Kiểm tra các chi tiết trong ảnh, sử dụng công cụ nhận diện và tìm nguồn xuất hiện ban đầu là những cách giúp hạn chế chia sẻ thông tin sai lệch về hình ảnh AI.
Bảo Minh, 30 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM, cho biết gần đây anh thường xuyên bắt gặp những hình ảnh gây chú ý trên Facebook . Từ ảnh người nổi tiếng xuất hiện trong những tình huống bất thường đến các bức hình ghi lại sự kiện có vẻ khó tin, nhiều nội dung được chia sẻ kèm hàng nghìn lượt bình luận và tương tác.
Tuy nhiên, điều khiến Minh băn khoăn là không phải hình ảnh nào cũng có thể kiểm chứng bằng mắt thường. Một số bức ảnh trông rất chân thực, từ ánh sáng, khuôn mặt đến bối cảnh xung quanh.

AI có thể tạo ảnh người giống như thật. (Ảnh minh họa)
Thực tế, việc phân biệt ảnh thật và ảnh AI đang trở thành thách thức với nhiều người dùng mạng xã hội. Các công cụ tạo ảnh thế hệ mới đã cải thiện đáng kể chất lượng hình ảnh, khắc phục nhiều lỗi thường gặp trước đây như bàn tay thừa ngón, khuôn mặt thiếu tự nhiên hay chữ viết biến dạng.
Hiện nay, một người dùng bình thường chỉ cần nhập câu lệnh là có thể tạo ảnh chân dung hoặc hình ảnh mô phỏng sự kiện với độ chân thực cao mà không cần nhiều kỹ năng chuyên môn.
Một ví dụ là bức ảnh Jensen Huang, CEO Nvidia, mặc áo khoác Saint Laurent có giá khoảng 3.000 USD, từng lan truyền trên mạng xã hội. Dù được nhúng SynthID, công nghệ đánh dấu hình ảnh AI của Google DeepMind, bức ảnh vẫn được nhiều người chia sẻ như hình ảnh có thật trước khi bị phát hiện.
5 dấu hiệu giúp nhận biết ảnh AI bằng mắt thường
Dù công nghệ tạo ảnh ngày càng hoàn thiện, người dùng vẫn có thể phát hiện một số điểm bất thường nếu quan sát kỹ. Trước hết, nên chú ý đến tai và tóc. Đây là những khu vực có cấu trúc phức tạp, dễ xuất hiện chi tiết thiếu tự nhiên như tai mất cân đối, tóc hòa lẫn vào hậu cảnh hoặc đường tóc không rõ ràng.
Tiếp theo, cần kiểm tra các phụ kiện như kính mắt, khuyên tai và đồng hồ. Những vật thể có bề mặt phản chiếu thường đòi hỏi sự nhất quán về ánh sáng. Trong ảnh AI, phần phản chiếu có thể không khớp với môi trường xung quanh, hai bên phụ kiện không đồng nhất hoặc xuất hiện những chi tiết bất thường.

AI ngày càng khiến các bức ảnh trở nên khó phân biệt thật, giả hơn.
Một số hình ảnh do AI tạo ra có hậu cảnh quá hoàn hảo, thiếu những chi tiết ngẫu nhiên thường thấy trong đời sống như vết bẩn, vật thể nhỏ hoặc dấu hiệu hao mòn. Các vật thể phía sau đôi khi bị biến dạng hoặc không phù hợp với phối cảnh chung.
Ngoài ra, người dùng nên quan sát đường viền tiếp giáp giữa chủ thể và hậu cảnh, đặc biệt ở vùng tóc, vai và quần áo. Những khu vực này có thể xuất hiện đường viền quá sắc nét, bị nhòe hoặc hòa vào nền không tự nhiên.
Cuối cùng là chữ viết và logo. Dù đã cải thiện nhiều, AI đôi khi vẫn tạo ra ký tự sai, logo thiếu chính xác hoặc nội dung không thể đọc được, nhất là trên biển hiệu, bảng thông tin và các vật thể có bề mặt cong.
Dùng công cụ hỗ trợ kiểm tra ảnh AI
Tuy nhiên, các dấu hiệu trên không phải bằng chứng chắc chắn cho thấy một bức ảnh được tạo bằng AI. Người dùng nên kết hợp nhiều cách kiểm tra thay vì chỉ dựa vào một chi tiết riêng lẻ.
Người dùng có thể nhờ đến các công cụ nhận diện ảnh AI. Một số dịch vụ trực tuyến như AI or Not (aiornot.com) và Hive Moderation cung cấp tính năng tải ảnh lên để phân tích, đưa ra đánh giá về khả năng hình ảnh được tạo bằng AI.
Trong khi đó, SynthID Detector của Google hỗ trợ kiểm tra dấu watermark kỹ thuật số được nhúng trong một số nội dung do các công cụ AI của Google tạo ra. Tuy nhiên, công cụ này không thể xác định watermark của mọi nền tảng tạo ảnh khác nhau.

Từ một câu lệnh ngắn, AI có thể tạo ra ảnh người như thật.
Bên cạnh đó, tìm kiếm ngược hình ảnh là cách đơn giản để truy tìm nguồn gốc. Người dùng có thể tải ảnh lên Google Images hoặc TinEye để tìm những trang web từng đăng tải hình ảnh tương tự, từ đó xác định thời điểm và nguồn xuất hiện ban đầu.
Nếu hình ảnh chỉ xuất hiện trên một tài khoản không rõ danh tính, diễn đàn ít uy tín hoặc trang chuyên đăng nội dung giật gân, người dùng nên thận trọng và tiếp tục kiểm tra trước khi tin tưởng.
Quan trọng hơn, cần hình thành thói quen xác minh thông tin trước khi chia sẻ. Với những hình ảnh về người nổi tiếng trong tình huống bất thường hoặc sự kiện gây sốc, người dùng nên tìm kiếm thông tin từ các cơ quan báo chí và nguồn tin đáng tin cậy để đối chiếu.
Trong môi trường mạng xã hội, mỗi người dùng đều có thể góp phần hạn chế thông tin sai lệch bằng cách kiểm tra nguồn gốc, đối chiếu nội dung và cân nhắc trước khi chia sẻ. Đôi khi, chỉ cần dừng lại vài giây để xác minh cũng có thể ngăn một hình ảnh giả tiếp tục lan truyền.