Con cháu của những anh hùng trong thảm họa Chernobyl sẽ không bị đột biến gen di truyền

Thanh Long,  

Phát hiện trích từ một nghiên cứu được công bố đúng 35 năm sau thảm họa hạt nhân lớn nhất lịch sử nhân loại.

Đúng khoảng thời gian này 35 năm về trước, một thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử nhân loại đã xảy ra ở Ukraine, khi đó, còn thuộc Liên Bang Xô Viết. Một tổ hợp điện nguyên tử tại Chernobyl đã phát nổ và bốc cháy, phát tán mây phóng xạ trên một khu vực rộng lớn ở Châu Âu.

Khu vực bán kính 30 km xung quanh nhà máy chỉ đơn giản là không thể sinh sống và trồng trọt được. Phóng xạ nhiễm xuống đất, nguồn nước mặt, đọng lại trên nhà cửa, ruộng đồng. Phóng xạ có trong không khí người dân hít thở và cả nguồn thức ăn mà họ ăn vào. Nói theo cách của một kỹ sư hạt nhân thì sữa, xúc xích và trứng trong khu vực này đều trở thành "một nguồn phóng xạ thứ cấp".

Để dọn dẹp khu vực ô nhiễm này, chính phủ Ukraine đã phải huy động 600.000 người tình nguyện đi vào vùng nguy hiểm. Điều đó cũng có nghĩa là họ sẽ phải phơi nhiễm dưới các chất phóng xạ nguy hiểm như caesium-137, xenon-135, iodine-131 và strontium-90. Tất cả đều có khả năng gây ung thư.

Con cháu của những anh hùng trong thảm họa Chernobyl sẽ không bị đột biến gen di truyền - Ảnh 1.

Những cảm tử quân làm nhiệm vụ dọn dẹp phóng xạ cho thảm họa Chernobyl

Không chỉ vậy, phóng xạ còn có khả năng ảnh hưởng đến DNA của họ. Cho nên sau hàng chục năm thảm họa, những người công nhân dọn dẹp ở Chernobyl vẫn phải sống với nỗi sợ hãi thường trực: Liệu việc phơi nhiễm phóng xạ có làm biến đổi tinh trùng hoặc trứng của họ và khiến con cháu họ mắc các bệnh di truyền hay không?

Mới đây, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Science cuối cùng cũng giải tỏa được nỗi lo này cho họ. Theo đó, các nhà khoa học không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy những đứa trẻ có cha mẹ tiếp xúc với phóng xạ ở Chernobyl phải chịu các đột biến di truyền tàn dư từ họ.

"Nếu có một đột biến có hại, tỷ lệ xảy ra cũng rất hiếm. Chúng tôi không thể nói rằng sẽ không bao giờ xảy ra sự cố như vậy, nhưng chúng tôi không coi đây là một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng", Stephen Chanock, giám đốc Bộ phận Di truyền và Dịch tễ học Ung thư Hoa Kỳ, một trong số các tác giả nghiên cứu cho biết. "Chúng tôi nghĩ rằng mọi người đều có thể yên tâm về phát hiện này".

Thật vậy, đó không chỉ là lời trấn an cho những người anh hùng đã dọn dẹp phóng xạ ở Chernobyl và con cháu họ bây giờ, mà còn là lời động viên cho cả những nạn nhân của thảm họa hạt nhân khác, chẳng hạn như những cụm cư dân xung quanh nhà máy điện Fukushima phải di dời sau sự cố xảy ra vào năm 2011 tại Nhật Bản.

Không có đột biến thừa kế ở Chernobyl

Con cháu của những anh hùng trong thảm họa Chernobyl sẽ không bị đột biến gen di truyền - Ảnh 2.

Một cậu bé Ukraine cầm di ảnh của ông nội, người đã chết vì phóng xạ ở Chernobyl.

Để rút ra được kết luận này, Chanock và các đồng nghiệp của ông đã lần ngược lại hồ sơ của 200 người đã làm nhiệm vụ dọn dẹp ở Chernobyl. Mức độ phơi nhiễm phóng xạ của họ được tái tạo lại một cách tỷ mỉ. Chẳng hạn, các nhà nghiên cứu có thể biết tuyến sinh dục sản sinh tinh trùng của những người đàn ông này đã hấp thụ một liều bức xạ trung bình 365 miligray, gấp 100 lần so với một lần chụp X-quang xương chậu.

Để kiểm tra những liều lượng bức xạ này có ảnh hưởng đến con của họ hay không, Chanock đã phân tích bộ gen của tất cả 130 đứa trẻ được sinh ra từ năm 1987 đến năm 2002 bởi những người dọn dẹp ở Chernobyl, sau đó so sánh với bộ gen của chính họ.

Điều này sẽ cho phép các nhà nghiên cứu tìm thấy các biến thể nhỏ trong DNA không có trong bộ gen cha mẹ chúng.

Thông thường, những loạt đột biến này vẫn xảy ra một cách tự nhiên, vì bộ máy sao chép DNA của chúng ta đôi khi vẫn mắc lỗi. Nhưng trung bình, một đứa con chỉ có thể mang khoảng 50-100 đột biến ngẫu nhiên – chính là thứ giúp phân biệt chúng với cha mẹ của mình.

Về nguyên tắc, nếu bức xạ có ảnh hưởng và gây ra các đột biến thừa kế từ Chernobyl, Chanock phải tìm thấy nhiều đột biến hơn ở những đứa trẻ có cha mẹ chịu ảnh hưởng bởi liều bức xạ cao hơn. Nhưng khi giải trình tự bộ gen của chúng, ông đã không quan sát thấy kết quả này xảy ra.

Thay vào đó, yếu tố lớn nhất ảnh hưởng đến số lượng đột biến tự nhiên này là tuổi của người cha.

Con cái của những người hùng sẽ khỏe mạnh

Con cháu của những anh hùng trong thảm họa Chernobyl sẽ không bị đột biến gen di truyền - Ảnh 3.

Vụ nổ lò phản ứng số 4 của Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl xảy ra ở Ukraine vào ngày 26 tháng 4 năm 1986. Phóng xạ mà nó phát ra đã ngay lập tức giết chết 2 công nhân nhà máy. 28 lính cứu hỏa làm nhiệm vụ ở Chernobyl cũng tử vong sau 30 ngày vì nhiễm độc phóng xạ cấp tính.

Đối với vô số người khác tiếp xúc với phóng xạ hạt nhân, các hiệu ứng từ đó cũng dần dần bộc lộ ra. Bức xạ ion hóa phá vỡ DNA của họ, trong vòng 5 năm iodine-131 sẽ phá hủy tuyến giáp và gây ra bệnh ung thư. Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa phơi nhiễm phóng xạ ở Chernobyl với các bệnh ung thư như bệnh bạch cầu và cả bệnh tim mạch.

Một số thử nghiệm trên chuột cho thấy phóng xạ thậm chí có thể gây ra các đột biến di truyền bệnh sang thế hệ con cái. Điều này làm dấy lên mối lo ngại cho những người hùng đã làm công việc dọn dẹp phóng xạ ở Chernobyl, cũng như các khu vực bị ảnh hưởng bởi thảm họa khác.

Trước đó, cũng đã có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của phóng xạ lên những người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử năm 1945 xuống Hiroshima và Nagasaki. Nhưng những nghiên cứu này không thể áp dụng sang thảm họa ở Chernobyl vì bom nguyên tử giải phóng một liều bức xạ lớn trong khoảng thời gian ngắn trong khi bức xạ ở Chernobyl ở liều nhẹ hơn và phơi nhiễm trong thời gian dài hơn.

Dimitry Bazyka, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Y học bức xạ Quốc gia Ukraine, một trong các tác giả chính của nghiên cứu đã có mặt ở Kiev ngay khi thảm họa Chernobyl xảy ra bây giờ đã có thể yên lòng vì phát hiện mới.

Ông cho biết có thể liều phóng xạ nhẹ hơn dàn đều trong khoảng thời gian dài hơn đã cho phép cơ thể người nhiễm phải chúng tự sửa chữa các DNA hư hỏng và hạn chế truyền các khuyết tật di truyền này sang cho con cái.

Con cháu của những anh hùng trong thảm họa Chernobyl sẽ không bị đột biến gen di truyền - Ảnh 4.

Những công nhân dọn dẹp phóng xạ ở Chernobyl năm 1986.

Năm 1986 khi thảm họa Chernobyl xảy ra, bản thân Bazyka đã có mặt để trực tiếp điều trị cho các sĩ quan cảnh sát làm nhiệm vụ ở khu vực nhiễm xạ. Ông gọi họ là "những anh hùng thực sự", những người chấp nhận rủi ro nhiễm xạ và nguy cơ mắc bệnh ung thư trong phần sau của cuộc đời mình.

"Nhiều người khi đó đã nghĩ rằng nếu họ bị nhiễm phóng xạ thì con cháu họ cũng sẽ bi ảnh hưởng. Nhưng bây giờ chúng ta có thể nói rằng con cái của họ sẽ an toàn, ít nhất là sẽ khỏe mạnh hơn họ rất nhiều", Bazyka nói.

Tham khảo Science, Arstechnica

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ