Thuốc chữa ung thư cải tiến từ hợp chất có trong đông trùng hạ thảo Himalaya

Thanh Long,   Theo Pháp luật & Bạn đọc 10/15/2021 11:41 PM

Đông trùng hạ thảo mọc trên thân sâu bướm ở Himalaya đã được y học cổ truyền Trung Quốc sử dụng từ hàng trăm năm nay.

Trong một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Clinical Cancer Research, các nhà khoa học Anh cho biết họ đã cải tiến thành công một hợp chất có trong đông trùng hạ thảo Himalaya, và biến nó trở thành một loại thuốc trị ung thư hiệu quả.

Được đặt tên là NUC-773, loại thuốc cải tiến này có hiệu lực tiêu diệt tế bào ung thư gấp 40 lần so với hợp chất gốc có trong tự nhiên của nó. Ít nhất 28 bệnh nhân ung thư mắc các khối u rắn kháng điều trị đã được thử nghiệm với thuốc NUC-7738 và cho kết quả rất khả quan.

Các nhà khoa học hiện đang lên kế hoạch thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II loại thuốc này trên nhiều tình nguyện viên hơn, để tiếp tục đánh giá mức độ hiệu quả cũng như an toàn của nó.

Thuốc chữa ung thư cải tiến từ hợp chất có trong đông trùng hạ thảo Himalaya - Ảnh 1.

Đông trùng hạ thảo mọc trên thân sâu bướm ở Himalaya đã được y học cổ truyền Trung Quốc sử dụng từ hàng trăm năm nay.

Nghiên cứu mới được thực hiện bởi công ty dược phẩm NuCana của Anh, kết hợp với các nhà khoa học đến từ Đại học Oxford cũng là đơn vị nghiên cứu thành công vắc-xin COVID-19 AstraZeneca.

Trong đó, họ đã điều tra khả năng chống ung thư của một bài thuốc cổ truyền Trung Quốc bào chế từ loài nấm Ophiocordyceps sinensis, hay còn gọi là đông trùng hạ thảo mọc trên thân sâu bướm sống ở Himalaya.

Đông trùng hạ thảo thực chất là nấm chi Cordyceps lây nhiễm côn trùng vào mùa đông, rồi giết chết chúng, ăn xác vật chủ để mọc ra thành dạng cây vào mùa hè (Chính đặc điểm này đã khiến chúng có tên là đông trùng hạ thảo).

Các nghiên cứu trước đây cho thấy trong đông trùng hạ thảo có một hợp chất gọi là Cordycepin hay 3'-deoxyadenosine (viết tắt là 3'-dA). Hợp chất này có tác dụng như một nucleoside tự nhiên có khả năng chống ung thư, chống oxy hóa và chống viêm.

Tuy nhiên, nhược điểm của Cordycepin có trong tự nhiên là nó sẽ bị phân hủy rất nhanh trong máu. Cứ mỗi 1,6 phút trôi qua, huyết tương người sẽ khiến nồng độ Cordycepin giảm đi một nửa.

Điều này cản trở các bác sĩ sử dụng dạng tự nhiên của Cordycepin như một loại thuốc chữa ung thư, bởi chưa kịp đưa tới khối u thì chúng đã bị hòa tan mất. Hơn nữa khả năng hấp thụ Cordycepin vào trong tế bào người cũng rất thấp, khiến hiệu lực chống khối u của nó giảm đi đáng kể.

Thuốc chữa ung thư cải tiến từ hợp chất có trong đông trùng hạ thảo Himalaya - Ảnh 2.

Cordycepin có trong tự nhiên bị phân hủy rất nhanh trong máu, do đó, nó hạn chế khả năng điều trị ung thư của hợp chất này.

Với mong muốn cải tiến Cordycepin thành một loại thuốc chữa ung thư mạnh mẽ, các nhà nghiên cứu đã cố gắng quan sát cẩn thận quá trình hoạt hóa của nó trong cơ thể người. Họ phát hiện Cordycepin dựa vào một chất vận chuyển được gọi là hENT1 để tiếp cận khối u ung thư.

Sau đó, nó được một enzym phosphoryl (ADK) chuyển hóa thành chất chống ung thư 3'-dATP. Tuy nhiên, tất cả các quá trình này đều bị một enzyme khác ký hiệu là ADA chặn lại. Chính ADA là thứ đã phân hủy Cordycepin trong máu.

Để khắc phục vấn đề, các nhà khoa học đã sử dụng một công nghệ được gọi là ProTide. Đây là công nghệ được phát triển để đưa thuốc hóa trị vào tế bào ung thư. Nó cũng đang được sử dụng cho các loại thuốc kháng virus như Remsidivir và Sofusbuvir được FDA chấp thuận để điều trị Viêm gan C, Ebola và cả COVID-19.

ProTide hoạt động bằng cách gắn một nhóm hóa học nhỏ với các phân tử thuốc như Cordycepin để nó không bị phân hủy bởi enzyme như ADA. Sau đó, thuốc sẽ được đưa tới tế bào ung thư một cách an toàn mà không cần tới hENT1. Ở đây, nhóm hóa học nhỏ mà ProTide gắn vào ban đầu sẽ được phân giải. Nó giải phóng hợp chất Cordycepin để bắt đầu chuyển hóa thành chất chống ung thư 3'-dATP.

Thử nghiệm trên tế bào người cho thấy bằng công nghệ ProTide, các nhà khoa học tại Oxford và NuCana đã có thể tăng hiệu quả của Cordycepin lên 40 lần. Đây là cơ sở để họ bắt đầu một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I loại thuốc này trên 28 tình nguyện viên từ năm 2019.

Thuốc chữa ung thư cải tiến từ hợp chất có trong đông trùng hạ thảo Himalaya - Ảnh 3.

Kết quả được ghi nhận tới nay cho thấy cả 28 bệnh nhân ung thư có khối u rắn kháng điều trị đã dung nạp liều NUC-7738 tăng dần hàng tuần rất tốt. Họ cũng có các dấu hiệu đáng khích lệ cho thấy NUC-7738 đã hoạt động như một loại thuốc chống ung thư.

"Những phát hiện này cung cấp bằng chứng về khái niệm chứng minh NUC-7738 đã vượt qua các cơ chế kháng ung thư hạn chế hoạt động của 3'-dA, và hỗ trợ đánh giá lâm sàng sâu hơn để sử dụng NUC-7738 như một phương pháp điều trị ung thư mới", các nhà nghiên cứu viết.

Với khởi đầu đầy hứa hẹn này, các nhà khoa học tại Oxford và NuCana đang lên kế hoạch cho một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II thuốc NUC-7738 trên nhóm tình nguyện viên lớn hơn. Họ cũng đã lên xong phác đồ điều trị cho những bệnh nhân tham gia thử nghiệm này.

Cũng phải nói rằng không phải loại thuốc nào tiến tới thử nghiệm lâm sàng sau đó cũng vượt qua một cách thành công để có mặt trên thị trường. Tuy nhiên, với một lăng kính của khoa học phương tây soi chiếu vào một loại thuốc y học cổ truyền đã được sử dụng hàng trăm năm ở phương đông, chúng ta hi vọng NUC-7738 sẽ thực sự trở thành một loại thuốc điều trị ung thư hiệu quả trong tương lai.

Tham khảo Sciencealet, Oxford

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ