Chiếc xe vẫn nổ máy và vẫn chạy được, nhưng định vị mất, chìa khóa điện thoại không còn tác dụng, ứng dụng điều khiển từ xa ngừng hoạt động. Đó là tình trạng mà hơn 400.000 chủ xe Neta tại Trung Quốc gặp phải sau khi hãng bước vào thủ tục phá sản, và là phần rủi ro mà không hợp đồng mua xe nào mô tả.
Khi máy chủ tắt, phần thông minh của chiếc xe tắt theo
Báo Bành Bái ngày 24/9/2026 cho biết sau khi Neta bước vào thủ tục phá sản, hơn 400.000 chủ xe đã nhận thông báo chấm dứt dịch vụ kết nối trên xe. Đây là nhóm dịch vụ chạy qua máy chủ của hãng. Khi hãng ngừng trả tiền duy trì, chúng tắt gần như cùng lúc trên toàn bộ xe đang lưu hành.
Các dấu hiệu đã xuất hiện từ trước đó. Theo ghi nhận của các trang chuyên ngành ô tô Trung Quốc, trong năm 2025 chủ xe Neta ở nhiều địa phương từng gặp cảnh hệ thống trên xe tê liệt. Họ mất định vị dẫn đường, chìa khóa Bluetooth hết tác dụng và ứng dụng điều khiển từ xa ngừng phản hồi. Các đợt gián đoạn lặp lại nhiều lần trước khi trở thành thông báo chấm dứt chính thức.
Những tính năng vừa kể lại là thứ được quảng cáo mạnh nhất lúc bán hàng. Người mua trả tiền cho một chiếc xe thông minh. Nhưng phần thông minh đó nằm trên máy chủ của hãng chứ không nằm trong chiếc xe. Nó tồn tại đúng bằng thời gian hãng còn sống.
Một mẫu xe điện cỡ nhỏ của Neta trưng bày tại đại lý ở Trung Quốc.
Quy mô của phần nợ hậu mãi
Con số tổng hợp cho thấy đây không phải trường hợp cá biệt. Theo thống kê của công ty tư vấn Lực Cơ, được Chứng khoán Thời báo dẫn lại, tính đến tháng 5/2026 đã có 23 hãng xe năng lượng mới tại Trung Quốc phá sản, thanh lý hoặc ngừng hoạt động hoàn toàn. Số xe du lịch đã bán hợp lệ của nhóm này vào khoảng 850.000 chiếc.
Danh sách này gồm nhiều tên từng rất nổi, như WM Motor, HiPhi, Aiways, Ji Yue, Neta, Enovate, Yundu, Byton và Qiantu. Neta từng là thương hiệu khởi nghiệp bán chạy nhất với 152.000 xe giao trong năm 2022. WM Motor từng được xếp vào nhóm bốn hãng khởi nghiệp hàng đầu.
Khi một hãng rời thị trường, các vấn đề bùng lên gần như đồng thời. Chuỗi cung ứng phụ tùng đứt. Thiết bị chẩn đoán bị mã hóa khiến xưởng ngoài không đọc được mã lỗi. Máy chủ dịch vụ ngừng chạy, và cam kết bảo hành trọn đời không còn pháp nhân nào thực hiện. Riêng chi phí sửa chữa pin có thể lên tới vài vạn tệ, tương đương một phần đáng kể giá trị chiếc xe.
Xe mới phủ bạt xếp hàng tại bãi của một cảng Trung Quốc chờ xuất xưởng đi các thị trường.
Một phán quyết buộc phải giữ máy chủ chạy
Vụ tái cơ cấu của WM Motor tạo ra tiền lệ đáng chú ý nhất cho tới nay. Hãng này bán khoảng 120.000 xe trước khi ngừng sản xuất cuối năm 2022. Câu hỏi pháp lý đặt ra khi tái cơ cấu là doanh nghiệp có được tắt dịch vụ kết nối của các xe đã bán hay không.
Phía tư pháp xác định hãng xe không được tùy tiện chấm dứt dịch vụ với xe đang lưu hành. Trong thời gian tái cơ cấu, doanh nghiệp phải giữ lại 65 nhân sự chuyên trách cho hậu mãi, dịch vụ kết nối và vận hành tài chính cơ bản. Doanh nghiệp cũng phải tiếp tục ứng tiền trả chi phí máy chủ và các dịch vụ số.
Phần tiền được ghi rõ bằng con số. Từ tháng 1/2025, nhà đầu tư ứng mỗi tháng 2,58 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 9,4 tỷ đồng, để duy trì vận hành xe. Khoản lũy kế chi cho dịch vụ kết nối là 34,24 triệu nhân dân tệ, khoảng 125 tỷ đồng, và được công nhận là nợ chung có lợi trong phương án tái cơ cấu. Dự án này còn chuyển thông tin tài khoản chủ xe, bổ sung phụ tùng then chốt cho các dòng đã ngừng sản xuất và tiếp tục cập nhật phần mềm.
Điều rút ra được là chi phí giữ cho một đội xe hoạt động bình thường có thể đo được. Với quy mô hơn trăm nghìn xe, con số rơi vào khoảng vài tỷ đồng mỗi tháng. Khi hãng còn sống, khoản đó nằm trong chi phí vận hành nên người mua không nhìn thấy. Khi hãng sập, nó thành món nợ mà thường không ai nhận.
Danh sách 23 hãng cũng chưa phải điểm dừng. Theo chính các đơn vị báo chí Trung Quốc, khoảng 50 nhà sản xuất xe điện nước này đang thua lỗ kéo dài và có thể phải thu hẹp hoặc đóng cửa ngay trong năm 2026. Ba sức ép cộng lại gồm thuế mua hàng 5% áp dụng từ tháng 1/2026 sau nhiều năm được miễn, sức mua nội địa dự kiến giảm thêm 5%, và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất.
