Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn?

Thanh Long , Theo Pháp luật & Bạn đọc

Thực phẩm chế biến có thể ảnh hưởng tới tốc độ hấp thụ của hệ tiêu hóa, thông qua các tương tác với hormone quan trọng đang điều chỉnh sự thèm ăn của chúng ta.

Các loại thực phẩm chế biến như mì gói, bánh kẹo, xúc xích rất tiện lợi và rẻ tiền. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy chúng gây ra rất nhiều tác hại đối với sức khỏe chúng ta.

Theo một nghiên cứu mới trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ, những loại thực phẩm chế biến tệ nhất – được gọi là thực phẩm siêu chế biến (ultraprocessed foods) chứa đầy các chất bảo quản và đường phụ gia làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm.

Một nhóm các nhà nghiên cứu đến từ Italia đã theo dõi 24.325 tình nguyện viên cả nam lẫn nữ từ 35 tuổi trở lên trong vòng 10 năm. Sau khi thu thập dữ liệu về thói quen ăn uống và kết quả sức khỏe của họ, các nhà khoa học phát hiện ra rằng những người tham gia ăn chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, đau tim hoặc đột quỵ cao hơn.

Và dữ liệu cho thấy khi càng ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, các nguy cơ sức khỏe này càng gia tăng.

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 1.

Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết, cho rằng tác nhân gây hại chính trong các loại thực phẩm chế biến chính là đường phụ gia. Nhưng cả đường và các thành phần khác như chất béo bão hòa đều không thể giải thích hoàn toàn các nguy cơ đối với sức khỏe, có nghĩa là chúng ta vẫn chưa hiểu hết tại sao thực phẩm chế biến lại nguy hiểm như vậy.

Đây không phải là lần đầu tiên đường phụ gia, muối, chất béo và chất bảo quản bị nghi là thủ phạm dẫn đến kết quả sức khỏe tồi tệ hơn.

Một nghiên cứu đột phá năm 2019 từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy khi cùng nạp vào cơ thể một lượng calo, những người ăn thực phẩm chế biến sẽ tăng cân nhanh hơn và nhiều hơn so với thực phẩm ít chế biến.

Phát hiện này chứng tỏ thực phẩm chế biến có thể ảnh hưởng tới tốc độ hấp thụ của hệ tiêu hóa, thông qua các tương tác với hormone quan trọng đang điều chỉnh sự thèm ăn của chúng ta. Một số nghiên cứu khác cho thấy các loại thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn cũng gây ra nguy cơ ung thư cao và tử vong sớm hơn.

Thực phẩm chế biến là gì?

Trong nghiên cứu mới, các nhà nghiên cứu phát hiện ra thịt đã qua chế biến, bánh pizza và bánh ngọt là những loại thực phẩm siêu chế biến phổ biến nhất. Nhưng không phải tất cả các loại thực phẩm chế biến đều được tạo ra giống như nhau. Rốt cuộc, một chiếc bánh mì kẹp salad gà được chuẩn bị ở nhà vẫn có thể đủ tiêu chuẩn là một bữa ăn chế biến sẵn.

Vậy chính xác thì điều gì sẽ định nghĩa một loại thực phẩm nhất định là đã qua chế biến hay chưa qua chế biến?

Để trả lời câu hỏi đó, các nhà khoa học và chuyên gia dinh dưỡng thường sử dụng một hệ thống bốn cấp gọi là NOVA, phân loại mọi thứ chúng ta ăn vào một trong 4 loại sau:

1. Thực phẩm chưa qua chế biến hoặc chế biến tối thiểu

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 2.

 Thực phẩm chưa qua chế biến bao gồm các bộ phận ăn được của thực vật (trái cây, rau, hạt, rễ) hoặc động vật, cũng như nấm và tảo. Chúng có thể ở dạng tươi, đông lạnh hoặc thậm chí lên men - điểm khác biệt quan trọng là chúng chưa được xử lý bằng chất phụ gia, muối hoặc xát dầu cho đến khi chúng sắp được ăn. Ví dụ như đậu khô, gạo, nấm tươi hoặc khô, thịt và các sản phẩm từ sữa, hải sản, sữa chua nguyên chất, các loại hạt và gia vị.

2. Nguyên liệu chế biến thực phẩm

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 3.

Nguyên liệu chế biến thực phẩm là những thành phần được làm từ thực phẩm chưa qua chế biến, như dầu thực vật, bơ và mỡ lợn. Danh mục này cũng bao gồm thực phẩm chiết xuất, như mật ong, đường mía và xi-rô phong.

3. Thực phẩm đã qua chế biến

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 4.

 Thực phẩm đã qua chế biến là những mặt hàng được tẩm các thành phần như đường, muối và chất béo để giúp chúng kéo dài thời gian bảo quản. Trái cây đóng hộp, bánh mì lên men, rượu, pho mát, dưa chua và các loại hạt muối đều nằm trong danh sách này.

4. Thực phẩm và đồ uống siêu chế biến

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 5.

 Đây là những thực phẩm được làm ra để ăn liền hoặc hâm nóng và ăn ngay lập tức. Để làm được điều đó, những thực phẩm này thường được sản xuất trong nhà máy, được nghiền nhỏ từ dạng nguyên hạt hoặc tươi và được xử lý bằng chất làm đặc, màu, men và phụ gia.

Chúng có thể được chiên trước khi đóng trong lon hoặc giấy gói. Chúng có thể chứa xi-rô ngô có hàm lượng fructose cao, chất phân lập protein hoặc dầu (thay thế cho chất béo chuyển hóa, hiện đã bị cấm rộng rãi).

Ví dụ về thực phẩm siêu chế biến bao gồm thanh granola đóng gói, nước ngọt có ga, kẹo, bánh mì sản xuất hàng loạt, bơ thực vật, nước tăng lực, sữa chua có hương vị, gà cốm và xúc xích.

Đây là những thứ mà các nhà nghiên cứu đang đề cập đến khi họ nói rằng thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến nhiều ca ung thư, tử vong sớm và béo phì. Tất nhiên những mặt hàng này cũng có xu hướng tiện lợi và rẻ hơn so với thực phẩm ít chế biến, vì chúng có thể bảo quản lâu hơn, ít bị hỏng hơn.

Thực phẩm tự nhiên, chế biến và siêu chế biến là gì: Làm sao để nhận biết chúng và ăn uống lành mạnh hơn? - Ảnh 6.

Kevin Hall, tác giả chính nghiên cứu của NIH, nói với Business Insider: "Thực phẩm siêu chế biến có rất nhiều lợi thế về mặt tiện lợi. Nó rẻ. Nó có hạn sử dụng dài. Bạn không cần phải có tất cả các nguyên liệu tươi trong tay, những thứ dễ bị hỏng. Bạn không cần phải có tất cả các dụng cụ để chuẩn bị những bữa ăn này từ đầu".

Vì vậy, điều quan trọng là bạn cần phải cắt giảm các loại thực phẩm siêu chế biến, thực phẩm chế biến và thay chúng bằng các loại thực phẩm ít chế biến, không chế biến hoặc nguyên liệu chế biến để giữ gìn sức khỏe của mình và phòng tránh bệnh tật.

Tham khảo Businessinsider

NỔI BẬT TRANG CHỦ