Đang cạnh tranh khốc liệt, OpenAI, Google và Anthropic bất ngờ liên minh ngăn các đối thủ Trung Quốc sao chép công nghệ

Dù đang chạy đua căng thẳng, ba công ty AI hàng đầu của Mỹ gồm OpenAI, Anthropic và Google đã có động thái hiếm thấy: hợp tác với nhau nhằm đối phó một mối đe dọa chung. Theo thông tin từ các nguồn liên quan, các bên đang chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm để phát hiện và ngăn chặn các nỗ lực sao chép năng lực AI từ bên ngoài, đặc biệt là từ các đối thủ Trung Quốc .

Sự phối hợp này diễn ra thông qua Frontier Model Forum, một tổ chức phi lợi nhuận do chính các công ty trên cùng Microsoft thành lập từ năm 2023. Mục tiêu là nhận diện và hạn chế các hoạt động bị cho là “adversarial distillation” (chiết xuất đối kháng) – một kỹ thuật cho phép tạo ra mô hình AI mới bằng cách tận dụng kết quả từ các mô hình sẵn có.

Dù bản thân kỹ thuật chiết xuất không phải lúc nào cũng bị coi là tiêu cực, các công ty Mỹ lo ngại việc sử dụng trái phép có thể giúp đối thủ nhanh chóng xây dựng sản phẩm cạnh tranh với chi phí thấp hơn nhiều.

Theo một số ước tính nội bộ, việc khai thác trái phép năng lực AI có thể khiến các công ty công nghệ tại Thung lũng Silicon thất thoát hàng tỷ USD mỗi năm . Không chỉ là vấn đề kinh tế, các doanh nghiệp còn cảnh báo rằng những mô hình được “sao chép” theo cách này có thể bị loại bỏ các cơ chế kiểm soát an toàn, làm gia tăng nguy cơ bị lạm dụng.

Lo ngại này gia tăng đáng kể sau khi công ty Trung Quốc DeepSeek gây chú ý với việc ra mắt mô hình R1 hồi đầu năm 2025. Sau sự kiện này, OpenAI và Microsoft đã tiến hành điều tra liệu có việc dữ liệu từ các mô hình của họ bị trích xuất trái phép để phục vụ quá trình phát triển sản phẩm mới hay không. Trong một bản ghi nhớ gửi tới Quốc hội Mỹ, OpenAI cũng cáo buộc DeepSeek tìm cách “tận dụng miễn phí” những năng lực do các phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ phát triển.

Thực tế, distillation là một phương pháp phổ biến trong ngành AI, thường được sử dụng để tạo ra các phiên bản nhẹ hơn, hiệu quả hơn của một mô hình lớn. Tuy nhiên, tranh cãi nảy sinh khi kỹ thuật này được bên thứ ba sử dụng để tái tạo năng lực của các hệ thống độc quyền mà không được phép. Các công ty Mỹ cho rằng trong trường hợp đó, distillation không còn đơn thuần là tối ưu kỹ thuật, mà trở thành công cụ cạnh tranh không công bằng.

Áp lực cạnh tranh càng lớn khi nhiều công ty AI Trung Quốc lựa chọn hướng phát triển mô hình “open weight”, cho phép người dùng tải về và triển khai tự do với chi phí thấp. Điều này tạo ra thách thức trực tiếp đối với các công ty Mỹ vốn theo đuổi mô hình kinh doanh dựa trên việc bán quyền truy cập vào các hệ thống AI độc quyền, sau khi đã đầu tư hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng và dữ liệu.

Trong bối cảnh đó, việc OpenAI, Google và Anthropic chia sẻ thông tin với nhau được xem là bước đi tương tự cách các công ty an ninh mạng hợp tác để đối phó các cuộc tấn công. Thay vì hoạt động riêng lẻ, họ kỳ vọng việc phối hợp sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, xác định nguồn gốc và hạn chế khả năng khai thác trái phép.

Tuy vậy, phạm vi hợp tác hiện vẫn còn hạn chế do các công ty chưa hoàn toàn rõ ràng về ranh giới pháp lý trong việc chia sẻ dữ liệu giữa các đối thủ cạnh tranh. Một số ý kiến cho rằng họ cần thêm hướng dẫn từ phía chính phủ Mỹ để có thể mở rộng التعاون mà không vi phạm các quy định chống độc quyền.

Dù còn nhiều vấn đề cần làm rõ, động thái hợp tác giữa các “đối thủ” lớn cho thấy mức độ nghiêm trọng của mối lo ngại hiện tại. Khi công nghệ AI trở thành yếu tố then chốt trong cạnh tranh toàn cầu, việc bảo vệ năng lực cốt lõi không còn là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà đang dần trở thành một vấn đề mang tính chiến lược rộng hơn.