Thông báo của Xiaomi ngày 11 tháng 4 nằm gọn trong vài dòng. Giá đề xuất của Redmi K90 Pro Max tăng 200 tệ mỗi máy, các mức giảm giá dịp Tết Nguyên đán trên Turbo 5 và Turbo 5 Max bị rút để đưa hai máy về mặt bằng giá chuẩn, và lý do được công bố là giá linh kiện cốt lõi, đặc biệt là chip nhớ, tăng mạnh liên tục.

Mức tăng nằm phía sau vài dòng đó lớn hơn con số 200 tệ rất nhiều. Chủ tịch Xiaomi Lư Vĩ Băng cho biết một số cấu hình bộ nhớ hiện có giá gần gấp 4 lần năm trước, và mức giá đó vượt xa dự tính của ngành.

Ngày 30 tháng 7, Samsung công bố kết quả quý 2 năm 2026 với doanh thu 171,5 nghìn tỷ won và lợi nhuận hoạt động 89,5 nghìn tỷ won, tăng 1.814% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ suất lợi nhuận hoạt động của toàn tập đoàn đạt 52,2%. Trong cùng bảng số liệu ấy, bộ phận điện thoại lỗ 0,7 nghìn tỷ won, và theo dữ liệu báo cáo theo bộ phận của Samsung thì đây là quý lỗ đầu tiên của bộ phận này.

Cả hai thông báo đều xuất phát từ cùng một biến số là giá bộ nhớ.

Bộ nhớ từng là một dòng nhỏ trong bảng giá thành của một chiếc điện thoại, và hiện nay đó là dòng lớn nhất.

Theo Omdia, trong quý 1 năm 2026, chip nhớ chiếm gần 60% tổng chi phí vật liệu của một chiếc điện thoại giá dưới 400 USD, và vượt 64% với máy dưới 99 USD. Tỷ trọng này gần như tăng gấp đôi chỉ trong khoảng từ quý 3 năm 2025 đến quý 1 năm 2026.

Hệ quả đã xuất hiện ở phía sản lượng. Omdia dự báo phân khúc dưới 400 USD giảm hơn 22% trong năm 2026 và kéo toàn thị trường điện thoại giảm 12%, trong khi phân khúc trên 400 USD vẫn tăng 5,7%. IDC dự báo giá bán trung bình của điện thoại toàn cầu tăng 14% trong năm nay lên mức cao nhất từng ghi nhận là 523 USD, còn sản lượng toàn thị trường giảm 12,9% xuống 1,12 tỷ máy.

Phân khúc đang co lại nhanh nhất chính là phân khúc mà Xiaomi, OPPO, vivo, Honor và Transsion dựng toàn bộ quy mô của mình lên.

Trong phần nói về bộ nhớ, Samsung viết rằng đã chủ động đáp ứng nhu cầu trí tuệ nhân tạo với ưu tiên chính dành cho máy chủ, dù năng lực sản xuất có hạn. Một dòng như vậy mô tả chính xác cơ chế đã tạo ra mặt bằng giá hiện tại.

Bộ nhớ băng thông cao HBM dùng cho máy chủ trí tuệ nhân tạo tiêu tốn nhiều tấm bán dẫn hơn DRAM thông thường nếu tính trên mỗi gigabyte. Mỗi tấm chuyển sang sản xuất HBM tương đương với việc rút ba tới bốn đơn vị DRAM thường khỏi nguồn cung. Samsung, SK Hynix và Micron đều đã dịch chuyển năng lực sản xuất tiên tiến theo hướng đó. Riêng Samsung còn giảm sản lượng tuyệt đối ở NAND, xuống 4,68 triệu tấm bán dẫn trong năm 2026 từ 4,9 triệu tấm năm 2025, theo Omdia.

Kết quả của lựa chọn đó được ghi lại trong cùng báo cáo. Doanh thu bộ nhớ của Samsung đạt 120,8 nghìn tỷ won trong quý 2, tăng 471% so với mức 21,2 nghìn tỷ won cùng kỳ năm trước, và bộ phận bán dẫn lãi 89,2 nghìn tỷ won, tương đương 70% doanh thu. Giá vốn hàng bán của toàn công ty giảm từ 65,8% doanh thu quý 2 năm 2025 xuống 30,4% quý này.

Với bộ phận bán dẫn thì DRAM và NAND là sản phẩm bán ra, còn với bộ phận điện thoại thì chúng là chi phí đầu vào, ở đúng mặt bằng giá mà quyết định phân bổ năng lực sản xuất của Samsung vừa tạo ra.

Khoản lỗ của bộ phận điện thoại phát sinh từ chi phí thực chi chứ không phải từ cách phân bổ nội bộ. Samsung không tự cung toàn bộ linh kiện cho máy của mình, chip xử lý cho phần lớn dòng cao cấp ở nhiều thị trường vẫn đến từ Qualcomm, một phần bộ nhớ vẫn mua từ nhà cung cấp bên ngoài để phân tán rủi ro nguồn cung, còn pin, khung vỏ kim loại và các thành phần thụ động đều là linh kiện mua ngoài. Doanh thu phát sinh giữa các bộ phận nội bộ cũng bị loại trừ khi hợp nhất báo cáo. Chính Samsung ghi rằng kết quả bộ phận này suy giảm do áp lực chi phí linh kiện tăng trên toàn ngành.

Ý nghĩa của khoản lỗ nằm ở bối cảnh tài chính đi kèm.

Khoản lỗ 0,7 nghìn tỷ won tương đương chưa tới 1% lợi nhuận hoạt động 89,5 nghìn tỷ won mà Samsung ghi nhận trong cùng quý. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh chỉ trong ba tháng đạt 105,08 nghìn tỷ won. Tiền ròng cuối kỳ ở mức 167,59 nghìn tỷ won, tăng từ 86,70 nghìn tỷ won cùng kỳ năm trước.

Với bảng cân đối như vậy, Samsung có thể để bộ phận điện thoại lỗ nhẹ nhiều quý liền nhằm giữ thị phần, giữ vị trí trên kệ và giữ hệ sinh thái, mà không ảnh hưởng đáng kể tới tập đoàn. Kế hoạch nửa cuối năm mà hãng công bố cũng đi theo hướng tấn công, gồm đẩy mạnh dòng gập Galaxy Z Fold8 và dòng S26, mở rộng cơ cấu cao cấp trong hệ sinh thái Galaxy, cùng việc ra mắt dòng kính thông minh mà tài liệu gọi là Intelligent Eyewear. Chi phí nghiên cứu phát triển trong quý đạt 16,0 nghìn tỷ won, tăng 78% so với cùng kỳ.

Một hãng chỉ làm điện thoại thì không có bộ phận nào thu lợi từ giá bộ nhớ để bù lại. Khi biên lợi nhuận mỏng đi, hãng đó chỉ còn ba hướng xử lý.

Trong quý 2 năm 2026, Samsung không phải chọn hướng nào trong ba hướng đó.

Với các hãng Trung Quốc, phần đáng lo nhất trong tài liệu của Samsung là phần triển vọng nửa cuối năm chứ không phải con số lãi lỗ đã xảy ra.

Samsung dự báo nhu cầu DRAM cho máy chủ, ổ đĩa thể rắn doanh nghiệp và HBM tiếp tục tăng, và thị trường vẫn thiếu cung kể cả khi nhu cầu ở điện thoại và máy tính cá nhân hạ nhiệt phần nào. Hãng này nói thẳng rằng ràng buộc nguồn cung sẽ tiếp diễn bất chấp các nỗ lực tăng sản lượng, còn trọng tâm sẽ là nhóm sản phẩm giá trị cao gồm HBM4, DDR5 và SOCAMM2.

Số liệu từ các đơn vị nghiên cứu độc lập trùng khớp với dự báo đó. TrendForce dự báo giá hợp đồng DRAM thông thường tăng thêm 13% đến 18% trong quý 3 năm 2026 và NAND tăng 10% đến 15%, chậm hơn mức khoảng 60% của quý 2 nhưng vẫn là tăng. SK Hynix cho biết năng lực HBM, DRAM và NAND của hãng về cơ bản đã bán hết cho năm 2026, còn Micron đã rút khỏi thị trường bộ nhớ tiêu dùng để tập trung cho khách hàng doanh nghiệp và trí tuệ nhân tạo.

Bên bán không có ý định hạ giá, và bên mua không còn nguồn thay thế.

Cấu trúc dọc không phải tấm khiên tuyệt đối.

Các con số xấu của Samsung trong quý 2 là thiệt hại có thật. Bộ phận điện thoại lỗ, bộ phận thiết bị hình ảnh lỗ 0,01 nghìn tỷ won, và cả khối thiết bị tiêu dùng Device eXperience lỗ 0,8 nghìn tỷ won với doanh thu giảm 9% so với quý trước.

Apple không tự sản xuất bộ nhớ nhưng cũng không nằm trong nhóm chịu thiệt nặng, vì biên lợi nhuận ở phân khúc trên 1.000 USD đủ dày để hấp thụ phần chi phí tăng, và sức mặc cả theo khối lượng của hãng này thuộc nhóm mạnh nhất thế giới.

Cấu trúc dọc cũng tạo rủi ro theo chiều ngược lại. Khi chu kỳ bộ nhớ đảo và giá lao dốc, bộ phận bán dẫn chuyển từ lãi lớn sang lỗ, và bộ phận điện thoại lúc đó không đủ sức gánh ngược lại. Samsung đã trải qua đúng tình huống này ở các chu kỳ trước, gần nhất là giai đoạn 2023. Lợi thế của quý 2 năm 2026 là lợi thế của một giai đoạn trong chu kỳ, không phải một thuộc tính vĩnh viễn.

Trục cạnh tranh của ngành đã đổi. Trong hai năm trước, các hãng cạnh tranh nhau về việc ai lãi nhiều hơn trên mỗi máy bán ra. Từ năm 2026, với bộ nhớ chiếm gần 60% giá thành ở nhóm máy phổ thông, câu hỏi đổi thành ai còn hàng để bán ở mức giá đó.

Samsung vừa chứng minh một hãng có thể lỗ ở khâu bán điện thoại mà vẫn ghi nhận quý lãi lớn nhất lịch sử tập đoàn. Phần còn lại thuộc về các hãng đã dựng toàn bộ quy mô của mình trên phân khúc giá thấp, và họ đang phải duy trì hoạt động với một mặt bằng giá đầu vào mà chính đối thủ của họ hưởng lợi từ đó.