Ngoài con người, các loài động vật có thể khiến loài khác tuyệt chủng không?

ryankog,  

Câu trả lời là có, nhưng vẫn liên quan đến con người, vì sao?

Chim bồ câu viễn khách (Ectopistes migratorius) từng bay theo đàn hàng trăm triệu con, thậm chí có thể hàng tỷ con, mà mỗi lần chúng bay qua một khu vực nào đó, chúng chắn ánh sáng mặt trời cả hàng giờ liền. Sau đó, chúng ta bắt đầu bắn hạ chúng.

Con người bắt đầu săn chim bồ câu viễn khách vì mục đích thương mại vào thế kỷ 19, và đến năm 1914, chúng tuyệt chủng, theo tạp chí Audubon. Những con chim này là một ví dụ điển hình cho thấy con người có thể quét sạch ngay cả những loài phổ biến nhất một cách nhanh chóng như thế nào. Nhưng liệu chỉ có chúng ta, hay những động vật khác cũng có thể khiến loài động vật nào đó tuyệt chủng?

Ngoài con người, các loài động vật có thể đẩy loài khác đến chỗ tuyệt chủng không? - Ảnh 1.

Mô hình chim bồ câu viễn khách được trưng bày tại Bảo tàng Viện Woodman ở New Hampshire

Có thể nói là như vậy, nhưng thường cũng có sự liên quan từ con người. Một số loài động vật có khả năng khiến loài khác tuyệt chủng nếu chúng trở thành loài xâm lấn - những loài gây ra thiệt hại về sinh thái hoặc kinh tế cho môi trường không phải là bản địa của chúng - và việc một loài nào đó trở thành loài xâm lấn thường là do con người gây ra.

Ví dụ, trăn Miến Điện (Python bivittatus) từ châu Á đang trở thành mối đe dọa cho mọi động vật ở khu vực Everglades, Florida. Những con trăn này không có nguồn gốc ở Florida, chúng là vật nuôi bị chủ thả ra tự nhiên hoặc trốn thoát, sau đó tạo thành một quần thể trăn, theo Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Florida.

Có nhiều loài không thể nhận biết hoặc phản ứng thích hợp với một loài mới trong môi trường của chúng. Đó không phải là lỗi của chúng; động vật không tiến hóa để chạy trốn hoặc tự vệ trước một điều bất ngờ như vậy, và sự thích nghi không thể hình thành trong một sớm một chiều.

Ngoài con người, các loài động vật có thể đẩy loài khác đến chỗ tuyệt chủng không? - Ảnh 2.

Trăn Miến Điện là loài ngoại lai đang phá hủy hệ sinh thái ở Florida

"Nguyên nhân chính mà các loài ngoại lai quét sạch loài bản địa là do những loài săn mồi được mang đến khu vực mà trước đây không có loài săn mồi, hoặc những loài động vật ăn thịt tại đó là rất khác so với loài mới", Tim Blackburn, giáo sư sinh học tại Đại học College London ở Anh, cho biết. "Điều đó mang lại cho loài ngoại lai một loại lợi thế sẵn có, cho phép chúng săn các động vật của một khu vực cụ thể vốn còn ngờ nghệch về chúng."

Blackburn đưa ra ví dụ về loài xâm lấn điển hình là mèo nhà. Ông nói: “Chúng đã góp phần vào sự tuyệt chủng của hàng chục loài chim”,  chim hồng tước đảo Stephens (Traversia lyalli) ở New Zealand, đã tuyệt chủng vào năm 1895, là một ví dụ.

Mèo nhà là nguyên nhân trực tiếp, liên quan đến con người, gây tỷ lệ tử vong cao nhất ở chim tại Mỹ và Canada Theo Tổ chức Bảo tồn Chim Mỹ. Nói cách khác, các loài chim ở Mỹ đang bị những con mèo cưng đe dọa nhiều hơn là từ súng.

Ngoài con người, các loài động vật có thể đẩy loài khác đến chỗ tuyệt chủng không? - Ảnh 3.

Mèo là mối đe dọa lớn nhất với các loài chim

Con người chịu trách nhiệm trong việc đưa những con mèo và rắn khổng lồ đi quanh hành tinh. Bất cứ điều gì chúng làm sau đó là lỗi của chúng ta. Nhưng còn khi động vật di cư đến một khu vực mới một cách tự nhiên thì sao? 

Theo Blackburn, động vật có xu hướng phân tán một cách tự nhiên đến các khu vực lân cận, nơi mà các loại loài nói chung tương tự nhau và do đó, phản ứng với nhau một cách thích hợp - vì vậy thường không có những cuộc đấu tranh sinh tồn không công bằng.

Đôi khi, sự dịch chuyển của vùng đất tạo nên sự hỗn loạn giữa các loài khác nhau. Sự kiện giao thoa sinh học lớn của Mỹ (khoảng 10 triệu đến 10.000 năm trước) là một ví dụ nổi bật về điều này. Các mảng kiến tạo đã đẩy Bắc Mỹ và Nam Mỹ lại gần nhau, và các loài từ mỗi lục địa gặp nhau tại Trung Mỹ. Nam Mỹ đã tiếp nhận nhiều loài động vật mới, bao gồm cả những loài săn mồi như gấu và mèo lớn, trong khi Bắc Mỹ tiếp nhận những loài như lười đất và họ hàng cổ đại của armadillo là glyptodont.

Ngoài con người, các loài động vật có thể đẩy loài khác đến chỗ tuyệt chủng không? - Ảnh 4.

Sự đa dạng của các loài động vật di chuyển từ Bắc Mỹ đến Nam Mỹ cao hơn so với ngược lại, vì vậy Nam Mỹ đã có thêm nhiều cư dân mới. Một nghiên cứu năm 2020 được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cho rằng điều này là do tỷ lệ tuyệt chủng của các loài động vật có vú Nam Mỹ cao hơn một cách không cân đối. Nói cách khác, nhiều loài ở Nam Mỹ đã tuyệt chủng trong quá trình giao thoa lục địa và ít có khả năng xâm chiếm Bắc Mỹ hơn.

Juan Carrillo, nhà cổ sinh vật học tại Đại học Fribourg ở Thụy Sĩ và là tác giả chính của bài nghiên cứu năm 2020, cho biết: “Có lẽ các loài động vật có vú bản địa Nam Mỹ nhạy cảm hơn với những kẻ săn mồi mới. Động vật ăn thịt Bắc Mỹ chỉ là một giả thuyết cho sự giao thoa bất đối xứng.”

Carrillo nói: “Những con lười đất và glyptodont có thể đủ lớn để thoát khỏi những kẻ săn mồi này. Và đó có thể là một trong những lý do chúng di cư được lên phía bắc và chúng ta đã tìm thấy hóa thạch của chúng ở nhiều vùng của Bắc Mỹ." 

Nhưng trong khi tác động của các loài xâm lấn hiện đại đối với sự tuyệt chủng là rõ ràng, thì sự giao thoa vẽ lên một bức tranh phức tạp hơn. Carrillo nói: “Đó không chỉ là một khoảnh khắc trong lịch sử Trái Đất mà thực sự kéo dài hàng triệu năm và có các giai đoạn khác nhau. Các cuộc tuyệt chủng ở Nam Mỹ diễn ra trong thời kỳ biến đổi khí hậu khi Trái Đất đang nguội dần, điều này cũng có thể đã ảnh hưởng đến sự tuyệt chủng của chúng."

Ngoài con người, các loài động vật có thể đẩy loài khác đến chỗ tuyệt chủng không? - Ảnh 5.

Nếu một kẻ săn mồi ăn thịt con mồi của nó đến mức tuyệt chủng, nó sẽ không có gì để ăn và do đó cũng sẽ tuyệt chủng.

Những đặc điểm của động vật được rèn giũa trong trận chiến tiến hóa, nhưng điều đó không có nghĩa là những kẻ săn mồi sẽ phát triển để thống trị con mồi của chúng. Nếu một kẻ săn mồi ăn thịt con mồi của nó đến mức tuyệt chủng, nó sẽ không có gì để ăn và do đó cũng sẽ tuyệt chủng. Nếu một kẻ săn mồi có nhiều con mồi, thì theo lý thuyết, nó có thể sống sót khi tiêu diệt một loài.

Tuy nhiên, Blackburn không biết bất kỳ ví dụ nào về một cuộc xâm lược tự nhiên, trong đó một loài tiêu thụ loài khác đến mức tuyệt chủng.

Con người rõ ràng đang đẩy các loài đến chỗ tuyệt chủng thông qua các hoạt động như săn bắt quá mức, phá hủy môi trường sống và mang đến các loài xâm lấn. Blackburn cho biết: “Những tác động quá rõ ràng chính là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy quá trình này là có thật và rất khác so với những gì đã diễn ra trước đây.”

Tham khảo: LiveScience

https://genk.vn/ngoai-con-nguoi-cac-loai-dong-vat-co-the-khien-loai-khac-tuyet-chung-khong-20220126120943376.chn
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ