5 ông lớn này đã đốt hơn 100 tỷ USD cho các dự án ô tô điện – giờ thì sao?

Ô tô điện đang gây ra những cuộc tranh cãi dữ dội. Nhóm ủng hộ gọi đây là một bước đi sẽ giúp vĩ đại giúp các nhà sản xuất ô tô truyền thống của Mỹ và châu Âu trụ vững trong tương lai và cứu lấy hành tinh. Nhóm còn lại gọi xe điện là một trong những sai lầm chiến lược tốn kém nhất trong lịch sử ngành ô tô hiện đại.

Theo phân tích của Robert Bryce trên tờ The New York Post, các thương hiệu lớn của Mỹ và châu Âu - bao gồm Ford, General Motors, Stellantis, Mercedes-Benz và Volkswagen - đã cùng nhau đốt gần 114 tỷ đô la vào các dự án xe điện từ năm 2022 đến cuối năm 2025.

Ford, Lucid và Rivian báo cáo trực tiếp các khoản lỗ từ xe điện trong hồ sơ gửi lên SEC, trong khi GM, Stellantis, Mercedes và Volkswagen không công bố riêng hiệu suất xe điện, buộc các nhà phân tích phải dựa vào các ước tính thận trọng dựa trên kết quả lợi nhuận, các khoản giảm giá trị tài sản và hướng dẫn công khai. Trong số các nhà sản xuất ô tô truyền thống, Ford là hãng duy nhất cung cấp báo cáo tài chính rõ ràng dành riêng cho xe điện, theo Bryce.

Từ năm 2022 đến quý 3 năm 2025, chỉ riêng các nhà sản xuất ô tô truyền thống ước tính đã lỗ khoảng 83,6 tỷ đô la từ các chương trình xe điện, bao gồm cả các khoản giảm giá trị tài sản lớn của Ford và GM.

Các công ty khởi nghiệp chỉ sản xuất xe điện như Lucid và Rivian chiếm thêm 30,2 tỷ đô la lỗ, với tổng thiệt hại của 7 nhà sản xuất ô tô lên tới gần 114 tỷ đô la. Tờ báo cho biết họ đã loại trừ Tesla khỏi phân tích của mình vì một phần đáng kể lợi nhuận của hãng đến từ việc bán tín dụng theo quy định và các hoạt động kinh doanh ngoài ngành ô tô.

Các nhà sản xuất ô tô truyền thống đã đổ hàng chục tỷ đô la vào các nhà máy mới, các thỏa thuận về pin và các dòng xe điện hoàn toàn mới, thường dưới áp lực pháp lý mạnh mẽ và các chương trình ưu đãi từ chính phủ các nước.

Từ năm 2015 đến đầu năm 2024, các nhà sản xuất ô tô đã công bố hơn 188 tỷ đô la đầu tư vào xe điện và pin tại Mỹ, với tốc độ chi tiêu tăng nhanh sau khi Đạo luật Giảm Lạm phát được thông qua vào năm 2022, theo một báo cáo của Quỹ Bảo vệ Môi trường. GM cam kết 35 tỷ đô la đến năm 2025, Ford cam kết 50 tỷ đô la đến năm 2026, và Volkswagen đã khởi động một chiến dịch điện khí hóa và kỹ thuật số toàn cầu trị giá 131 tỷ đô la trong vòng 5 năm.

Nhưng người tiêu dùng đã không tuân theo kế hoạch của Washington.

Tại Mỹ, doanh số bán xe điện (EV) tăng đột biến trong quý 3 năm 2025 khi người mua đổ xô mua để tận dụng khoản tín dụng thuế liên bang 7.500 đô la trước khi nó hết hạn vào ngày 30 tháng 9. Sự tăng vọt nhờ ưu đãi này đã đẩy doanh số bán hàng hàng quý lên trên 437.000 chiếc và nâng thị phần xe điện lên 10,5%, theo Cox Automotive.

Sau khi khoản trợ cấp biến mất, nhu cầu đã sụt giảm mạnh. Doanh số bán hàng quý 4 giảm xuống còn khoảng 234.000 xe—giảm 46% so với quý 3—làm giảm thị phần gần một nửa. Doanh số bán xe điện cả năm 2025 giảm xuống còn khoảng 1,28 triệu chiếc, đánh dấu lần giảm so với cùng kỳ năm trước đầu tiên kể từ năm 2019, theo báo cáo của Kelley Blue Book vào thời điểm đó.

Trong khi đó, xe điện giá cao tồn đọng tại các đại lý khi giá giao dịch trung bình dao động quanh mức 59.000 đô la, cao hơn nhiều so với các lựa chọn chạy bằng xăng. Nỗi lo về phạm vi hoạt động, cơ sở hạ tầng sạc không đồng đều và giá xăng rẻ hơn đã đẩy người mua quay trở lại với xe hybrid, xe tải và SUV.

Các nhà sản xuất ô tô châu Âu cũng phải đối mặt với tình trạng tương tự.

Volkswagen đã hủy bỏ hoặc trì hoãn nhiều dự án xe điện, Mercedes tạm dừng hoặc loại bỏ một số mẫu xe EQ dành cho thị trường Mỹ, và các hãng khác âm thầm kéo dài vòng đời của các nền tảng động cơ đốt trong và hybrid trong khi vận động hành lang để được giảm bớt các quy định.