Hành tinh sắt một năm chỉ dài 7,7 tiếng, ban ngày nóng tới 1.500 độ C khiến bề mặt nóng chảy

Kim,   Theo Pháp luật & Bạn đọc 1 tháng trước

Một trong những ngoại hành tinh bé nhất từng được phát hiện ra.

Đứng cuối bảng xếp hạng những hành tinh bé nhất cấu tạo từ kim loại, thiên thể giàu sắt cách chúng ta nhiều năm ánh sáng mất 7,7 tiếng để hoàn thành quỹ đạo của mình quanh ngôi sao trung tâm.

Hành tinh với tên gọi GJ 367b có kích cỡ bé hơn, nhưng hành tinh sắt lại có độ đặc cao hơn Trái Đất nhiều. Ban ngày, nhiệt độ bề mặt hành tinh có thể lên tới 1.500 độ C và khiến sắt nóng chảy.

Hành tinh sắt một ngày chỉ dài 7,7 tiếng, ban ngày nóng tới 1.500 độ C khiến bề mặt nóng chảy - Ảnh 1.

Hình minh họa GJ 367b. Ảnh: SPP 1992 (Patricia Klein).

GJ 367b là hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời nhỏ nhất trong danh sách những ngoại hành tinh tạo thành từ chất mà khoa học biết tới. Đó là nhận định của Kristine Lam, nhà thiên văn học và tác giả nghiên cứu mới. Nhóm đã xuất bản báo cáo của mình lên tạp chí Nature hồi đầu tháng.

Các nhà thiên văn học đã khám phá ra khoảng hơn chục hành tinh gần sao tới mức một ngày trên đó chưa đầy 24 giờ Trái Đất, một trong số đó là GJ 367b. Bản chất giàu sắt của hành tinh mang tới cơ hội nghiên cứu hiếm có, các nhà khoa học biến GJ 367b thành phòng thí nghiệm theo dõi quá trình hình thành và tiến hóa của một thành tinh.

Phát hiện mới đồng thời “phô diễn khả năng đo khối lượng của những hành tinh tí hon, có kích cỡ nhỏ hơn Trái Đất”, David Armstrong, một nhà thiên văn học công tác tại Anh Quốc cho hay. “Việc có thể quan sát được những hành tinh như vậy, cho dù chúng cách xa ta nhiều năm ánh sáng, mang tới những cơ hội thú vị cho những phát hiện tương lai”.

Đội nghiên cứu của Lam tìm thấy GJ 367b hồi 2019, sử dụng dữ liệu từ Vệ tinh Khảo sát Ngoại hành tinh Băng qua (Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS), công cụ đã phát hiện ra 172 trong số trên dưới 4.500 ngoại hành tinh khoa học biết tới. GJ 367b nằm cách chúng ta 9 parsec, khoảng 31 năm ánh sáng, và nằm tại chòm sao Vela nằm nghiêng về khoảng không phía Nam.

Hành tinh sắt một ngày chỉ dài 7,7 tiếng, ban ngày nóng tới 1.500 độ C khiến bề mặt nóng chảy - Ảnh 2.

Vệ tinh Khảo sát Ngoại hành tinh Băng qua (Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS). Ảnh: NASA.

Các nhà khoa học sử dụng một loạt kính viễn vọng mặt đất để xác nhận sự tồn tại của GJ 367b, có đủ thông tin để tính được kích cỡ hành tinh sắt: GJ 367b có độ dài bề ngang bằng 0,7 đường kính Trái Đất, khối lượng bằng 0,55 Trái Đất.

Hai số đo chính xác cho phép đội nghiên cứu tính được độ đặc của hành tinh, ra được con số 8 gram vật chất trong mỗi centimet khối thể tích. Độ đặc này tương đương sắt, và cao hơn nhiều độ đặc của Trái Đất (5,5 gram/cm3). Khả năng cao GJ 367b là một lõi sắt được phủ một lớp đất đá mỏng, đôi chỗ có thể còn xuất hiện một lớp băng hay khí.

Hành tinh GJ 367b hình thành như thế nào?

Các thuyết gia có vài lời giải thích cách thức tạo thành những hành tinh giàu kim loại nặng. Chúng có thể khởi đầu từ những hành tinh lớn với nhiều lớp đất đá, nhưng bị bào mòn sau từng cú va chạm với các thiên thể khác, để rồi còn lại lõi sắt lơ lửng. Cũng có thể, bức xạ từ sao đã tước đi lớp vỏ phủ lên hành tinh.

Ngôi sao của GJ 367b là một ngôi sao lùn đỏ, kích cỡ nhỏ và không nóng bằng Mặt Trời. Các nhà nghiên cứu còn sở hữu những dữ liệu cho thấy khả năng tồn tại của một hành tinh khác quay quanh ngôi sao này, với quỹ đạo kéo dài khoảng 11 ngày. Tuy nhiên, họ chưa đủ cơ sở khẳng định để cho ra kết luận chính thức.

Hành tinh sắt một ngày chỉ dài 7,7 tiếng, ban ngày nóng tới 1.500 độ C khiến bề mặt nóng chảy - Ảnh 3.

Hình minh họa một hành tinh nóng bỏng bay gần một ngôi sao. Ảnh: ESA/NASA/Frederic Pont, Đại học Đài thiên văn Geneva.

Khi xét tới bức xạ và nhiệt độ bề mặt, GJ 367b không phải nơi phù hợp cho sự sống phát triển. Tuy vậy, hành tinh hoàn toàn có thể có khí quyển, và nếu tồn tại nó sẽ là một chủ đề nghiên cứu thú vị. Không khí trên GJ 367b có thể dày đặc khoáng chất, khi bề mặt giàu sắt liên tục bị nung chảy. 

Nhóm nghiên cứu mong muốn sẽ tận dụng được sức mạnh của Kính viễn vọng Không gian James Webb để tìm kiếm khí quyển trên GJ 367b. Không rõ họ sẽ phải chờ bao lâu, khi giới khoa học đã đang xếp hàng dài chờ tới lượt được tận dụng sức mạnh của JWST.

NASA xác nhận Kính viễn vọng Không gian James Webb sẽ lên không vào 19h20 phút ngày 22/12 (theo giờ Việt Nam), và mong muốn nhanh chóng ổn định vị trí của kính James Webb trong không gian để sớm đưa thiết bị vào sử dụng.

Theo Nature

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày