Sáng 23/10/2026, anh Khiêm ở khu vực Gò Vấp cũ nhận chiếc iPhone Duo của mình tại Minh Tuấn Mobile, trong ngày đầu máy lên kệ ở Việt Nam. Anh vẫn đang dùng OPPO Find N5 và cho biết một phần lý do mua thêm máy mới là tỉ lệ màn hình của chiếc máy cũ chưa hợp với cách anh dùng.
Khi gập lại, iPhone Duo cao 117,8mm và rộng 84,1mm. Cuốn hộ chiếu theo chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) có khổ 125 x 88mm. Đặt chiếc điện thoại lên cuốn hộ chiếu, phần giấy thừa ra ở mỗi cạnh chưa tới 1cm.
Hộ chiếu, iPhone Duo và Pura X Max khi gập, vẽ cùng tỉ lệ theo kích thước công bố.
Anh Khiêm thuộc số ít người có máy ngay trong đợt đầu. Cổng đặt trước của Di Động Việt mở lúc 19h ngày 16/10. Chỉ khoảng 5 phút sau, hai bản bộ nhớ thấp nhất đã hết suất đăng ký, và hệ thống này dự kiến lượng máy đợt đầu chỉ đáp ứng khoảng 2,5% nhu cầu của khách quan tâm.
Mỗi mùa ra mắt, câu hỏi quen thuộc là một chiếc máy gập giá gần 65 triệu đồng có đáng tiền hay không. Nhưng có một câu hỏi nên đặt ra trước: vì sao Apple, Samsung và Huawei lại cùng chọn cho máy gập một dáng gần giống cuốn hộ chiếu trong cùng năm 2026. Ba hãng này hiếm khi chịu đi chung một đường trong thiết kế.
Mười năm nhìn qua một khe dọc
Điện thoại khổ rộng (wide phone) là tên gọi giới công nghệ dùng cho những mẫu máy có màn hình ngắn và bè ngang hơn dáng dọc quen thuộc. Trên một chiếc máy tỉ lệ 19,5:9 cầm dọc, cạnh ngắn của màn hình chỉ bằng khoảng 46% cạnh dài. Trên màn hình ngoài của iPhone Duo, con số này lên khoảng 69%, còn khi mở máy ra thì màn hình nằm ngang theo khổ gần giống một trang giấy. Nhóm máy này gồm cả loại gập kiểu sách như Pura X Max, Galaxy Z Fold8, iPhone Duo và loại không gập như Pura X View.
Năm 2017, Samsung và LG đưa màn hình dài từ tỉ lệ 18:9 trở lên vào các mẫu máy cao cấp, mở đầu giai đoạn điện thoại dài ra theo chiều dọc mà gần như không rộng thêm. Thân máy thon giúp cầm một tay dễ hơn. Ngón cái chỉ cần vuốt lên là có nội dung mới, và đó đúng là nhịp mà bảng tin của mạng xã hội cần.
Máy gập đời đầu kế thừa nguyên lối nghĩ ấy. Theo HotHardware, Galaxy Z Fold8 Ultra năm nay vẫn giữ màn hình trong 8 inch gần vuông giống Z Fold7. Màn hình ngoài của máy vẫn là một dải hẹp tỉ lệ 21:9, nơi việc gõ phím bằng hai ngón cái từ lâu đã là lời phàn nàn quen thuộc của người dùng dòng Fold.
Huawei là hãng đầu tiên thử đi ngược chiều. Tháng 3/2025, hãng bán Pura X tại Trung Quốc với màn hình trong theo tỉ lệ 16:10. Tháng 9/2026, Huawei tiếp tục ra Pura X View, mẫu máy màn hình rộng tỉ lệ 5:3 và không có bản lề.
Theo số liệu tài khoản Digital Chat Station đăng trên Weibo, Pura X View bán hơn 280.000 chiếc trong 5 ngày đầu. Con số ấy chưa đủ để gọi là một cuộc đổi chiều. Nhưng nó cho thấy dáng dọc có thể chỉ là thói quen chưa có dịp bị thử thách, thay vì lựa chọn mà người dùng thật sự muốn.
Tờ giấy gập đôi vẫn giữ dáng
Ngày 25/10/1786, nhà vật lý người Đức Georg Christoph Lichtenberg viết thư cho đồng nghiệp Johann Beckmann về một tờ giấy có tính chất đặc biệt. Khi cạnh dài bằng cạnh ngắn nhân với căn bậc hai của 2, tức khoảng 1,414, tờ giấy gập đôi sẽ cho hai nửa giữ đúng dáng của tờ ban đầu.
Ý tưởng ấy nằm yên hơn một thế kỷ trước khi kỹ sư Walter Porstmann biến nó thành hệ khổ giấy A. Tiêu chuẩn DIN 476 của Đức được công bố ngày 18/8/1922, rồi trở thành tiêu chuẩn quốc tế ISO 216 vào năm 1975. Tờ A4 trên bàn làm việc mang tỉ lệ ấy, và cuốn hộ chiếu cũng vậy, vì khổ 125 x 88mm của hộ chiếu trùng với khổ giấy B7 trong cùng hệ tiêu chuẩn.
Huawei là hãng đưa con số này lên sản phẩm sớm nhất. Theo Gizmochina, Pura X Max ra mắt tháng 4/2026 với cả màn hình trong lẫn màn hình ngoài theo tỉ lệ √2:1, và hãng giải thích lựa chọn ấy bằng trải nghiệm liền mạch khi chuyển giữa hai màn. Màn hình trong của máy có độ phân giải 2.584 x 1.828 pixel. Chia cạnh dài cho cạnh ngắn, kết quả gần đúng bằng căn bậc hai của 2.
iPhone Duo đi gần như cùng một đường. Theo ZDNet, màn hình 7,6 inch của máy có tỉ lệ 1,4:1 khi mở ra. Apple cho màn hình ngoài và màn hình trong dùng cùng một tỉ lệ, để giao diện chuyển qua lại giữa hai trạng thái mà không phải sắp xếp lại.
Phép tính trên cho thấy một lý do nằm sâu hơn chuyện thẩm mỹ. Một chiếc máy gập kiểu sách thực chất là một tờ giấy gập đôi, với màn hình ngoài chiếm một nửa và màn hình trong là cả tờ. Chỉ ở tỉ lệ √2 thì hai màn hình mới có cùng dáng, và một ứng dụng đang mở ở màn ngoài có thể bung ra màn trong mà giữ nguyên bố cục.
Samsung chọn một đường riêng với Galaxy Z Fold8, ra mắt ngày 22/7/2026 tại London. Màn hình trong của máy theo tỉ lệ 4:3, còn màn hình ngoài theo tỉ lệ 16:10. Hai màn hình vì thế chưa cùng dáng như trên máy của Huawei. Theo Khaleej Times, đại diện Samsung cho biết dáng Fold8 lấy cảm hứng từ cuốn hộ chiếu, vì vật dụng này dễ mang theo, cầm gọn một tay và đọc lướt được.
Theo phóng viên Engadget, khoảng cách giữa tỉ lệ 4:3 của Fold8 và tỉ lệ khoảng 1,1:1 của Fold8 Ultra nghe không lớn trên giấy tờ. Nhưng khi đặt hai máy cạnh nhau, tác động thực tế của khác biệt ấy hiện ra rất rõ.
Cùng một bảng tính trên Galaxy Z Fold8 Ultra (trái) và Galaxy Z Fold8 (phải).
Câu hỏi về máy gập rộng vì thế không chỉ là hãng nào học theo hãng nào, mà là hãng nào chịu đi theo một quy luật hình học đã có từ năm 1786.
Thị thực cho năm 2027
Nếu năm 2026 là năm ba hãng lớn đóng dấu nhập cảnh vào khổ rộng, năm 2027 có thể là năm cả ngành xếp hàng sau họ. Theo báo Hàn Quốc ETNews, Samsung đang phát triển 2 mẫu Fold màn hình rộng cho thế hệ Galaxy Z9 năm 2027. PhoneArena dẫn các nguồn tin cho biết vivo và Honor cũng chuẩn bị máy gập rộng, trong đó mẫu của Honor có thể ra mắt ngay quý 1/2027 theo Huawei Central.
Những mẫu máy khổ rộng ra mắt trong năm 2026, từ Pura X Max tới iPhone Duo.
Kiểu dáng mới không có nghĩa là chắc thắng. Chính PhoneArena nhắc rằng trào lưu điện thoại siêu mỏng từng hụt hơi khi Galaxy S25 Edge và iPhone Air đều bán chậm, và máy gập rộng hoàn toàn có thể đi vào vết xe ấy. Khi mở ra, một chiếc máy khổ rộng vẫn khó cầm bằng một tay, còn nhiều ứng dụng phải được làm lại giao diện mới hiển thị trọn khổ màn hình mới.
Giá bán là rào cản rõ nhất với người dùng Việt Nam. iPhone Duo có giá từ 64,999 triệu đồng cho bản 256GB. Galaxy Z Fold8 rẻ hơn với giá đề xuất từ 46,99 triệu đồng. Pura X Max, mẫu máy mở đầu làn sóng này, chủ yếu được bán tại thị trường Trung Quốc.
Với người dùng trong nước, thay đổi đáng kể nhất có lẽ nằm ở các ứng dụng. Khi cả Apple lẫn Samsung cùng bán máy khổ rộng, các ứng dụng ngân hàng, gọi xe hay nhắn tin trong nước sẽ có thêm lý do để làm lại giao diện cho khổ màn hình này. Càng nhiều ứng dụng được làm lại, những mẫu máy gập rộng giá mềm hơn càng dễ thuyết phục người mua nếu chúng xuất hiện trong năm 2027.
Cùng một bức ảnh trên Galaxy Z Fold8 Ultra (trái) và Galaxy Z Fold8 (phải).
Lá thư Lichtenberg viết năm 1786 và chiếc máy anh Khiêm nhận sáng 23/10 cùng trả lời một bài toán về việc gập đôi mà không làm hỏng dáng. Năm 2027 sẽ cho biết bài toán ấy có đủ sức thắng thói quen vuốt dọc hay không, khi giá máy gập rộng hạ xuống và các ứng dụng được viết lại cho khổ mới. Suốt mười năm, màn hình điện thoại được kéo dài để phục vụ ngón cái lướt bảng tin, còn khổ rộng đang trả lại cho chiếc máy bỏ túi thói quen đọc trên trang giấy, thứ đã có khổ chuẩn từ năm 1922. Chiếc điện thoại năm 2027 mang hình dáng của cuốn hộ chiếu, không phải vì các hãng cùng thích một món đồ du lịch mà vì tờ giấy gập đôi vốn vẫn chỉ giữ được dáng ở tỉ lệ ấy.
Khổ hộ chiếu theo chuẩn tài liệu đi lại đọc bằng máy của ICAO (Doc 9303). Kích thước iPhone Duo và Pura X Max khi gập theo thông số được Huawei Central tổng hợp.
Hình so sánh kích thước, hình chia khổ giấy và mô phỏng gập đôi là minh họa đồ họa dựng theo số đo công bố, chưa tính viền màn hình và vùng camera. Tỉ lệ màn hình trong bài là phép chia độ phân giải do hãng và các trang công nghệ công bố.
Thông tin về các mẫu máy gập rộng năm 2027 là tin từ ETNews, PhoneArena và Huawei Central, chưa được các hãng xác nhận.