129 thương hiệu xe Trung Quốc trong cuộc thanh lọc lớn nhất lịch sử ngành ô tô: Chỉ 15 hãng được dự báo sống sót đến 2030

Người mua xe điện Trung Quốc tại Việt Nam năm 2026 đang đứng trước một con số mà ít người để ý: có bao nhiêu thương hiệu xe điện đang bán ngoài kia, và bao nhiêu trong số đó sẽ còn tồn tại sau 5 năm nữa? Đáp án từ Reuters và AlixPartners công bố tháng 7 năm 2025 là 129 và 15. Trong số 129 thương hiệu xe điện và xe hybrid sạc ngoài đang bán tại chính Trung Quốc, chỉ 15 thương hiệu sẽ tồn tại bền vững về tài chính đến năm 2030.

Reuters và AlixPartners: 15 hãng sống sót, 114 hãng biến mất

Ngày 3 tháng 7 năm 2025, Reuters dẫn báo cáo thường niên "2025 Global Automotive Outlook" của AlixPartners - công ty tư vấn ô tô có uy tín toàn cầu - đưa ra dự báo gây sốc ngành xe điện. Trong số 129 thương hiệu xe điện và xe hybrid sạc ngoài hiện đang bán tại Trung Quốc, chỉ 15 thương hiệu sẽ đạt được trạng thái tài chính bền vững vào năm 2030. 15 hãng sống sót này sẽ chiếm khoảng 75% thị trường xe năng lượng mới, mỗi hãng bán trung bình 1,02 triệu xe mỗi năm. Đây là ngưỡng tối thiểu mà AlixPartners xác định để một hãng xe điện có thể tự duy trì tài chính.

Nguồn: Reuters/AlixPartners "2025 Global Automotive Outlook" (03/07/2025) · EVBoosters · ChinaEVHome

Stephen Dyer, lãnh đạo bộ phận ô tô khu vực châu Á của AlixPartners, mô tả thị trường Trung Quốc bằng cụm từ "một trong những thị trường xe năng lượng mới cạnh tranh khốc liệt nhất thế giới với chiến tranh giá quyết liệt, tốc độ đổi mới chóng mặt, và đối thủ mới liên tục nâng chuẩn mực". Đáng chú ý, He Xiaopeng - chủ tịch hãng XPeng - còn đưa ra dự báo cứng hơn AlixPartners. Ông cho rằng đến cuối thập kỷ, chỉ 5 đến 7 hãng xe điện Trung Quốc sẽ thực sự sống sót, chứ không phải 15. Khi chính người trong ngành nói con số thấp hơn cả tư vấn bên ngoài, đó là tín hiệu cuộc thanh lọc đang ở mức nghiêm trọng.

Cuộc thanh lọc đã bắt đầu: Neta, WM Motor, HiPhi đã sập

Phần đầu của cuộc thanh lọc đã diễn ra. Tổng hợp của EVBoosters - đơn vị chuyên theo dõi ngành xe điện châu Âu - cho thấy hơn 400 thương hiệu xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn từ 2018 đến 2025. Tốc độ tăng tốc rõ rệt trong 18 tháng gần đây với hàng loạt cái tên lớn lần lượt sập.

Tổng hợp: Yicai Global · Reuters · Bloomberg · TechCrunch · Rest of World · EVBoosters · ITIF (2023-2025)

Trường hợp Neta là minh chứng cứng nhất. Hãng này thuộc tập đoàn Hozon, đã bán gần 500.000 xe trên toàn cầu trong giai đoạn 2018 đến 2024 và từng là một trong những hãng xe điện khởi nghiệp bán chạy nhất Trung Quốc. Tháng 6 năm 2025, Hozon chính thức bước vào quy trình phá sản với khoản nợ gần 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,39 tỷ USD). Yicai Global ghi nhận hàng trăm nghìn chủ xe Neta tại Trung Quốc đột ngột mất bảo hành, mất truy cập telematics, và phải tự ra xưởng ngoài để sửa chữa. Tại Thái Lan, Neta sập từ 12% thị phần năm 2023 xuống 4% năm 2025, đóng 20 trong 60 showroom, người tiêu dùng phải tự sửa xe vì hãng không còn ai trả lương cho nhân viên.

5 lớp chi phí ẩn người mua phải gánh khi hãng sập

Khi một hãng xe điện phá sản, hợp đồng giữa người mua và hãng không tự động kết thúc theo cách êm đẹp. Người mua mất nhiều thứ ngay lập tức, và một số mất kéo dài nhiều năm sau. Đây là phần ít được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về xe điện Trung Quốc giá rẻ.

Tổng hợp: Yicai Global · iSeeCars · Rest of World · Insurance Journal (2024-2025)

Tổng cộng 5 lớp chi phí ẩn này có thể lên 260 đến 525 triệu đồng cho một chiếc xe 600 đến 800 triệu nếu hãng sập trong vòng đời xe. Đáng nói nhất là chi phí thứ tư - phần mềm và kết nối. Xe điện hiện đại không chỉ là phần cứng, mà còn là phần mềm. Khi máy chủ của hãng tắt, các tính năng như cập nhật phần mềm từ xa, ứng dụng điều khiển, dẫn đường thông minh, sạc thông minh đều có thể ngừng hoạt động. Chiếc xe vẫn chạy được, nhưng nó trở về thành một phương tiện cơ học đơn thuần, mất hết những giá trị "thông minh" mà người mua đã trả thêm tiền.

Người mua xe Việt đang ở đâu trong bản đồ này

Tại Việt Nam năm 2026, có hơn 10 thương hiệu xe điện và hybrid sạc ngoài của Trung Quốc đang kinh doanh hoặc chuẩn bị vào thị trường: BYD, MG (thuộc SAIC), Haval (Great Wall), Wuling, GAC Aion, Chery, Omoda, Jaecoo, Lynk & Co (Geely), Geely Coolray. AlixPartners không công bố danh sách 15 hãng sống sót, nhưng dựa trên các tiêu chí công bố (doanh số 1,02 triệu xe/năm, tài chính bền vững, có quy mô toàn cầu), một số tập đoàn lớn như BYD, Geely (gồm Zeekr và Lynk & Co), SAIC (gồm MG), Chery, GAC có khả năng nằm trong nhóm 15. Các thương hiệu nhỏ hơn, mới vào Việt Nam và chưa có doanh số ổn định ở chính Trung Quốc, đang ở vùng rủi ro cao hơn.

Khi 88% trong 129 hãng được dự báo sẽ biến mất, người mua xe điện Trung Quốc đang đặt cược 600 đến 800 triệu đồng vào tương lai tài chính của hãng mình chọn. Câu hỏi không nên là "xe nào nhiều tính năng nhất" hay "xe nào giá rẻ nhất", mà là "hãng này có khả năng còn tồn tại sau 5 đến 10 năm để hỗ trợ chiếc xe tôi vừa mua không".