Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết

Thanh Long , Theo Pháp luật & Bạn đọc

"Từ lâu, chúng tôi đã nghi ngờ các con số thống kê bị tính thấp đi vì một số lý do", nhà dịch tễ học Jennifer Nuzzo nói.

Theo một phân tích mới được công bố bởi Viện Đo lường và Đánh giá Y tế (IHME), Đại học Y Washington: Thế giới có thể đã có tới 6,9 triệu người tử vong vì COVID-19, gấp đôi con số đang được báo cáo chính thức trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Chỉ riêng Hoa Kỳ, IHME ước tính đã có 905.000 ca tử vong do COVID-19, nhiều hơn rất nhiều so với con số 579.000 được báo cáo. Tính toán của IHME dựa trên mô hình tỷ lệ tử vong vượt ngưỡng được áp dụng cho các trường hợp đại dịch. Và nó có thể tiết lộ phần chìm của tảng băng mà chúng ta chưa nhìn thấy từ những ngày đầu của COVID-19.

"Đó là một bức tranh lớn nhưng không quá ngạc nhiên. Từ lâu, chúng tôi đã nghi ngờ các con số thống kê bị tính thấp đi vì một số lý do. Nhưng có lẽ khả năng cao đó là vì chúng ta chưa có hệ thống chẩn đoán và thống kê chính xác", nhà dịch tễ học Jennifer Nuzzo tới từ Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins cho biết.

Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết - Ảnh 1.

Tại sao số cả tử vong do COVID-19 có thể gấp đôi thực tế được báo cáo?

Để đưa ra ước tính mới về tổng số 6,9 triệu ca tử vong gây ra bởi COVID-19 trên toàn thế giới, nhóm nghiên cứu tại IHME đã xây dựng một mô hình kết hợp các quan sát về đại dịch dựa trên nhiều biến số. Họ cũng tạo ra một ước tính cơ bản về số lượng người chết trong một thế giới không có COVID-19.

Công việc tiếp theo là thu thập hồ sơ tử vong hàng tuần và hàng tháng tại 56 quốc gia và 198 địa điểm nhỏ khác như các thành phố, tiểu bang tại Mỹ và các tỉnh của Brazil. Dựa trên các ước tính tử vong được công bố trước đây, họ lấy số lượng tử vong thực tế trừ đi số ca tử vong được dự đoán trước để tìm ra tỷ lệ tử vong vượt mức gây ra bởi COVID-19.

Tỷ lệ tử vong vượt mức chủ yếu là do tử vong trực tiếp khi mắc COVID-19, nhưng nó cũng bao gồm các trường hợp tử vong gián tiếp do đại dịch gây ra, như những người không thể tiếp cận chăm sóc y tế, giảm tỷ lệ tiêm chủng cho các bệnh khác, gia tăng sử dụng ma túy và tỷ lệ trầm cảm. 

Vì vậy, các nhà nghiên cứu đã cố gắng điều chỉnh các yếu tố này để có được ước tính tử vong chính xác do COVID-19. Đây vốn là cách tiếp cận phổ biến trong giới y tế công cộng và đã được sử dụng để tính toán các chỉ số sức khỏe khác như gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết - Ảnh 2.

Để đưa ra ước tính mới về tổng số 6,9 triệu ca tử vong gây ra bởi COVID-19 trên toàn thế giới, nhóm nghiên cứu tại IHME đã xây dựng một mô hình kết hợp các quan sát về đại dịch dựa trên nhiều biến số.

Mô hình cho thấy hơn một nửa số ca tử vong liên quan đến COVID-19 trên khắp thế giới đã không được báo cáo trên các bảng thống kê chính thức. Và con số thực tế vẫn có thể cao hơn. Theo Christopher Murray, giám đốc IHME, trong khi hầu hết mọi nơi trên thế giới đều bỏ sót các ca nhiễm COVID-19, có một số quốc gia đã bỏ sót nhiều ca bệnh hơn những quốc gia khác.

"Ở nhiều nơi trên thế giới như vùng Châu Phi cận sa mạc Sahara, Ấn Độ, Mỹ Latinh, một số tiểu bang ở Brazil và Mexico, bạn có thể lý giải phần lớn số ca bị bỏ sót này là do tỷ lệ xét nghiệm thấp", Murray nói.

"Nhưng xảy ra một hiện tượng này – nổi bật như ở Ai Cập cũng như một số quốc gia khác ở Đông Âu và Trung Á - nơi mà con số tỷ lệ tử vong vượt mức cho thấy họ có thể đang phải đối mặt với một dịch bệnh lớn hơn đáng kể so với những gì đã được báo cáo, mà sự bỏ sót không thể đổ cho việc hạch toán xét nghiệm".

Báo cáo chính thức của Ai Cập cho thấy có hơn 13.000 trường hợp tử vong do COVID-19 ở nước này. Nhưng mô hình của IHME cho thấy số người chết ước tính phải hơn 170.000. Không rõ tại sao sự khác biệt lại lớn như vậy, nhưng nó cho thấy dịch bệnh COVID-19 ở nhiều quốc gia có thể tồi tệ hơn nhiều so với những gì chúng ta biết.

"Chúng ta hoàn toàn, hoàn toàn không thể đếm hết được số ca tử vong", Ruth Etzioni, một giáo sư và nhà thống kê sinh học tại Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Fred Hutchinson khẳng định.

Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết - Ảnh 3.

Phân tích mới được công bố bởi Viện Đo lường và Đánh giá Y tế (IHME) cho thấy thế giới có thể đã có tới 6,9 triệu người tử vong vì COVID-19, gấp đôi con số đang được báo cáo chính thức trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Vậy là chúng ta có thể hiểu một số quốc gia có hệ thống y tế yếu kém đã không thể thống kê chính xác số ca tử vong do COVID-19 gây ra. Nhưng điều kỳ lạ là ngay tại Mỹ, một quốc gia giàu có với hệ thống báo cáo tử vong COVID-19 quốc gia cũng bỏ sót gần 40% số ca tử vong theo mô hình của IHME.

Các nhà nghiên cứu giải thích đó là do giấy báo tử của nhiều nạn nhân COVID-19 đã không ghi rõ nguyên nhân tử vong của họ. Bác sĩ sĩ Ivor Douglas, trưởng Khoa Phổi tại Trung tâm Y tế Denver Health, cho biết: Giấy chứng tử ở Hoa Kỳ nhấn mạnh nguyên nhân chính của cái chết. Đó là tình trạng tức thời nhất khiến bệnh nhân tử vong và xem nhẹ các nguyên nhân gián tiếp.

Như các nhà khoa học đã biết COVID-19 có thể biểu hiện theo vô số cách và để lại những tổn thương lâu dài, ngay cả ở những người bị bệnh nhẹ. Vì vậy, giấy chứng tử của bệnh nhân COVID-19 có thể liệt kê thứ gì đó như cục máu đông trong phổi là nguyên nhân chính gây tử vong mà COVID-19 chỉ là nguyên nhân thứ cấp.

Ngoài ra, trong những ngày đầu khi COVID-19 xâm nhập vào Mỹ, nhiều nhân viên y tế đã không nhận ra những gì họ đang phải đối mặt, và do đó không ghi căn bệnh này vào hồ sơ. Bác sĩ Douglas cho biết: "Tôi nghĩ rằng những trường hợp bị bỏ sót trước đại dịch đã sớm xuất hiện. Thường thì chắc chắn ở giai đoạn đầu, đã có những chẩn đoán bỏ sót COVID-19".

Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết - Ảnh 4.

Tại sao việc thống kê chính xác số ca tử vong lại quan trọng?

Trên thực tế, việc có một số lượng lớn những ca tử vong COVID-19 "mất tích" ở Mỹ có thể là một biểu hiện của sự bất bình đẳng trong xã hội Hoa Kỳ. 

Bác sĩ Douglas nói: "Nếu bạn nghèo, bạn sẽ không thể tiếp cận được với các dịch vụ chăm sóc y tế và bạn sẽ chết tại nhà. Khi đó, giấy báo tử của bạn hiếm khi được công nhận là bạn chết do viêm phổi gây ra bởi COVID-19. Thay vào đó họ sẽ nói rằng "Ồ lại có thêm một người già cô đơn nữa chết vì bệnh tiểu đường ở đây".

Điều đó có nghĩa là các nhóm yếu thế, dễ bị ảnh hưởng bởi COVID-19 nhất tại Mỹ đang bị bỏ qua trong các báo cáo thống kê về căn bệnh. Hậu quả là gì? 

Nó có thể gây ra sự mất cân bằng trong việc phân bổ nguồn lực như xét nghiệm, vắc-xin và điều trị cho những người dễ bị tổn thương nhất. Kết quả là sẽ có ít nguồn lực tiếp cận được nhóm người này hơn, buộc họ phải chịu gánh nặng sức khỏe thậm chí còn lớn hơn nữa trong đại dịch.

"Việc thống kê chính xác số ca tử vong do COVID-19 có tác động đến chính sách, chính trị và cả cả công bằng xã hội", bác sĩ Douglas nói. Mặt khác, việc giám sát chính xác đại dịch có thể giúp giảm thiểu tác hại mà nó gây ra. Các cơ quan y tế có thể nhìn vào những con số này để khoanh vùng, triển khai vắc-xin và các phương pháp điều trị tới đúng địa điểm, chẳng hạn như những khu ổ chuộc đông đúc.

Trong bối cảnh những làn sóng COVID-19 mới đang lây lan khắp thế giới, việc có được những con số thống kê chính xác càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Bất kể số người chết thực tế cao bao nhiêu, sức tàn phá của COVID-19 đã là một điều hiển nhiên và rõ ràng. "Những con số được báo cáo cho tới thời điểm này đã đủ làm tôi thấy kinh hoàng, đến nỗi nếu con số thực tế tăng gấp đôi, tôi không nghĩ mình có thể kinh hoàng hơn được nữa", Nuzzo nói.

Thực tế số ca tử vong do COVID-19 trên toàn thế giới có thể đã gấp đôi con số thống kê được, cơ quan y tế Mỹ cho biết - Ảnh 5.

Tuy nhiên, nếu đúng là một nửa các trường hợp tử vong do COVID-19 đã không được báo cáo, nghiên cứu của IHME sẽ là một cảnh báo cho thấy dịch bệnh có thể cướp thêm sinh mạng của hàng triệu người.

Sự bùng phát một làn sóng COVID-19 mới tàn phá Ấn Độ, trong đó các biến thể của virus trở nên mạnh hơn và lây lan nhanh hơn đưa họ từ chỗ kiểm soát được dịch bệnh vào một cơn khủng hoảng đã đặt ra những vấn đề mới.

Nó cho thấy những quốc gia báo cáo số ca tử vong thấp trước đó có thể cần được quan tâm hơn. Bác sĩ Douglas cho biết: "Nhiều người trong chúng tôi cho rằng khu vực Châu Phi cận sa mạc Sahara đã bị đại dịch tàn phá nghiêm trọng. Nhưng do thiếu báo cáo y tế xác thực, nên chúng ta cứ nghĩ dịch bệnh ở đó chỉ bùng phát ở quy mô tương đối nhỏ".

Và cả đối với các quốc gia cho đến nay đã kiểm soát tốt COVID-19, họ cũng phải luôn cảnh giác và không nơi lỏng các biện pháp phòng dịch. Nuzzo cho biết nếu muốn thoát khỏi đại dịch lần này, mọi quốc gia luôn phải giữ tâm thế chủ động. "Các quốc gia làm tốt nhất là những quốc gia rất, rất tích cực trong việc đối phó với nó", cô nói.

Tham khảo Vox

NỔI BẬT TRANG CHỦ