu bốc mùi như những kẻ được sinh ra để nô lệ lại đàn kiến bảo mẫu. Thế là những con Temnothorax longispinosus tỉnh ngộ và biết rằng chúng đã bị lừa.

Tại thời điểm đó, chúng "cắn chết tất cả những con côn trùng non không có khả năng tự vệ, xé chúng thành từng mảnh và ném chúng ra khỏi buồng làm tổ", Tiến sĩ Foitzik viết.

Sống trong thế giới của loài kiến

Sự nổi dậy của đàn kiến nô lệ chỉ là một trong số những câu chuyện tuyệt vời được kể trong cuốn sách mới của Tiến sĩ Foitzik có tựa đề "Empire of Ants: The Hidden Worlds and Extraordinary Lives of Earth's Tiny Conquerors".

Tạm dịch là "Đế chế của loài kiến: Thế giới bí ẩn và cuộc sống phi thường của những kẻ tý hon chinh phục Trái Đất", cuốn sách này giống như một tập phim thế giới động vật hết sức sinh động tập trung vào xã hội và nền văn minh của loài kiến.

Thực ra, trên Trái Đất có tới hơn 16.000 loài kiến khác nhau. Và mặc dù không thể giới thiệu hết được từng chủng tộc của chúng, Tiến sĩ Foitzik và đồng tác giả Olaf Fritsche đã điểm qua một số loài kiến nổi bật mà bạn không thể không ấn tượng với chúng.

Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến? - Ảnh 2.

Temnothorax americanus, loài kiến "thực dân" chuyên đi đô hộ kiến Temnothorax longispinosus.

Ngoài kiến Temnothorax americanus đã nô lệ những con kiến Temnothorax longispinosus kể trên còn có Anoplolepis gracilipes, một loài kiến ​​điên màu vàng đã xâm chiếm đảo Christmas ở Ấn Độ Dương và giết chết hàng chục triệu con cua đỏ bản địa.

Jaglavak là loài kiến ​ mà người Morfu ở Bắc Cameroon gọi là Hoàng tử của các loài côn trùng. Đối với con người, chúng còn có thể trở thành những tay lính đánh thuê. Người Cameroon sẽ bắt một vài con kiến Jaglavak và thả lên tường nhà khi có mối. Những con kiến này sẽ săn mối và đuổi chúng ra khỏi nhà giúp họ.

Còn nếu bạn đến thăm các khu rừng ở Peru và Brazil, hãy cẩn thận với những khu vực được gọi là "vườn của quỷ". Đó chính là lãnh địa của loài kiến Myrmelachista schumanni, chúng đã tàn sát tất cả các loài thực vật trong bán kính làm tổ của mình, chỉ để lại một loài cây duy nhất mà chúng trú ngụ.

Sau đó còn có kiến Odontomachus Bauri, những con côn trùng 6 chân có hàm dưới có thể kẹp lại với tốc độ một phần 130 triệu giây, tương đương với tốc độ 230 km/h - một trong những cú đánh nhanh nhất trong thế giới động vật. Không con mồi nào có thể chạy thoát khỏi cú cắn đó của kiến Bauri.

Điều thú vị là những con kiến này còn dùng hàm để nhảy nhót. Một khi cắm hàm xuống đất và ra cú kẹp tốc độ, phản lực sẽ đẩy chúng bay lên không khí giống những vận động viên nhào lộn:

Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến? - Ảnh 3.

Thâm nhập vào từng tổ tiến từ góc nhìn thứ nhất

Bây giờ là lúc mà ước mơ hồi bé của bạn có thể trở thành hiện thực. Nếu bạn có thể thu nhỏ bản thân mình xuống kích thước của một con kiến, bạn chứng kiến những gì khi đi vào tổ của chúng.

Trong cuốn sách của mình, Tiến sĩ Foitzik đã khéo léo nhân hóa những sinh vật tí hon này để kể câu chuyện về cuộc đời của từng nhân vật. Những con kiến dưới góc nhìn thứ nhất đã trở thành những toán lính trinh sát, những người thợ săn, bảo mẫu, Nữ hoàng, binh lính và thậm chí có cả nông dân và những người chăn cừu.

Nhưng như Tiến sĩ Foitzik chỉ ra, khác với xã hội loài người vận hành trên đạo đức, pháp luật và ý chí, nền văn minh của loài kiến thực chất chỉ là một ảo ảnh. Trong khi chúng ta thấy những con kiến bảo mẫu hết lòng chăm sóc trứng, những con kiến trẻ đi kiếm lá non cho kiến già ở nhà, những con kiến làm nông hiền lành trồng nấm để dự trữ, kiến cũng có thể đột nhiên trở thành những kẻ sát nhân điên cuồng trong một phút giây nào đó.

Điều này xảy ra là bởi xã hội kiến hoạt động rất hoang dại, chúng chỉ tuân theo tiến hóa, di truyền và chọn lọc tự nhiên. Nếu nhìn một đàn kiến di chuyển, bạn sẽ thấy chúng giống như những chiếc xe tự lái vô hồn. Chúng nhìn thì có vẻ tổ chức, mỗi con kiến đều có việc để làm nhưng chẳng con kiến nào có tâm hồn để biết vẻ đẹp của cuộc sống xung quanh nó.

Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến? - Ảnh 4.

Hãy nhìn những con kiến đực như một ví dụ, những người đàn ông trong tổ. "Kiến đực là những con kiến ​​buồn tẻ nhất trong cái xã hội mẫu hệ được tổ chức hoàn hảo ấy, chúng chỉ giống như những nhúm tinh trùng biết đi lại", Tiến sĩ Foitzik viết.

Kiến đực chính là những con kiến được sinh ra từ trứng không thụ tinh. Sau khi cho đi tinh trùng của mình, kiến đực sẽ chết và bị ăn thịt bởi bất kỳ con kiến nào tìm thấy chúng, thường là chị em gái của chúng.

Cuộc sống của một nhà kiến học

Bạn có thể hỏi cái giá của chuyến đi này là gì? Tiến sĩ Foitzik đã không thu nhỏ người để đi vào bên trong từng tổ kiến, nhưng cô đã làm việc đó như một người khổng lồ soi mói dưới con mắt của đàn kiến. Cuốn sách cũng là một lời tự sự kể về cuộc đời những nhà kiến học.

Họ phải lặn lội trong những khu rừng bùn đất và ẩm ướt, tìm kiếm mọi mẫu vật có thể từ chuyến đi thực địa và mang về phòng thí nghiệm. Những con kiến đôi khi sẽ đốt họ, cắn họ. Những chiếc tổ kiến làm phiền họ khi đi trên máy bay và qua cửa hải quan.

Bạn sẽ thấy những gì nếu thu nhỏ người và đi vào một tổ kiến? - Ảnh 5.

Đó là chưa kể đến những thí nghiệm hết sức tinh tế đòi hỏi họ phải mổ những con kiến bằng dao siêu nhỏ. Nếu không có niềm đam mê bất tận với những sinh vật nhỏ bé này, Tiến sĩ Foitzik và các đồng nghiệp của cô sẽ không thể theo đuổi nghề nghiệp tinh tế ấy.

Trong suốt cuốn sách Empire of Ants: The Hidden Worlds and Extra Life of Earth's Little Conquerors, bạn sẽ không chỉ thấy bóng dáng của những kẻ thống trị Trái Đất bé nhỏ, mà còn có bóng hình của hai nhà kiến học khổng lồ, những người đã viết lên câu chuyện về chúng.

Tham khảo Arstechnica

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ