Khó có thể tưởng tượng, cổ động viên xem trực tiếp đau buồn và ... tiếc tiền đến nhường nào.
Rạng sáng ngày 30/6 theo giờ Việt Nam, một tiếng còi mãn cuộc vang lên sau loạt luân lưu cân não. Paraguay thực hiện lượt sút cuối cùng, và đội tuyển Đức đổ gục xuống cỏ. Trên khán đài, giữa rừng cờ đỏ - đen - vàng, nhiều người đứng lặng thinh với vô vàn suy nghĩ cùng lúc chạy qua đầu. Họ đã bỏ rất nhiều công sức và tiền bạc để đến được đất Mỹ, và giờ thì trận đấu đã khép lại theo cách phũ phàng nhất.
Để hiểu khoản chi phí ấy lớn đến đâu, hãy nhìn vào những con số của kỳ World Cup được xem là đắt đỏ vào hàng bậc nhất lịch sử. Vé vào sân dao động từ 60 USD cho trận rẻ nhất đã lên tới hơn 10.000 USD cho trận chung kết. Riêng tiền vé để theo một đội đi hết các vòng tới ngày đăng quang có thể vượt 7.000 USD, chưa kể tiền vé máy bay xuyên Đại Tây Dương và chi phí di chuyển tới sân vận động, nhất là khi những khách sạn gần sân đã kín chỗ.
Có người bỏ ra hàng ngàn USD, đặt sẵn cả lịch trình ở lại Mỹ tới ngày chung kết 19 tháng 7, vì tin chắc đội tuyển quốc gia của mình sẽ đi tới cùng, để rồi đội nhà dừng bước sớm. Liệu nỗi đau mà fan của đội bóng đang trải qua có sâu xa hơn chỉ là nỗi tiếc tiền?
Fan đội tuyển Đức thất vọng trước kết quả trận đấu.
Kỳ vọng càng cao, vực thất vọng càng sâu
Nỗi đau của người hâm mộ ít khi đến thẳng từ tỉ số. Nó đến từ khoảng cách giữa điều ta đinh ninh sẽ xảy ra và điều cuối cùng đã xảy ra. Đội càng mạnh, niềm tin của người hâm mộ càng lớn và kỳ vọng càng cao, để rồi cú ngã sẽ càng đau điếng.
Trận thua của tuyển Đức là một minh họa cay đắng. Người Đức bước vào trận với tư cách một thế lực quen được kỳ vọng vô địch, vậy mà phải dừng lại ngay vòng đấu loại trực tiếp đầu tiên. Đức nhận bàn thua ở phút thứ 42, để rồi gỡ hòa ngay tại phút thứ 54 của trận đấu. Đến hiệp phụ, tưởng như Đức đã chiếm thế thượng phong khi Jonathan Tah đánh đầu tung lưới Paraguay trong một tình huống phạt góc ở hiệp phụ, nhưng rồi VAR khước từ bàn thắng ấy. Đến loạt luân lưu, Kai Havertz, Nick Woltemade and Jonathan Tah đều đá hỏng, và đội tuyển 4 lần vô địch thế giới phải chịu thua đội bóng Nam Mỹ kiên cường. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ World Cup, tuyển Đức gục ngã trên chấm mười một mét. Một đội tầm cỡ như thế, rời giải theo kịch bản như thế, khiến nỗi thất vọng dâng lên gấp bội so với một trận thua bình thường.
Khoảnh khắc đáng quên của cổ động viên tuyển Đức.
Thú vị là cơ chế ấy chạy theo cả hai chiều. Hãy nhớ lại U23 Việt Nam ở Thường Châu năm 2018. Các cầu thủ trẻ cũng thua trận chung kết giải châu Á trong màn tuyết trắng, nhưng vì gần như chẳng ai dám mơ họ tiến xa đến vậy, thất bại lại hóa thành niềm tự hào vỡ òa, và hàng nghìn người vẫn đứng kín hai bên đường phố Hà Nội đón đội tuyển trở về. Kỳ vọng thấp thì thua vẫn thấy hạnh phúc; kỳ vọng cao thì một bước hụt cũng đủ làm tan nát. Cùng một kết quả, hai cảm xúc trái ngược, và tất cả nằm gọn trong chữ "kỳ vọng".
Khi đội bóng đã thành một phần con người ta
Vậy vì sao cú hụt ấy lại đau thật chứ chẳng đơn thuần là chuyện buồn thoáng qua? Câu trả lời nằm ở chỗ, với một người hâm mộ thực thụ, ranh giới giữa "tôi" và "đội của tôi" gần như mờ đi. Khi đội thua, bộ não họ xử lý chuyện đó như một mất mát cá nhân.
Các nghiên cứu hình ảnh não bộ bổ sung căn cứ cho nhận định này. Khi đội nhà thất bại, vùng vỏ não đai trước, trung tâm xử lý nỗi đau cảm xúc và cảm giác bị gạt ra khỏi tập thể, hoạt động như thể người ta đang chịu một cơn đau có thật, khiến cơ thể cũng phản ứng theo. Một nghiên cứu kinh điển của Paul Bernhardt tại Đại học bang Georgia năm 1998 ghi nhận rằng người hâm mộ nam của đội thắng có lượng testosterone tăng, còn người hâm mộ đội thua thì ngược lại.
Điều an ủi nằm ở một nghịch lý nhẹ nhàng. Chính vùng não báo hiệu nỗi đau bị-bỏ-rơi ấy lại dạy con người siết chặt hơn với "bầy đàn" của mình, nên nỗi đau khi cùng nhau gánh chịu lại có sức gắn kết kỳ lạ. Người ta đau xong vẫn chẳng bỏ đội, và mùa sau lại lặng lẽ nuôi hy vọng. Ở Việt Nam, ai từng trải qua những đêm tuyển quốc gia thi đấu đều hiểu cảm giác đó: cả con phố cùng nín thở, cùng vỡ òa hoặc cùng thẫn thờ, bởi với rất nhiều người, màu áo đỏ từ lâu đã thành một phần căn tính chứ đâu chỉ là một trận bóng để giải trí.
Ảnh minh họa bởi AI.
Những người vượt biển vì trái bóng tròn nếm trải 3 điều tiếc nuối
Có một nhóm người hâm mộ đẩy sự gắn bó ấy tới giới hạn. Họ bay nửa vòng Trái Đất, đặt trước cả khách sạn lẫn vé cho những vòng đấu chưa diễn ra, vì tin chắc đội mình sẽ chạm tay vào chiếc cúp. Khi đội gục ngã, họ tiếc ba thứ cùng một lúc.
Đầu tiên là nỗi tiếc gốc rễ và thuần túy nhất: đội tuyển họ yêu mến thua cuộc. Tiếp đến là nỗi tiếc tiền. Họ trót đặt vé, đặt phòng để ở lại Mỹ tới tận ngày chung kết, đinh ninh đội sẽ có mặt ở trận cuối; giờ đội đã về nước, còn những khoản đã chi thì không quay lại được. Với mức giá của kỳ World Cup này, khoản đặt cược tài chính ấy thuộc loại lớn nhất mà một người hâm mộ có thể bỏ ra.
Cay đắng hơn cả là nỗi tiếc thời gian. Tấm vé và lịch trình vẫn còn nguyên đó, nên họ vẫn ở lại nước Mỹ thêm nhiều ngày, nhưng giờ chỉ còn là một khán giả trung lập đến xem bóng đá, chẳng còn đội nào để gào tên. Và rất có thể, họ sẽ phải tận mắt chứng kiến khoảnh khắc nâng cúp của một đội khác, biết đâu lại chính là đội vừa loại mình. Niềm tin "ở lại để ăn mừng" lúc đặt vé, đến cuối cùng có nguy cơ biến thành một bản án "ở lại để chứng kiến" đội khác đăng quang. Người ta đến để dự phần vào một lễ hội của riêng mình, rồi ngồi lại như một vị khách trong bữa tiệc của người khác.
***
Nhìn từ bên ngoài, tất cả nghe có vẻ phi lý: bỏ ngần ấy tiền, ngần ấy thời gian, để đổi lấy một nỗi đau. Nhưng nỗi đau ấy thật ra là cái giá của việc dám yêu một điều gì đó hết mình, dám gửi một phần con người mình vào 90 phút để đón chờ vinh quang. Và đây mới là chỗ đáng nói nhất: dù biết thừa rằng sẽ có ngày phải khóc, mùa giải sau họ vẫn quay lại.
Họ bay nửa vòng Trái Đất để được khóc, và sang năm, vẫn sẽ là những người đầu tiên xếp hàng mua vé.
