Thổ dân vùng Amazon đang bảo vệ cánh rừng và loài báo bằng ... drone

Đỗ Tú , Theo Pháp luật & Bạn đọc

Với một hệ thống trang thiết bị công nghệ cao, những thổ dân Amazon đang cố gắng bảo vệ khu rừng - ngôi nhà chung của họ và nhiều loài động vật hoang dã khác.

Trong một khu vực hẻo lánh của rừng Amazon, vùng lãnh thổ của bộ lạc Uru-Eu-Wau-Wau nổi bật lên hẳn so với những vùng đất cằn cỗi xung quanh. Cộng đồng 300 người của bộ lạc này, cùng với hàng trăm bộ lạc như thế trải khắp lục địa Nam Mỹ, chính là những người bảo vệ đa dạng sinh học ở những khu vực họ sinh sống. Nhờ có những bộ lạc này, nhiều vùng đất thoát khỏi những tác động tiêu cực của những công việc từ thế giới văn minh như khai hoang, chăn nuôi gia súc, khai thác gỗ và khoáng sản. 

Không chỉ tổn hại đến đời sống của những thổ dân này, nạn phá rừng đã không thương tiếc phá hủy cánh rừng mưa, phần quan trọng trong cuộc chiến chống lại biến đổ khí hậu, và đồng thời đe dọa các hệ sinh thái phức tạp mà trong đó, loài báo đốm là kẻ săn mồi đứng đầu chuỗi thức ăn. 

Trả lời tờ The Independent, anh Bitate Uru-eu-wau-wau, 20 tuổi, là một điều phối viên trong Hiệp hội Người bản xứ Uru-eu-wau-wau cho biết: “Khi họ hạ một con báo đốm thì cũng như là họ làm điều đó với người bản xứ trong tương lai. Giết một con báo đốm như là giết chúng tôi, cũng như nạn phá rừng hay khai khoáng. Mỗi khi biết tin một con báo đốm bị hạ, tôi lại cảm thấy nỗi buồn sâu thẳm. Chúng tôi thì không bao giờ giết báo đốm. Khi chúng tôi nhìn thấy một con báo đốm ở chỗ của nó, với chúng tôi đó là một điều thật đẹp, và chúng tôi tôn trọng sự hiện diện ấy.”

Thổ dân vùng Amazon đang bảo vệ cánh rừng và loài báo bằng ... drone - Ảnh 1.

Bitate Uru-eu-wau-wau tại ngôi làng nằm ở phía Bắc Brazil của anh

Một thảm họa về bảo tồn đang dần thành hình dọc khắp Trung và Nam Mỹ, ngôi nhà của khoảng 40% các loài động thực vật trên toàn thế giới. Nạn buôn lậu thú hoang đang là mối nguy dần nổi lên trên một lục địa mà trong lịch sử vốn đã thiếu đi việc bảo tồn quy mô lớn như ở Châu Phi hay Châu Á. Loài báo đốm đã mấp mé bên bờ vực tuyệt chủng vào giữa thế kỷ 20, sau khi bị săn bắt dồn dập để khai thác bộ da, mãi cho đến năm 1975 khi việc giao thương quốc tế loài này hoàn toàn bị cấm. 

Nhưng mối đe dọa tuyệt chủng lại một lần nữa nổi lên. Số lượng cá thể báo đốm đã giảm đi khoảng một phần tư chỉ sau ba thế hệ, và chúng cũng đã hoàn toàn bị xóa sổ khỏi một nửa số khu vực từng sinh sống. Theo ước tính, hiện có khoảng 130.000 con báo đốm trên thế giới, ở khoảng 18 nước, chủ yếu trong khu vực lòng chảo Amazon. Môi trường sống của loài báo đang trực tiếp bị nguy hiểm bởi nạn phá rừng diễn biến ngày càng tăng và những đám cháy rừng gây ra bởi những kẻ khai hoang trái phép, tất cả để phục vụ khai thác gỗ, làm nông trường hoặc khai khoáng.  

Thổ dân vùng Amazon đang bảo vệ cánh rừng và loài báo bằng ... drone - Ảnh 2.

 Tiếp nối một năm ghi nhận kỷ lục về nạn phá rừng và cháy rừng ở Amazon, tháng Sáu vừa rồi cũng là tháng có nhiều đám cháy rừng nhất trong vòng 13 năm trở lại đây. Việc chặt phá rừng là mối đe dọa kép đối với loài báo đốm: vừa phá hủy môi trường sống tự nhiên, vừa tạo thuận lợi cho đám thợ săn hay những gã buôn lậu. Chặt đi hành lang rừng khiến cho loài báo trực tiếp bị tổn hại. Loài thú họ mèo sinh hoạt đơn độc, và thường di chuyển trong một khu vực rộng lớn: có những con đực di chuyển hành trăm dặm để tìm bạn tình. Tạo ra những vùng rừng cô lập dần co lại chẳng khác nào một cái bẫy làm giảm khả năng săn mồi, sinh sản và giữ đa dạng di truyền của loài báo đốm. 

Bà Karina Berg, quản lí bảo tồn khu vực Mỹ Latinh của WWF Vương quốc Anh, cho biết: “Việc mua bán bộ phận của loài báo đốm mới chỉ đang nổi lên, nhưng đã có những dấu hiệu cho thấy nạn săn trộm đang dần tăng, cụ thể là ở khu vực Amazon. Bằng cách tàn phá rừng để phục vụ làm đường, khai thác gỗ lậu, chiếm đất, khai khoáng, con người lấn sâu hơn vào môi trường sống của loài báo đốm, làm chúng dễ bị săn bắn hơn cũng như khiến chúng xung đột với những cộng đồng cư dân. Bảo vệ cánh rừng là chìa khóa để bảo đảm tương lai cho loài báo đốm, bằng cách kết nối môi trường sống của báo đốm và tạo hành lang rừng giúp chúng có không gian cần thiết để phát triển.”

Thổ dân vùng Amazon đang bảo vệ cánh rừng và loài báo bằng ... drone - Ảnh 3.

Thành viên WWF đang hướng dẫn thành viên bộ lạc điều khiển drone

Trong một diễn biến liên quan, những cộng đồng thổ dân bản địa đang tăng dần chuyển dịch sang sử dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ những cánh rừng - mái nhà của họ. Những chiếc drone (máy bay không người lái) đã được chứng mình là giải pháp hữu ích cho việc giám sát địa hình rộng và hiểm trở. Chúng đã và đang được triển khai bởi những người bản xứ ở Brazil, Ecuador và Peru, khi mà khoảng cách bay ngày càng được cải thiện và giá cả thì cũng dần dễ chịu hơn. 

Bộ lạc Uru-eu-wau-wau sống trong khu vực rộng 1,8 triệu hecta cùng với một số bộ lạc khác, bao gồm cả 3 bộ lạc biệt lập. Hệ sinh thái cực kì phong phú nơi đây là môi trường sống quan trọng không chỉ với báo đốm, mà còn với những loài như khỉ sóc, heo vòi và đại bàng harpy. Khu vực này cũng được coi là “bình nước tĩnh” bởi nó là nguồn cùng cấp nước cho 12 hệ thống sông. 

Bộ lạc Uru-eu-wau-wau lần đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài cách đây 3 thập kỉ, và từ đó, họ dần du nhập những phần khác nhau của công nghệ hiện đại vào cuộc sống. Một trong số chín ngôi làng của bộ lạc này có kết nối Wi-Fi dù tương đối chập chờn, trong khi bốn làng đã có điện lưới. Và mới nhất, họ đã nhận được những chiếc drone từ những người hỗ trợ WWF Vương quốc Anh, trong khi WWF Brazil và tổ chức phi lợi nhuận Kaninde hỗ trợ huấn luyện một số thanh niên của bộ lạc cách điều khiển chúng. Tổ chức Kaninde cũng lắp đặt hệ thống giám sát công nghệ cao cho bộ lạc, bao gồm một số laptop, máy ảnh HD, máy quay chống nước, bộ đàm và thiết bị GPS. 

Thổ dân vùng Amazon đang bảo vệ cánh rừng và loài báo bằng ... drone - Ảnh 4.

 Anh Bitate chia sẻ: “Sự xuất hiện của công nghệ, ví dụ như những chiếc drone, đã giúp chúng tôi giám sát một khu vực rừng mà chúng tôi không hề biết đã bị tàn phá. Công nghệ cũng đã giúp chúng tôi phát hiện những khu vực bị phá hoại, để rồi chúng tôi sẽ kiểm tra thực địa. Nó cũng giúp chúng tôi có định lượng về sự xâm phạm và phá hủy đang diễn ra ở lãnh thổ bản xứ của mình.”. Những chiếc drone đã sớm chứng minh giá trị. Hồi tháng Một, những người điều khiển drone của bộ lạc Uru-eu-wau-wau đã phát hiện khoảng 200 hecta rừng trong khu vực của mình bị chặt phá. 

Những trang bị này cho phép các bộ lạc có thể phát hiện và báo cáo việc chiếm đất trái phép, mà không gặp phải nguy hiểm khi chạm trán với các băng nhóm vũ trang. Giới chức Brazil được cho là đã không thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết cũng như không ngăn cản việc khai thác gỗ cũng như khai khoáng tại những khu vực như thế này. Tổng cộng đã có 15 khu vực tại 7 bang được cung cấp những chiếc drone cùng với trang bị cứu hỏa cũng như được huấn luyện sử dụng các trang thiết bị này. Những hình ảnh ghi lại từ drone còn có thể được sử dụng tại tòa làm bằng chứng chống lại các hành vi phạm pháp, và với mức độ phủ sóng internet dần tăng ở những vùng hẻo lánh, cơ quan chức năng sẽ được cảnh báo về những hành vi này nhanh chóng hơn. 

Tuy vậy, để tải lên những hình ảnh này, những thổ dân phải di chuyển tới thị trấn gần nhất, nơi họ bỏ tiền túi để sử dụng WiFi. Với anh Bitate, số phận của những người dân bản địa gắn bó đan xen, không thể tách rời khỏi sự sinh tồn của cánh rừng mưa và loài báo đốm. Anh nói: “Chúng tôi không thể sống mà không có chúng, cũng như chúng không thể sống nếu thiếu chúng tôi. Báo đốm là loài mèo chính trong khu vực này và là biểu tượng cho điềm lành. Ở đâu có một con báo đốm, ở đó sẽ có dồi dào thức ăn. Có nhiều thức ăn cho chúng tôi và cho chúng. Nhưng, trong những năm gần đây, những cuộc xâm lấn ngày càng xảy ra liên tiếp và dữ dội, đe dọa đời sống của chúng tôi và mọi sinh vật trong khu vực. Tôi mong mọi người nhìn từ phía chúng tôi và giúp chúng tôi đẩy lui những kẻ xâm phạm.”


NỔI BẬT TRANG CHỦ