Dù bị nhốt nhưng voi trong sở thú vẫn chăm tập thể dục hơn cả con người

Thanh Long , Theo Pháp luật & Bạn đọc

Voi không cần một ngôi chuồng quá rộng, nhưng chúng cần đàn của mình để vận động nhiều hơn và khỏe hơn.

Có thể bạn chưa biết, voi có thể sống đến năm 70 tuổi và là một trong những loài động vật có vú sống trên cạn thọ nhất. Nhưng đó chỉ là số phận hạnh phúc của những con voi sống ngoài hoang dã, hoặc trong khu bảo tồn thiên nhiên do con người xây dựng.

Còn những con voi bị nuôi nhốt trong sở thú có tuổi thọ ngắn hơn rất nhiều, đôi khi chỉ bằng một nửa so với voi sống ngoài thiên nhiên. Lý do thường bị đổ cho chế độ ăn thiếu đa dạng và mất cân bằng dinh dưỡng khiến voi trong vườn thú bị béo phì và mắc bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới trên tạp chí Journal of Experimental Biology cho thấy: Những con voi trong sở thú bây giờ cũng đã biết tập thể dục giảm béo để sống lâu hơn. Dữ liệu từ vòng theo dõi vận động mà các nhà khoa học đeo cho chúng tiết lộ voi vẫn chăm đi bộ và có tỷ lệ mỡ cơ thể thấp hơn cả con người, dù bị nhốt.

Dù bị nhốt nhưng voi trong sở thú vẫn chăm tập thể dục hơn cả con người - Ảnh 1.

Một con voi Châu Á đi bộ một giờ bằng người Mỹ đi bộ cả ngày

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học đến từ Đại học Alabama, Hoa Kỳ. Trong đó, họ đã theo dõi 44 cá thể voi Châu Á (Elephants maximus) sống trong các sở thú tại Mỹ và Canada. Các nhà khoa học đã đeo vòng chân sức khỏe để đếm quãng đường di chuyển của những con voi mỗi ngày.

Trung bình, họ nhận thấy voi dù bị nhốt trong sở thú vẫn đi bộ loanh quanh chuồng từ 0,03 đến 2,8 km mỗi giờ. Điều đó có nghĩa là những con voi cũng biết tập thể dục và vận động tương đương với voi hoang dã, các nhà khoa học cho biết.

Trong so sánh, một người Mỹ trung bình chỉ đi bộ được từ 3-4.000 bước mỗi ngày, tương đương 2,4 km, chỉ bằng một phần ba so với mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới rằng mỗi người phải đi bộ 10.000 bước mỗi ngày để phòng ngừa béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch.

Điều này khiến các nhà khoa học tiếp tục đặt câu hỏi: Với một mức độ vận động như vậy, liệu những con voi trong sở thú có thực sự bị béo phì như chúng ta vẫn nghĩ hay không?

Để trả lời câu hỏi họ đã thực hiện một thí nghiệm nhằm đo lượng mỡ cơ thể những con voi này. Chúng được cho ăn những mẩu bánh mì ngâm trong nước nặng chứa đồng vị hydro tự nhiên. Điều này giúp các nhà khoa học đo được trọng lượng nước có trong cơ thể voi từ đó tính được hàm lượng chất béo.

Dù bị nhốt nhưng voi trong sở thú vẫn chăm tập thể dục hơn cả con người - Ảnh 2.

Kết quả cho thấy, trung bình, những con voi đực Châu Á sống trong sở thú có khoảng 8,5% chất béo cơ thể. Con số ở con cái là 10%. Đặt những con số này vào khối lượng mỡ ở các loài động vật có vú cho thấy voi không béo như bạn tưởng. Trung bình, một người khỏe mạnh bình thường cũng có từ 6-31% chất béo cơ thể.

"Những con số thực tế cho thấy vấn đề sức khỏe của voi Châu Á có thể không liên quan đến hàm lượng chất béo trong cơ thể", nghiên cứu cho biết. Trước đây, các nghiên cứu đã phân loại gần 3/4 số voi trong các vườn thú Bắc Mỹ là thừa cân hoặc béo phì, nhưng những điểm số này thường chỉ dựa trên quan sát bằng mắt thường, có thể dễ dàng bị đánh lừa.

Mặc dù vậy, voi trong sở thú vẫn yếu hơn voi hoang dã

Trong những năm gần đây, một số nhà khoa học cũng lo ngại voi nuôi nhốt đang ăn quá nhiều và không tập thể dục đủ. Điều này đẩy chúng vào nguy cơ mắc bệnh tim mạch, các vấn đề về khớp và bất thường trong hormone sinh sản của chúng. Không thể sinh sản cũng đồng nghĩa với voi có thể bị tuyệt chủng.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy một số nỗi sợ hãi đó có thể được đặt sai chỗ. Mặc dù voi nuôi nhốt rõ ràng là không khỏe mạnh như khi sống trong tự nhiên, nhưng các vấn đề về khả năng sinh sản của chúng có thể không xuất phát từ việc thiếu vận động hoặc tăng thêm chất béo.

Dù bị nhốt nhưng voi trong sở thú vẫn chăm tập thể dục hơn cả con người - Ảnh 3.

Về khả năng sinh sản, những con voi thiếu cân có vẻ gặp khó khăn hơn cả chứ không phải những con béo. Các tác giả tại Đại học Alabama cho biết voi cái vô sinh thường là những con có ít chất béo nhất. Việc thiếu cân có thể làm gián đoạn chu kỳ sinh sản của chúng, giống như những gì xảy ra ở con người.

"Chúng tôi quan tâm đến việc sử dụng dữ liệu tương đương từ nghiên cứu sức khỏe con người để xem liệu chúng có thể giúp chúng ta hiểu hơn về loài voi hay không", Daniella Chusyd, hiện đang nghiên cứu sinh lý học voi tại Đại học Indiana Bloomington cho biết.

Ví dụ, trong một nghiên cứu khác các nhà khoa học đã nhận thấy mức insulin cao nhất ở những con voi có lượng mỡ cơ thể cao hơn mức trung bình. Điều này cho thấy những loài động vật có vú lớn này cũng có thể bị bệnh tiểu đường nếu chúng ăn quá nhiều.

Chúng ta có thể thiện môi trường nuôi nhốt voi như thế nào?

Việc những con voi trong sở thú vẫn chịu khó vận động và tập thể dục cho chúng ta một cơ hội rất lớn để bảo vệ chúng. Một số nghiên cứu trước đây cho thấy chỉ cần thiết kế cho voi một môi trường tốt, chúng ta có thể giữ cho chúng vừa hạnh phúc, an toàn khỏi những kẻ săn trộm mà vẫn khỏe mạnh.

Nhưng thế nào là một chuồng voi tốt? Thử nghiệm cho thấy một cái chuồng rộng hơn chưa chắc đã khiến voi năng vận động hơn. Mấu chốt nằm ở việc voi là một loài động vật có tính xã hội và bầy đàn cao. Chúng thích tham gia các hoạt động tập thể, do đó, tăng số lượng đàn voi trong chuồng mới là cách để giúp chúng năng vận động.

Dù bị nhốt nhưng voi trong sở thú vẫn chăm tập thể dục hơn cả con người - Ảnh 4.

Một nghiên cứu cũng cho thấy những chuồng voi có nền đất mềm và cát có thể giúp chân và các khớp của voi khỏe hơn, so với nền bê tông cứng. Ngoài ra, voi cũng là một loài động vật thông minh nên chúng cũng được chăm sóc cả về mặt trí tuệ chứ không chỉ thể chất.

Một vườn thú ở California, Mỹ vì vậy đã áp dụng một chiến thuật cho ăn đặc biệt, yêu cầu những con voi phải dùng vòi giải một câu đố được thay đổi liên tục mỗi ngày. Ví dụ, chúng phải kéo đổ được một cái thùng gỗ treo lủng lẳng bị vướng vào dây xích và các vật dụng khác để lấy thức ăn.

Thử nghiệm này vô tình cho thấy những con voi cái được chăm sóc theo cách này có xu hướng sinh sản thành công cao hơn. Điều này sẽ tạo ra lợi thế bảo tồn cho các cá thể voi quý hiếm được giữ trong môi trường nuôi nhốt, và có thể được ứng dụng cho cả môi trường hoang dã trong các khu bảo tồn thiên nhiên.

Tham khảo Sciencealert, NPR