Trước đó vào tháng 7 năm nay, chính CEO DeepSeek đã tuyên bố rằng, NVIDIA đang tự đào hố chôn mình tại Trung Quốc, và giờ đây điều đó đang đến nhanh hơn tưởng tượng.
Vào đầu tháng 9, Bloomberg xác nhận DeepSeek đã đặt đơn hàng 160.000 chip Ascend 950DT của Huawei để lắp đặt tại trung tâm dữ liệu 1GW đang xây dựng ở Nội Mông, Trung Quốc. Với giá thị trường mỗi chip khoảng 111.000 nhân dân tệ, tương đương 16.000 USD, tổng giá trị đơn hàng ước tính khoảng 2,56 tỷ USD. Đây sẽ là cụm chip Huawei lớn nhất được biết đến từ trước đến nay, vượt xa mọi thứ Trung Quốc từng xây dựng.
Con số này đặc biệt gây sốc khi nhìn vào tương quan hiệu năng. Chính ông Lương Văn Phong đã thừa nhận trong tháng 7 rằng một chip GB300 của NVIDIA bằng bốn chip Huawei về năng lực tính toán. Tuy nhiên ông cũng chỉ ra rằng bằng cách ghép nhiều chip Huawei thành siêu cụm chip, kết quả cuối cùng về tốc độ xử lý và độ trễ ngang ngửa NVIDIA.
"Tất cả những gì GB300 có thể làm, cụm chip Huawei cũng làm được, độ trễ như nhau. Chi phí duy nhất: cần 4 chip Huawei thay vì 1 chip NVIDIA, và chậm hơn hai năm," ông nói. Đây là sự thừa nhận thẳng thắn về khoảng cách công nghệ, nhưng cũng là lý do DeepSeek vẫn chọn Huawei.
Lý do thực sự không chỉ là kỹ thuật. DeepSeek muốn mua chip NVIDIA H20 - phiên bản được làm riêng cho thị trường Trung Quốc với hiệu năng bị cắt giảm - nhưng cả lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ lẫn chính sách của Bắc Kinh đều dựng lên những rào cản lớn.
Chính phủ Trung Quốc đang tích cực thúc đẩy các công ty AI nội địa chuyển sang dùng chip nội địa, và DeepSeek đang hưởng ứng mạnh mẽ hơn nhiều so với các đối thủ. Công ty thậm chí đã nhờ chính phủ can thiệp để Huawei ưu tiên giao hàng nhanh hơn cho họ, theo Bloomberg.
Vấn đề là Huawei chưa thể đáp ứng kịp. Năng lực sản xuất chip 950DT hiện chỉ đạt vài trăm nghìn chiếc mỗi năm, và Huawei đang phải cân bằng giữa nhiều khách hàng. Với đơn hàng 160.000 chiếc của DeepSeek, thời gian giao hàng có thể kéo dài hơn một năm.
Một phần nguyên nhân là thiếu hụt bộ nhớ băng thông cao - linh kiện quan trọng trong chip AI - đang là nút thắt cổ chai trên toàn ngành. DeepSeek chấp nhận tất cả những bất tiện này. Điều này càng cho thấy sự khó khăn của NVIDIA tại Trung Quốc hiện nay.
Đáng chú ý là DeepSeek chỉ đặt hàng 950DT cho nhu cầu chạy mô hình (inference), không phải huấn luyện. Đây là điểm quan trọng: huấn luyện các mô hình AI lớn đòi hỏi tính toán cực kỳ phức tạp và đồng bộ, đây vẫn là điểm yếu của chip Huawei.
Các mô hình trước của DeepSeek đã thử nghiệm huấn luyện trên chip Huawei nhưng gặp nhiều rào cản kỹ thuật và cuối cùng vẫn phải dùng NVIDIA cho bước này. Tuy nhiên việc dùng Huawei cho inference - tức là giai đoạn phục vụ hàng triệu người dùng thực tế - là bước chiến lược không kém phần quan trọng.
Diễn biến này đang đẩy NVIDIA vào thế khó chưa từng có tại Trung Quốc. Steven Glinert, CEO của công ty phân tích bán dẫn Sphere Semi, nhận định NVIDIA dường như đã bắt đầu coi Trung Quốc là "nguyên nhân đã mất".
Thực tế là trong sáu tháng qua, bức tranh đã thay đổi nhanh chóng theo hướng bất lợi cho NVIDIA. Sáu tháng trước, cụm chip Huawei lớn nhất Trung Quốc chỉ có 10.000 chiếc - một con số khiêm tốn so với các trung tâm dữ liệu phương Tây. Nay DeepSeek đang nhắm tới 160.000 chiếc trong một cơ sở duy nhất. Meituan, công ty giao đồ ăn lớn nhất Trung Quốc, đã công bố huấn luyện thành công một mô hình AI bằng 50.000 chip nội địa.
Điều nghịch lý là khu vực tư nhân Trung Quốc vẫn thích NVIDIA hơn. Alibaba và Tencent tiếp tục đặt đơn hàng lớn cho chip NVIDIA sau khi Mỹ nới lỏng một số hạn chế. Nhiều công ty Trung Quốc cũng đang thuê năng lực tính toán từ các trung tâm dữ liệu bên ngoài Trung Quốc - nơi chip NVIDIA được phép sử dụng - để phục vụ nhu cầu trong nước mà không vi phạm quy định.
Tuy nhiên chính phủ Trung Quốc đang kiên quyết hạn chế nhập khẩu chip Mỹ: dù phía Mỹ đề xuất cho phép nhập tới một triệu chip H200, Bắc Kinh chỉ phê duyệt một phần nhỏ của con số đó.
NVIDIA đang ở vị trí không thoải mái: bị chặn bởi lệnh kiểm soát xuất khẩu của chính phủ Mỹ, đồng thời bị mất thị phần vào tay Huawei do chính sách tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.
Công ty đã nhiều lần phàn nàn rằng sự chuyển dịch sang chip nội địa Trung Quốc là hệ quả tất yếu của các lệnh kiểm soát xuất khẩu mà Washington áp đặt từ năm 2022. Lập luận đó không sai, nhưng cũng không làm thay đổi thực tế: thị trường AI Trung Quốc đang tự xây dựng một hệ sinh thái riêng, và khoảng không gian dành cho NVIDIA đang thu hẹp từng ngày.
