Bài toán Thiên niên kỷ được AI giải, người thực hiện còn chưa hiểu hết

Theo dõi Genk.vn trên google news

Giả thuyết Riemann, một trong những bài toán hóc búa nhất lịch sử toán học, vừa được giải quyết với sự hỗ trợ của AI.

Mới đây, Levent Alpöge, nhà toán học đang làm việc tại công ty AI Anthropic, cho biết đã phối hợp với Claude, mô hình trí tuệ nhân tạo của công ty, tìm ra chứng minh cho Giả thuyết Riemann. Ông cũng cho rằng phương pháp này có thể giải quyết phiên bản mở rộng của bài toán, được gọi là Giả thuyết Riemann tổng quát.

Giả thuyết này được nhà toán học người Đức Bernhard Riemann đưa ra năm 1859, liên quan đến quy luật phân bố của các số nguyên tố. Đây là những số tự nhiên chỉ chia hết cho 1 và chính nó, chẳng hạn 2, 3, 5, 7 và 11. Dù các số nguyên tố xuất hiện xuyên suốt dãy số tự nhiên, vị trí của chúng không tuân theo một quy luật đơn giản. Riemann đưa ra giả thuyết rằng mọi nghiệm không tầm thường của hàm zeta Riemann đều có phần thực bằng 1/2.

Nếu được chứng minh, kết quả này sẽ giúp các nhà toán học hiểu sâu hơn về cách số nguyên tố phân bố, đồng thời củng cố nhiều kết quả quan trọng trong lý thuyết số. Trong hơn 160 năm, giả thuyết này vẫn chưa có lời giải được công nhận. Năm 2000, Viện Toán học Clay đưa Giả thuyết Riemann vào danh sách bảy Bài toán Thiên niên kỷ, với giải thưởng 1 triệu USD cho mỗi bài toán được giải quyết.

Levent Alpöge cho biết với sự hỗ trợ của Claude, mình đã xây dựng được một phiên bản chứng minh dưới dạng 17 triệu dòng mã Lean, ngôn ngữ lập trình cho phép máy tính kiểm tra các lập luận toán học. Hiện tại, ông chỉ công bố phiên bản này.

Theo ông, nếu trình bày đầy đủ bằng văn bản, chứng minh sẽ rất dài, đồng thời thừa nhận bản thân chưa nắm vững toàn bộ kiến thức toán học liên quan và dự định sẽ tiếp tục hoàn thiện, trình bày công trình một cách bài bản.

Mô hình AI Anthropic hỗ trợ giải bài toán thiên niên kỷ nổi tiếng nhất thế giới. (Ảnh: AP)

Alpöge cho biết ban đầu ông định hướng Claude tìm kiếm những ý tưởng có thể phát triển thành lời giải. Tuy nhiên, khi tiến gần đến phần cuối của lập luận, mô hình AI đã vượt xa tốc độ xử lý của ông. Nhà toán học mô tả Claude đã khiến mình kinh ngạc khi liên tục phát triển các bước chứng minh.

Trao đổi với Nature , nhà toán học Andrew Granville tại Đại học Montreal nhận xét tài liệu Alpöge công bố còn khó hiểu, chưa được trình bày rõ ràng. Trong khi đó, nhà toán học James Maynard tại Đại học Oxford cho rằng ông nghiêng về khả năng chứng minh sẽ chính xác, dù hiện tại lập luận mới được thể hiện dưới dạng mã Lean rất phức tạp. Các nhà toán học sẽ cần nhiều thời gian để hiểu đầy đủ công trình. Nếu cuối cùng có thể nắm rõ lập luận, đây sẽ là một trong những thành tựu toán học nổi bật nhất.

Theo hãng tin AP , giáo sư Alex Kontorovich tại Đại học Rutgers mô tả cảm giác khó tin trước tuyên bố Giả thuyết Riemann đã được giải quyết.

Vài giờ sau thông báo, Giả thuyết Riemann vẫn được Viện Toán học Clay liệt kê là bài toán chưa có lời giải trên website chính thức. Tuy nhiên, Chủ tịch viện Martin Bridson đánh giá thông báo của Alpöge có ý nghĩa lịch sử, mở ra triển vọng thay đổi cách con người nhìn nhận khả năng mở rộng tri thức toán học. Ông lưu ý quá trình từ khi công bố đến lúc giới nghiên cứu thực sự hiểu và xác nhận kết quả sẽ còn dài và khó khăn.

Giả thuyết Riemann, một trong những bài toán Thiên niên kỷ. (Ảnh: Math Society)

Nếu được kiểm chứng, đây sẽ là một dấu mốc đáng chú ý về khả năng ứng dụng AI trong nghiên cứu khoa học cơ bản. Thay vì chỉ hỗ trợ tính toán hoặc tìm kiếm tài liệu, các mô hình AI có thể tham gia phát triển những lập luận toán học phức tạp, vốn trước đây chủ yếu dựa vào năng lực nghiên cứu của con người.

Diễn biến này nối tiếp những tiến bộ gần đây của AI trong toán học. Trước đó, ngày 8/9, OpenAI công bố một hệ thống AI nội bộ đã tìm ra lời giải cho bài toán về sự tồn tại và tính trơn của phương trình Navier-Stokes, một trong bảy Bài toán Thiên niên kỷ. Những kết quả này đang đặt ra câu hỏi mới về vai trò của AI trong việc giải quyết các bài toán khoa học mà con người đã theo đuổi suốt nhiều thế hệ.

Ngày 8/9, OpenAI cũng thông báo mô hình AI của hãng đã tìm ra lời giải cho bài toán Navier-Stokes, một trong những thách thức lớn nhất của toán học và thuộc nhóm bảy Bài toán Thiên niên kỷ do Viện Toán học Clay công bố.

Phương trình Navier-Stokes mô tả chuyển động của lưu chất, chẳng hạn không khí đi qua cánh máy bay hay nước chảy từ vòi. Các phương trình này được ghi chép lại lần đầu tiên cách đây khoảng 200 năm, nhưng đến nay vẫn chưa có lời giải.

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày

NỔI BẬT TRANG CHỦ