Hết ăn bớt đến tiêm vaccine chết người: Phụ huynh lo "sốt vó"

Những scandal về vaccine như thu hồi vaccine kém chất lượng, nhân viên y tế "ăn bớt" định lượng vaccine và những em bé tử vong sau khi tiêm vaccine gần đây khiến dư luận vô cùng bức xúc, hoang mang.

Theo số liệu của Bộ Y tế, năm 2011, có 7 trường hợp gặp tai biến nặng sau tiêm chủng, trong đó có 5 trẻ tử vong, và 2/7 trường hợp liên quan đến vaccine. Trước đó, năm 2010, có 16 trường hợp biến chứng nặng, 10 ca tử vong, trong đó 1/16 trường hợp biến chứng liên quan đến vaccine dịch vụ. Vài năm trước nữa, trên các phương tiện truyền thông đại chúng đã ghi nhận hàng loạt vụ thu hồi vaccine kém chất lượng cũng như những trường hợp trẻ tử vong sau tiêm chủng.

Trước những thông tin đó, nhiều phụ huynh đặc biệt là những người có con trong độ tuổi tiêm chủng tỏ ra sốt xình xịch vì tiêm cũng sợ mà không tiêm cũng... không xong.

Lo ngay ngáy, phụ huynh quyết "cạch mặt" các loại vaccine

Trước đó vào ngày 19/4, khi anh Nguyễn Dương Lam (TP.Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc) đưa con trai là Kiều Phong đến để tiêm vaccine Pentaxim mũi 3 và uống Rotateq tại Phòng chiêm chủng số 70 Nguyễn Chí Thanh. Do nghi ngờ trong việc tiêm chủng của các nhân viên tại đây ở 2 lần tiêm trước anh Lam đã bí mật theo dõi các thao tác của nhân viên tên H. và cuối cùng phát hiện nhân viên đã “ăn bớt” vaccine. Sự việc khiến các bậc phụ huynh vô cùng sửng sốt về y đức của một số người trong ngành y và lo lắng cho sức khỏe của con cái sau này.

Nỗi hoang mang chưa kịp lắng xuống thì mới đây nhất, việc 4 cháu bé tử vong bất thường sau khi tiêm vaccine viêm gan B (3 bé ở Quảng Trị, 1 bé ở Bình Thuận) làm dấy lên hàng loạt câu hỏi trong dư luận: Liệu 3 lọ thuốc tiêm cho các cháu có bị “ăn bớt” không?, quy trình quản lý, bảo quản và sử dụng vaccin có được tuân thủ đúng không? đấy là vaccine thật hay giả?, liệu có vấn đề “y đức” của bác sỹ, y tá, hộ lý đằng sau scandal này không?.v.v.
Không ít phụ huynh vẫn hoang mang về việc có nên tiếp tục tiêm phòng viêm gan B cho trẻ trong vòng 24h nữa không, đồng thời bày tỏ lo ngại với những loại vaccine khác, thậm chí có người tuyên bố sẽ "cạch mặt" các loại vaccine.

Mẹ bé Kem (Kim Mã, Ba Đình) cho biết: "Bé Kem của tôi mới được hơn 10 tháng tuổi, còn bao nhiêu lần tiêm chủng phía trước nữa. Không tiêm thì không được, nhưng tiêm mà thế này thì sợ quá."

Trên nhiều diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, nuôi dạy con, các ông bố bà mẹ đã bày tỏ lo ngại. Tại một diễn đàn, có thành viên chia sẻ: "Nếu bố mẹ không có tiền sử viêm gan B thì sau này, khi con lớn lên một chút cho đi tiêm cũng được” và nhận được sự đồng tình, chia sẻ của những thành viên khác.

Nhiều dòng chia sẻ như: “Con tôi gần được 6 tháng rồi, sắp tiêm ngừa cúm mà ớn quá, chắc để kệ luôn!" hay "Con mình gần 1 tuổi rồi, đã tiêm vaccine 7 lần rồi, cũng không có vấn đề gì đáng ngại, chỉ còn tiêm 1 mũi sởi nữa thôi, nhưng tình hình tai biến sau tiêm vaccine thế này đáng lo ngại quá, mình sợ lắm, không cho con đi tiêm nữa đâu”…  cũng được viết ra.

Sắp đến ngày sinh nở, chị Mai Lan (Đại Kim, Hoàng Mai) cũng bày tỏ lo âu: "Mấy ngày nữa là con tôi ra đời, chưa biết có nên cho bé tiêm vaccine viêm gan B không nữa. Mẹ chồng tôi còn bảo, nhất quyết không cho tiêm gì hết, các cụ ta ngày xưa có tiêm vaccine gì đâu mà con vẫn khỏe mạnh, bụ bẫm, giờ hiện đại cứ vẽ chuyện".

E ngại nhưng vẫn cho con tiêm chủng

Lo ngại trước những thông tin về vaccine nhưng nhiều phụ huynh khẳng định, nhất định sẽ cho con đi tiêm chủng. Mẹ bé Tôm (Nguyễn Khang, Cầu Giấy) chia sẻ: "Tôm nhà mình cũng tiêm vaccin viêm gan B sau khi sinh khoảng 1 tiếng, các kỳ tiêm chủng khác mình cũng tuân thủ đầy đủ, có hôm con hơi sốt, nhưng nhìn chung là không có vấn đề gì. Con 22 tháng rồi, trộm vía, khỏe mạnh, lanh lợi."

Nói về những scandal vaccine trong thời gian gần đây, chị cho rằng đó là những trường hợp hy hữu, có thể có sai sót trong khâu nào đó, còn bản thân việc tiêm chủng cho trẻ em rất tốt.
Cùng quan điểm này, mẹ bé Cá (Tôn Đức Thắng, Đống Đa, Hà Nội) cho biết, bé đã được 9 tháng tuổi, đã tiêm gần đủ liều vaccine 6 trong 1, vài ngày tới chị sẽ cho con đi tiêm nốt. "Tôi không ngại lắm, vì luôn đưa con đi tiêm những địa chỉ uy tín thuộc Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương".

Chị cũng cho biết thêm, cả hai "công chúa" nhà mình khi đi tiêm vaccine về đều ổn định, khỏe mạnh, ít khi ốm.   
 
Nhiều phụ huynh khác cũng có cùng quan điểm với mẹ bé Cá. Không ít người cho rằng, nên cho con tiêm chủng theo diện "dịch vụ" hoặc dùng vaccine ngoại, đắt một chút nhưng yên tâm. Bố bé Kun (Nguyễn Trãi, Hà Nội) tiết lộ: "Vợ chồng tôi tiêm vaccine nào cho con cũng dùng loại phải trả tiền, những loại miễn phí ở phường, trạm xá, nói thật, mình không dám để con tiêm. Bỏ thêm một chút tiền nữa nhưng được cái con không bị sốt như các bé khác".

Trên các diễn đàn mạng, nhiều thành viên cũng cho rằng, nên dùng vaccine nhập từ nước ngoài về cũng như đưa con đến tiêm ở các cơ sở lớn, có uy tín. Một bà mẹ kể: "Con mình là một ví dụ, bé đầu tiêm dịch vụ tất cả các mũi thì không sao, không sốt gì hết, đến bé thứ hai mẹ tiếc tiền và không có thời gian nên cho đi tiêm ở phường, lần nào con cũng bị sốt, mẩn hết cả người. Mới ngày hôm qua mình đưa bé đi chích dịch vụ, con về cười toe toét. Có khi khâu bảo quản và chất lượng thuốc của các phường xã có vấn đề cũng nên!".

Tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ sau sinh, ý kiến chuyên gia chưa thống nhất

Các chuyên gia dịch tễ cho biết, quy trình bảo quản vaccine rất phức tạp, phải chú ý đến từng vấn đề như nhiệt độ, ánh sáng, tác động từ môi trường… Thậm chí những hóa chất dùng để tẩy uế, sát trùng các dụng cụ tiêm chủng, nếu còn vương lại trên dụng cụ, dù chỉ một lượng rất nhỏ cũng có thể làm hỏng vaccine.

Ngay cả khi tất cả quy trình đảm bảo yêu cầu, trong điều kiện tiêm chủng phù hợp, nhân viên y tế thao tác chuẩn, vẫn có khả năng vaccine có thể gây phản ứng phụ như đau, mẩn đỏ, hơi sưng hoặc nổi cục nhỏ ở chỗ tiêm, sốt hoặc các cơn co giật. Những trường hợp bị sốc phản vệ cũng có, nhưng chỉ chiếm tỉ lệ cực kỳ nhỏ.
 
Xoay quanh chuyện có nên tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ trong 24 giờ sau sinh hay không, các chuyên gia cũng chưa thống nhất ý kiến. Theo nhiều bác sĩ Nhi khoa, trong vòng 24 giờ vừa sinh, trẻ còn quá non nớt, từ môi trường trong bụng mẹ phải hoàn toàn tự lập từ đầu trong một môi trường mới nên rất yếu, tiêm vaccine là đưa thêm một tác nhân lạ vào người trẻ có thể khiến trẻ không kịp thích nghi.

Trả lời trên báo chí, GS.TS Nguyễn Đình Bảng, nguyên Viện trưởng Viện Kiểm định Vaccine và Sinh phẩm y tế Quốc gia, cho rằng: có thể tiêm vaccine viêm gan B sau sinh 2 tháng, vì giai đoạn này trẻ em vẫn được kháng thể tốt từ người mẹ, việc tiêm phòng muộn cũng không hề ảnh hưởng đến tính miễn dịch của vaccine. Ngoài ra, cơ thể trẻ mới sinh đang ở 37°C, trong khi lọ vaccine được bảo quản ở nhiệt độ từ 0 - 10°C cũng có thể khiến cho trẻ bị sốc vì lạnh.

Một chuyên gia khác, GS.TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình tiêm chủng mở rộng Quốc gia lại cho rằng: tiêm phòng viêm gan B trong vòng 24h sau sinh sẽ có hiệu lực cao, có tác dụng phòng nguy cơ lây nhiễm căn bệnh này từ mẹ sang con tới 85 - 90%. Đây cũng là lịch tiêm phòng vaccin viêm gan B của quốc tế. Nếu lùi thời gian tiêm phòng, khả năng phòng bệnh sẽ giảm.

Liên quan đến những trường hợp tử vong sau khi tiêm vaccine viêm gan B vài ngày qua, Viện Pasteur Nha Trang khẳng định nguyên nhân tử vong của trường hợp thứ 4 (ở Bình Thuận) này không liên quan đến vaccine.