Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng "cute" hơn

Thanh Long , Theo Pháp luật & Bạn đọc

Biết đâu một ngày nào đó, cáo có thể cạnh tranh được với chó để trở thành vật nuôi mới của con người.

Trong một thí nghiệm nổi tiếng bắt đầu từ thập niên 1960, một nhóm các nhà khoa học Liên Xô cũ đã cố gắng lai tạo loài cáo hoang dã để biến chúng thành vật nuôi giống như chó và mèo. Họ đã chọn những cá thể ít dung dữ nhất của loài cáo bạc và nhân giống thuần hóa chúng.

Mặc dù Liên Xô sau đó đã sụp đổ, thí nghiệm vẫn được truyền lại cho các thế hệ nhà khoa học tiếp nối, quần thể cáo bạc hiện đã được nhân giống qua gần 60 thế hệ.

Các nhà khoa học quan sát thấy ngay từ thế hệ thứ 5, những con cáo đã bắt đầu mất đi tính hoang dã của chúng. Đến thế hệ thứ 35, chúng đã có mức độ thuần hóa tới 80%. Và bây giờ, khi đã trải qua 60 thế hệ, những con cáo bạc đã phát triển gần đến độ giống với loài chó nhà.

Chúng có mõm mập, tai mềm và thậm chí bắt đầu sủa. Những con cáo cũng biết quấn quýt lấy người và vẫy đuôi mừng chủ từ xa. Không những vậy, chúng còn không sợ người lạ, có thể lao vào vòng tay của họ, hôn hít một cách vồ vập.

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 1.

Giống cáo bạc hoang dã trong những thập niên 1960.

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 2.

Sau 60 thế hệ, những con cáo bạc này đã được thuần hóa giống như chó.

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó

Nhưng có lẽ chẳng cần phải nhờ đến bàn tay con người thuần hóa, một nghiên cứu mới bây giờ cho thấy loài cáo đỏ ở vùng nông thôn Vương quốc Anh đang tự tiến hóa để gần gũi hơn với con người trong tự nhiên. Khi loài động vật hoang dã này di chuyển từ rừng đến môi trường sống trong thành phố, chúng bắt đầu phát triển các đặc điểm giống chó nhà.

Lee Dugatkin, một nhà sinh vật học tiến hóa tại Đại học Louisville, cho biết: "Tôi không ngạc nhiên lắm nhưng vẫn thấy rất vui mừng. Đây là một 'thí nghiệm tự nhiên' rất phù hợp với những gì mà thí nghiệm của người Nga đã tìm ra".

Nghiên cứu mới về loài cáo đỏ ở Anh được thực hiện bởi Kevin Parsons, một nhà sinh vật học tiến hóa người Canada nhưng đang làm việc tại Đại học Glasgow. Khi đến thành phố này của Anh, Parsons đã ngay lập tức bị bất ngờ vì số lượng cáo mà ông thường xuyên nhìn thấy trên đường phố Glasgow, đặc biệt là vào sáng sớm.

"Chúng đi ngang qua và nhìn chằm chằm vào tôi như thể muốn hỏi, 'Tại sao ông lại nhìn tôi? Có gì lạ lắm à'", Parsons nhớ lại. "Những con cáo ở đây không hề sợ hãi loài người".

Điều này khơi gợi trí tò mò của Parsons và anh ngay lập tức nhớ tới thí nghiệm mà các nhà khoa học Liên Xô đã làm. Parsons tự hỏi: Liệu loài cáo đỏ ở Anh có đang tiến hóa âm thầm để thích nghi với cuộc sống đô thị của chúng hay không?

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 3.

Để kiểm tra giả thuyết, anh đã tới Bảo tàng Quốc gia Scotland để truy xuất bộ sưu tập hộp sọ của các loài cáo ở Anh. Từ năm 1971 đến 1973, họ đã thu thập tổng cộng khoảng 1500 hộp sọ cáo đỏ ở London và các vùng nông thôn lân cận trong một chiến dịch tiêu hủy loài cáo này.

Tất cả các hộp sọ đều được đánh dấu vị trí nơi nó được tìm thấy là vùng nông thôn hay thành thị. Khu vực thành thị được định nghĩa là có các tòa nhà, đèn đường và không có khu vực cây cối, trong khi các khu vực nông thôn có nhiều cây cối và thiếu sự phát triển của con người.

Parsons đã chụp 57 hộp sọ của cáo cái và 54 hộp sọ cáo đực để xác định các đặc điểm chính của chúng. Kết quả cho thấy môi trường sống của cáo đã gây ra những ảnh hưởng đáng kể lên hình dạng hộp sọ.

Những con cáo sống trong thành thị, gần gũi với con người hơn phát triển các đặc điểm giống với cáo trong thí nghiệm của các nhà khoa học Liên Xô. Chúng có mõm ngắn hơn và rộng hơn đáng kể, bộ não cũng nhỏ hơn so với đồng loại ở nông thôn.

Cả cáo đực và cáo cái có hình dạng hộp sọ rất giống nhau. Tất cả những thay đổi này là điển hình của hội chứng thuần hóa mà Charles Darwin từng phát biểu.

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 4.
Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 5.

Trong môi trường thành phố, một con cáo có thể kiếm ăn một cách dễ dàng bằng cách lục lọi thùng rác của con người.

Khi cáo sống gần người hơn, mặt chúng trông cũng "cute" hơn

Theo phân tích của Parsons, nhìn chung hộp sọ của cáo thành thị được thiết kế để có thể tạo ra các cú cắn mạnh hơn. Ngược lại, hộp sọ của cáo nông thôn nhọn hơn giúp chúng có được tốc độ tuyệt đối trong hoang dã.

Điều này có thể là do trong môi trường thành phố, một con cáo có thể kiếm ăn một cách dễ dàng bằng cách lục lọi thùng rác của con người, nơi chúng có thể tìm thấy nhiều mảnh xương hơn và cần một hàm răng mạnh hơn để cắn.

Như một hệ quả, những con cáo mũi ngắn trông cũng thân thiện và "cute" hơn so với cáo mũi dài và nhọn. "Mặc dù sự thay đổi không lớn, nhưng điều này cho thấy loài cáo đang tiến hóa và nó không phải một quá trình xảy ra ngẫu nhiên", Parsons nói.

Giống như những con sói đầu tiên, loài cáo thành thị đã vượt qua được nỗi sợ hãi con người để đến đủ gần các bãi rác của chúng ta. Và đó có thể là tia lửa đầu tiên dẫn đến một loại các thay đổi sinh học khác.

Nhìn lại hơn một thế kỷ qua, những con cáo đã chiếm lĩnh London. Hiện cứ 300 con cáo ở Anh thì có một con sống ở thủ đô nước này. Số lượng cá thể cáo ở London có thể đã lên tới hơn 10.000 con.

Những con cáo đang theo bước tiến hóa của loài chó, chúng sống gần người hơn và mặt trông cũng cute hơn - Ảnh 6.

Trong hơn 100 năm, cáo cũng đã lang thang khắp các thành phố của Anh, bao gồm Birmingham, Bristol và London. Kết quả là chế độ ăn của chúng đã thay đổi, với 37% khẩu phần ăn của chúng là từ các bãi rác của con người.

Vì cáo thành thị có xu hướng ở trong ngôi nhà mới của chúng, khả năng chúng giao phối lại với cáo nông thôn sẽ giảm đi. Điều này có nghĩa là cáo ở các thành phố đang tiếp tục tự lai tạo để tiến hóa trên con đường riêng của chúng, gần gũi với con người hơn và trông cũng "cute" hơn.

Biết đâu một ngày nào đó, cáo có thể cạnh tranh được với chó mèo để trở thành vật nuôi mới của con người.

Tham khảo Science, Inverse