Bi kịch ngàn năm của đứa trẻ Inca và hành trình kinh hoàng trước giờ hiến tế

Khi ba người leo núi phát hiện thi thể co quắp của một đứa trẻ khoảng tám tuổi trên đỉnh Cerro El Plomo thuộc dãy Andes vào năm 1954, giới khoa học thời bấy giờ từng ngậm ngùi tin rằng cái lạnh cắt da cắt thịt của vùng núi cao đã ru em vào giấc ngủ vĩnh hằng.

Suốt nhiều thập kỷ, câu chuyện về "Niño del Cerro El Plomo" được lưu truyền như một biểu tượng của sự hy sinh nhẹ nhàng, nơi cái chết đến một cách tự nhiên do hạ thân nhiệt. Nhưng kết quả nghiên cứu pháp y mới nhất đăng trên tạp chí uy tín Science Advances đã lột trần một sự thật tăm tối và kinh hoàng hơn nhiều.

Cậu bé không hề bị đóng băng cho đến chết trong sự êm đềm. Em đã gục xuống bởi một hành vi bạo lực tàn bạo.

Bí mật đằng sau vết thương ẩn giấu trên hộp sọ

Bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) tiên tiến, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một vết thương nông trên lớp da trán bên trái của cậu bé. Tuy nhiên, điều đáng sợ lại nằm ẩn sâu bên dưới: một vết nứt sọ phức tạp cùng sự tách rời nghiêm trọng dọc theo các đường khớp sọ.

Để xác minh nguyên nhân gây ra chấn thương này, nhóm khoa học đã áp dụng các mô hình phỏng đoán sinh cơ học hiện đại. Kết quả cho thấy vết thương hoàn toàn trùng khớp với đòn đánh chí mạng từ một chiếc chùy gai hình sao - loại vũ khí sát thương bằng đá hoặc đồng vô cùng phổ biến của các chiến binh Inca thời kỳ đó.

Đặc biệt, hình ảnh quét không hề ghi nhận bất kỳ tổn thương nào do băng giá gây ra ở các đầu ngón tay hay ngón chân của nạn nhân, loại bỏ hoàn toàn giả thuyết tử vong do hạ thân nhiệt. Phân tích nội tạng còn tiết lộ thông tin gây sốc hơn: dạ dày của cậu bé vẫn còn chứa thức ăn chưa tiêu hóa hết và phần thực quản bị co dãn mạnh.

Đây là những bằng chứng pháp y không thể chối cãi cho thấy đứa trẻ đã được cho ăn một bữa no nê ngay trước thời khắc định mệnh và đã xảy ra phản ứng nôn mửa dữ dội trong lúc trút hơi thở cuối cùng do chấn thương sọ ngành gây ra.

Chuyến hành hương đày đọa hàng ngàn cây số

Không dừng lại ở khoảnh khắc tử vong, những phân tích đồng vị bền trên từng sợi tóc của cậu bé còn cất lên một tiếng khóc thét kéo dài từ quá khứ. Tóc của con người phát triển theo từng giai đoạn và lưu giữ chính xác các dấu vết hóa học từ nguồn thực phẩm và nước uống mà cơ thể tiêu thụ.

Nhờ đó, các nhà khoa học đã tái dựng lại bức tranh chi tiết về chín tháng cuối cùng trong cuộc đời của đứa trẻ tội nghiệp này.

Kết quả cho thấy, trong suốt ba quý cuối đời, cậu bé tám tuổi đã bị ép thực hiện một cuộc hành hương khổng lồ với quãng đường di chuyển lên tới 2.600 đến 2.800 kilômét. Hành trình này bắt đầu từ trung tâm quyền lực Cusco, băng qua nhiều vùng sinh thái khác nhau trước khi đặt chân đến ngọn núi hẻo lánh ở Chile. Chế độ ăn của em cũng thay đổi rõ rệt theo thời gian, với tỷ lệ ngô tăng dần - loại nông sản mang tính biểu tượng cao, gắn liền với các nghi lễ cấp nhà nước của Đế chế Inca.

Đó không phải là một buổi lễ tế diễn ra chớp nhoáng trên đỉnh núi như người ta vẫn tưởng. Cuộc hiến tế Capacocha thực chất là một quy trình chính trị - tôn giáo kéo dài nhiều tháng trời, kết hợp giữa hành vi đày đọa thể xác và sự can thiệp của bộ máy quản lý đế quốc.

Những đứa trẻ được lựa chọn từ khắp các vùng miền phải rời bỏ gia đình, di chuyển qua hàng loạt cộng đồng địa phương - nơi tổ chức các bữa ăn chung để tiếp đón đoàn hành hương - trước khi bị đưa đến điểm tế lễ cuối cùng.

Lật lại hồ sơ những vụ án hiến tế cổ đại

Nghiên cứu mới này cũng tiến hành xem xét lại hồ sơ của hai xác ướp trẻ em khác từng được phát hiện tại Cerro Esmeralda vào năm 1976, bao gồm một cô gái chín tuổi và một thiếu nữ 18 tuổi.

Giả thuyết bị siết cổ chết tồn tại suốt nhiều thập kỷ qua chính thức bị bác bỏ khi các công cụ quét hiện đại không tìm thấy bất kỳ tổn thương nào trên xương móng - vị trí thường bị gãy khi bị ngạt do tác động lực. Những vết bớt trên cổ từng được coi là dấu vết bị siết giờ đây được xác định chỉ là áp lực từ trang phục bó sát sau khi tử vong.

Mặc dù nguyên nhân tử vong chính xác của hai cô gái ở Cerro Esmeralda vẫn chưa thể kết luận do thi thể bị xáo trộn bởi các cuộc khám nghiệm thô bạo trong quá khứ, dữ liệu đồng vị vẫn khẳng định họ cũng trải qua một kịch bản tương tự. Cả hai đã bị bắt buộc di chuyển quãng đường từ 900 đến 1.200 kilômét trong khoảng thời gian ba tháng trước khi biến mất vĩnh viễn trên đỉnh núi cao.

Đối với người Inca, những đứa trẻ bị hiến tế không được coi là nạn nhân của sự trừng phạt. Trong thế giới quan tôn giáo của họ, việc hy sinh những sinh mạng trong sạch này là cách để đưa chúng bước vào thế giới linh thiêng của các thần núi (apus), trở thành những sứ giả vĩnh hằng kết nối cộng đồng con người với thần linh và củng cố quyền lực của nhà nước phong kiến.

Thế nhưng, dưới góc nhìn của y khoa và lịch sử hiện đại, đằng sau lớp vỏ bọc tâm linh huyền bí là một sự thật tàn nhẫn về mặt con người. Đứa trẻ tám tuổi ấy đã phải trải qua những tháng ngày kiệt sức vì đi bộ xuyên qua các dãy núi hiểm trở, đối mặt với sự sợ hãi tột cùng và những cơn nôn mửa đau đớn trước khi một đòn đánh tàn bạo kết thúc cuộc đời nhỏ bé.

Khoa học hiện đại không thể đảo ngược bi kịch xảy ra từ hơn 500 năm trước, nhưng những tia X và phân tích hóa học tiên tiến đang dần trả lại sự thật cho lịch sử - lột tả trần trụi cái giá bằng máu của một triều đại tôn thờ thần linh.