Để hóa trị ung thư không còn là may rủi: Xét nghiệm máu này chỉ mất 24 giờ để dự đoán sự hiệu quả của thuốc đích

Thanh Long , Theo Pháp luật & Bạn đọc

Các bệnh nhân sẽ được hưởng lợi trong vòng 3 năm nữa.

Đối mặt với một chẩn đoán ung thư bản thân nó đã là một việc hết sức khó khăn. Nhưng các bệnh nhân ung thư sau đó còn phải đưa ra một quyết định thậm chí còn khó khăn hơn nữa: Điều trị hay không điều trị, và nếu điều trị thì dùng phương pháp nào và ở mức nào?

Chính các bác sĩ nhiều khi cũng không thể tự tin quyết định điều đó. Chẳng hạn như với một bệnh nhân cần hóa trị với thuốc đích (thuốc nhắm mục tiêu vào tế bào ung thư), quyết định điều trị có phần giống như tung một đồng xu sấp ngửa.

Nếu đồng xu ngửa, bệnh nhân sẽ may mắn đáp ứng với thuốc và khối u sẽ thu nhỏ lại, đồng thời các tổ chức di căn cũng sẽ biến mất. Nhưng nếu đồng xu sấp, khối u sẽ kháng thuốc còn di căn thì vẫn còn đó. Bệnh nhân không những không được hưởng lợi từ thuốc đích, mà còn mất rất nhiều tiền và phải chịu đựng những tác dụng phụ khủng khiếp mà nó gây ra.

Để hóa trị ung thư không còn là may rủi: Xét nghiệm máu này chỉ mất 24 giờ để dự đoán sự hiệu quả của thuốc đích - Ảnh 1.

Điều đáng nói là giống như đồng xu một khi đã tung lên, bạn không thể rút nó lại. Bệnh nhân ung thư lựa chọn hóa trị thường sẽ phải hóa trị đủ liều. Khi kết thúc toàn bộ phác đồ, họ sẽ phải đợi một vài tuần nữa để chụp cộng hưởng từ, hoặc xạ hình để xem khối u đã thu nhỏ lại hay chưa, các tổ chức di căn có biến mất hay không?

Vấn đề đặt ra bây giờ là: Nếu chúng ta có thể biết trước đồng xu sẽ sấp hay ngửa, ngay khi mới tung nó lên thì sao?

Một xét nghiệm máu có thể loại bỏ tính may rủi của hóa trị ung thư

Trong một nghiên cứu mới của mình, các nhà khoa học Singapore cho biết họ đã phát triển thành công một xét nghiệm máu đơn giản có thể nói cho bác sĩ ung thư biết thuốc đích của họ có hiệu quả với bệnh nhân hay không.

Kết quả sẽ trả về chỉ sau 24 giờ kể từ liều hóa trị đầu tiên. Và sau đó, các bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ của họ hiệu quả hơn, hoặc ngược lại sẽ dừng điều trị để giúp bệnh nhân không phải chịu tác dụng phụ của thuốc một cách vô ích.

Phương pháp xét nghiệm máu mới được gọi là ExoSCOPE, viết tắt của "giám sát những phân tử hóa chất nhỏ chiếm giữ túi ngoại bào và biểu hiện protein".

Túi ngoại bào là những hạt nhỏ do tế bào tiết ra, thường mang theo các chất độc mà tế bào muốn đào thải. Giống như tế bào thường, các tế bào ung thư cũng có túi ngoại bào và sẽ dùng nó để đào thải các chất độc muốn giết chết chúng – trong trường hợp này chính là thuốc đích dùng trong hóa trị.

Nếu các nhà khoa học tìm thấy các phân tử thuốc trong túi ngoại bào của tế bào ung thư, chứng tỏ, thuốc đích đã tấn công được vào bên trong chúng và được tính là có hiệu quả. Ngược lại, nếu tế bào ung thư không có dấu hiệu bị nhiễm thuốc đích, điều trị hóa trị này được đánh giá là kháng thuốc và sẽ không có tác dụng.

Để hóa trị ung thư không còn là may rủi: Xét nghiệm máu này chỉ mất 24 giờ để dự đoán sự hiệu quả của thuốc đích - Ảnh 2.

Nhà vật lý sinh học Shao Huilin đến từ Đại học Quốc gia Singapore (NUS) cho biết: Các thủ thuật thăm dò khối u để đánh giá hiệu quả sau điều trị ung thư hiện nay không chỉ tốn kém mà còn rất chậm trễ. Bạn phải đợi ít nhất một vài tuần mới có thể đánh giá hiệu quả điều trị.

Thế nhưng bây giờ, "sử dụng ExoSCOPE, chúng tôi đã có thể đo lường trực tiếp kết quả đáp ứng thuốc trong vòng 24 giờ kể từ khi khi bắt đầu. Điều này sẽ giảm đáng kể thời gian và chi phí trong quá trình theo dõi điều trị ung thư", Huilin cho biết thêm.

Trong một thử nghiệm lâm sàng với 106 bệnh nhân ung thư phổi, ExoSCOPE đã đạt được tỷ lệ dự đoán chính xác tới 95% khi so sánh với tiêu chuẩn vàng hiện tại về đo lường khối u. Nhưng tất nhiên, nó đã cho kết quả nhanh hơn nhiều.

Các bệnh nhân sẽ được hưởng lợi trong vòng 3 năm nữa

Để có thể tìm được những túi ngoại bào có đường kính nhỏ hơn hàng trăm lần so với độ dày của một sợi tóc người, Huilin và các đồng nghiệp đã phải phát triển một công nghệ cảm biến đặc biệt với hàng triệu dây nano vàng.

Thông thường, túi ngoại bào sẽ vô hình dưới kính hiển vi tiêu chuẩn, nhưng các sợi dây nano vàng có thể khuếch đại tín hiệu thuốc mà chúng phát ra. Một bác sĩ sau đó có thể thu thập mẫu máu của bệnh nhân ung thư sau điều trị và phân tích phổ ánh sáng mà nó hấp thụ để biết liệu thuốc đích đã tấn công được tế bào bệnh hay chưa?

Thậm chí, ExoSCOPE còn cho phép họ theo dõi động lực của thuốc theo thời gian, kiểm tra xem các phương pháp điều trị đang hoạt động như thế nào hoặc chúng có gặp phải tình trạng kháng thuốc hay không. Phương pháp xét nghiệm đột phá này sẽ cung cấp cho các chuyên gia y tế một bức tranh toàn cảnh ngay trong một khoảng cửa sổ điều trị rất ngắn.

"Bạn chỉ cần một mẫu máu nhỏ để phân tích và mỗi lần xét nghiệm chỉ mất chưa đầy một giờ để hoàn thành. Vì vậy, nó ít xâm lấn hơn mà lại cho biết nhiều thông tin hơn", Huilin nói. "Bằng cách này, các bác sĩ có thể theo dõi sự đáp ứng của bệnh nhân với điều trị một cách thường xuyên, trong suốt quá trình điều trị và kịp thời điều chỉnh để có được kết quả điều trị tốt hơn".

Để hóa trị ung thư không còn là may rủi: Xét nghiệm máu này chỉ mất 24 giờ để dự đoán sự hiệu quả của thuốc đích - Ảnh 3.

Phó giáo sư Shao Huilin đến từ Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và con chip xét nghiệm máu ExoSCOPE.

Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Singapore cho thấy trong cuộc chiến với ung thư, việc tìm ra một phương án điều trị đã rất quan trọng, nhưng đánh giá hiệu quả của phương án đó một cách kịp thời cũng là điều hết sức cần thiết.

Với những xét nghiệm máu đơn giản như ExoSCOPE, bây giờ, việc lựa chọn một loại thuốc đích cho bệnh nhân ung thư sẽ không còn là thứ gì đó may rủi trong nhiều tuần lễ. Cả bác sĩ và bệnh nhân có thể biết thuốc có đang tỏ ra hiệu quả với khối u hay không chỉ sau khoảng thời gian tính bằng tiếng đồng hồ.

Huilin và đồng nghiệp cho biết họ đang muốn mở rộng phạm vi nghiên cứu của mình sang nhiều loại bệnh hơn và không chỉ có ung thư. Nhưng trước mắt, nhóm nghiên cứu sẽ tập trung hoàn thiện xét nghiệm ExoSCOPE để có thể thương mại hóa nó trong vòng 3 năm tới. Các bệnh nhân ung thư sau đó sẽ sớm được hưởng lợi.

Nghiên cứu mới này đã được công bố trên tạp chí Nature Nanotechnology.

Tham khảo Sciencealert

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ