Mỗi độ tháng 9, nhiều người Việt lại xếp hàng chờ mua iPhone. John Ternus, CEO mới của Apple, đang tìm cách điều chỉnh cái nhịp điệu quen thuộc này, bắt đầu bằng một nhát cắt vào nơi ít ai ngờ tới bên trong bộ máy.
John Ternus, tân CEO của Apple - Ảnh: AFP.
Trước 8 giờ sáng 18/9/2026, hàng trăm người đứng xếp hàng trước cửa hàng TopZone ở TP HCM để chờ nhận iPhone 18 Pro và 18 Pro Max. Số liệu cho thấy đây là năm thứ hai Việt Nam nằm trong nhóm thị trường đầu tiên Apple mở bán iPhone mới, và chỉ sau khoảng 15 tiếng nhận đặt hàng hôm 12/9, các hệ thống bán lẻ ủy quyền đã ghi nhận hơn 300.000 đơn. Với nhiều người Việt yêu công nghệ, tháng 9 đã thành một cái hẹn quen thuộc.
Thông tin được Bloomberg đăng tải đang cho thấy Apple muốn có sự điều chỉnh trogn cuộc gặp thường niên này. Người muốn tạo ra thay đổi chính là John Ternus, vị giám đốc điều hành vừa tiếp quản Apple sau 15 năm Tim Cook giữ vị trí này.
Nhạc trưởng với những giai điệu mới
Ternus năm nay 51 tuổi. Ông vào Apple từ năm 2001, lãnh đạo mảng kỹ thuật phần cứng và giám sát quá trình phát triển iPhone, iPad, Mac, Apple Watch, AirPods lẫn Vision Pro trước khi ngồi vào chiếc ghế cao nhất. Ngày ông chính thức trở thành CEO cũng là ngày ông Cook chuyển sang vai trò chủ tịch điều hành. Gói đãi ngộ mục tiêu của tân CEO vào khoảng 58 triệu USD, gồm 3 triệu USD lương mỗi năm và 55 triệu USD thưởng cổ phiếu mục tiêu cho năm tài chính 2027.
Tân CEO và cựu CEO tại trụ sở Apple Park - Ảnh: Apple.
Theo Bloomberg, trong các cuộc trao đổi nội bộ, Ternus nói với đồng nghiệp rằng Apple cần giới thiệu sản phẩm nhanh hơn và mang tư duy thử nghiệm nhiều hơn nếu muốn giữ vững vị thế trong kỷ nguyên AI. Một trong những ý tưởng ban đầu đang được cân nhắc là rời bỏ hai khung ra mắt truyền thống vào mùa xuân và mùa thu để chuyển sang những đợt ra mắt trải đều suốt năm. Thông tin này được Bloomberg dẫn từ các nguồn giấu tên, và ý tưởng mới ở giai đoạn xem xét.
Cắt vào lớp "mô liên kết"
Đi cùng mục tiêu tăng tốc là một bộ máy gọn gàng hơn, và tầng quản lý cấp trung là nơi bị nhắm đến. Bộ phận kỹ thuật phần cứng của Apple đã bắt đầu cắt giảm các vị trí quản lý chương trình kỹ thuật, trong đó có khoảng 6 người ở cấp giám đốc. Những người bị ảnh hưởng có một khoảng thời gian hạn chế để tìm vị trí khác bên trong Apple, còn ai không tìm được sẽ phải rời công ty trước cuối năm.
Những vị trí mới bị giản lược này càng khiến quyết định của John Ternus thu hút sự chú ý. Suốt nhiều thập kỷ, các quản lý chương trình kỹ thuật đóng vai trò trung tâm trong cách Apple vận hành, khi họ là lớp "mô liên kết" giữa các nhóm và giữ cho lịch phát triển sản phẩm đi đúng tiến độ.
Trụ sở Apple Park tại Cupertino, California - Ảnh: Getty.
Cuộc cải tổ còn bao gồm những nỗ lực cắt giảm chi phí trên diện rộng. Bloomberg cho biết Apple đã có những đợt cắt giảm việc làm đáng kể ở các nhóm phát triển Siri, Vision Pro và kỹ thuật phần mềm AI, trong đó một số trường hợp ra đi có liên quan đến kết quả đánh giá hiệu suất, còn nhóm Fitness+ chịu những đợt cắt giảm nhỏ hơn.
Chuyện tinh gọn bộ máy không còn xa lạ gì với chúng ta. Từ cấp chính quyền cho tới doanh nghiệp, hai chữ “tinh gọn” đã đang tạo ra những làn sóng thay đổi mạnh mẽ, khi tất cả các quy trình xưa cũ đang viết lại. Trải nghiệm thực tế gợi ra một câu hỏi cho Apple: khi lớp "mô liên kết" mỏng đi, ai sẽ giữ cho các nhóm khớp nhịp với nhau và cho lịch phát triển đi đúng hẹn?
Khi AI được đưa vào bài toán nhân sự
Bên cạnh việc cắt giảm, CEO John Ternus cũng tính đến trí tuệ nhân tạo. Ông đang xem xét liệu các công cụ AI có thể rút ngắn thời gian phát triển và gánh bớt những phần việc hiện do con người đảm nhận hay không. Mùa hè vừa qua, Apple từng soạn một đề xuất cắt giảm khoảng 5.000 nhân viên hỗ trợ AppleCare với lập luận rằng các công cụ AI ngày càng có năng lực có thể đảm đương một phần đáng kể khối lượng công việc này. Sau đó, công ty gác đề xuất lại và không triển khai.
Logo quả táo tại Apple Store ở Manhattan - Ảnh: Sven Hoppe/dpa.
Ở Việt Nam, máy trả lời thay người đã có mặt từ vài năm nay. Tại Viettel, Callbot chăm sóc khách hàng đã hoạt động từ lâu. Theo nhận định từ Viettel, quy trình mới đã tối ưu được 180 nhân sự giải đáp, tiết kiệm khoảng 21 tỷ đồng mỗi năm. Con số của Viettel nhỏ hơn nhiều so với đề xuất 5.000 người ở AppleCare, nhưng hướng đi thì tương tự: phần việc lặp lại được giao dần cho máy.
Vì sao phải nhanh hơn
Sức ép tìm hướng đi mới hiện rõ ở mảng dịch vụ, nơi đà tăng trưởng đang chậm lại: trong quý kết thúc vào tháng 6, doanh thu mảng này lần đầu giảm so với quý liền trước kể từ năm 2022. Ternus cùng người phụ trách dịch vụ Eddy Cue và Giám đốc tài chính Kevan Parekh đang tìm những cách mới để tạo doanh thu.
Trong khi đó, danh mục sản phẩm năm tới được dự báo rất dày, với AirPods tích hợp camera, chiếc kính thông minh đầu tiên của Apple và một mẫu iPhone thiết kế lại để kỷ niệm 20 năm dòng máy này ra đời.
Từ quầy bán lẻ đến xưởng lắp ráp
Nếu những thay đổi ấy thành hiện thực, Việt Nam có thể cảm nhận chúng từ hai phía. Ở quầy bán lẻ là người mua và các chuỗi cửa hàng vừa đi qua mùa mở bán tháng 9. Sâu xa hơn nữa là các nhà máy: theo danh sách chuỗi cung ứng Apple công bố tháng 4/2024, số đối tác của hãng đặt nhà máy hoặc văn phòng tại Việt Nam đã tăng lên 35, đứng đầu Đông Nam Á và thứ tư thế giới.
Apple Watch đang được kiểm thử trên dây chuyền sản xuất - Ảnh: Apple.
Chính Apple cũng nêu rằng các đối tác tại đây đảm nhiệm lắp ráp thành phẩm và sản xuất linh kiện cho iPad, Mac, HomePod, AirPods và Apple Watch. Một lịch ra mắt rải đều quanh năm sẽ là điều cả hai phía cùng phải theo dõi.
Một số việc đã diễn ra, như các đợt cắt giảm, trong khi ý tưởng đổi lịch ra mắt còn ở giai đoạn cân nhắc. Hướng đi thì đã lộ rõ: một Apple muốn ít tầng cấp hơn, ra sản phẩm nhanh hơn và tính chuyện giao thêm việc cho máy. Người Việt, sau hơn một năm làm quen với từ tinh giản, có lẽ hiểu rằng gọn hơn mới chỉ là điểm khởi đầu của một chuỗi những sự kiện.
Bỏ đi những tầng giữa liệu có khiến bộ máy chạy nhanh hơn không? Đây là một phép thử với Apple và nhiều bộ máy khác, mà kết quả sẽ sớm được thời gian trả lời.
