Mùa Back to School năm nay, Apple không chỉ có những thiết bị dành cho học sinh. iOS 27 còn mang đến một “món quà” cho phụ huynh: bộ công cụ giúp kiểm soát trẻ được dùng ứng dụng gì, trong bao lâu và vào thời điểm nào.
Tháng 7 cũng là thời điểm mùa Back to School bắt đầu nóng dần lên. Bên cạnh sách vở, balo hay những món đồ dùng học tập mới, không ít trẻ em và học sinh cũng được phụ huynh trang bị thêm smartphone, tablet hoặc máy tính để phục vụ việc học và liên lạc.
Nhưng đi cùng với một chiếc máy mới là một bài toán không hề mới với phụ huynh: Làm thế nào để trẻ có thể sử dụng công nghệ mà không dành quá nhiều thời gian cho game, mạng xã hội hay tiếp cận những nội dung chưa phù hợp với độ tuổi?
Năm nay, Apple cũng có thể xem là đã chuẩn bị một "món quà" dành cho phụ huynh và người giám hộ. Trên iOS 27, iPadOS 27 và macOS 27, hãng nâng cấp mạnh hệ thống bảo vệ trẻ em, từ quá trình thiết lập máy, kiểm soát ứng dụng, thời gian sử dụng cho đến việc trẻ có thể truy cập website nào hay liên lạc với ai.
Với phiên bản iOS 27 Public Beta vừa được phát hành vào sáng ngày 14/7, người dùng đã có thể trực tiếp trải nghiệm nhiều công cụ quản lý tài khoản trẻ em mới.
iOS 27 Public Beta đã chính thức phát hành.
Theo Apple, các tính năng mới được thiết kế để phụ huynh dễ dàng quản lý ba vấn đề chính: trẻ có thể xem nội dung gì, giao tiếp với ai và được sử dụng ứng dụng vào thời điểm nào.
Sau khi thiết lập thử một tài khoản dành cho trẻ và sử dụng song song hai thiết bị ở vai trò phụ huynh và con, có thể thấy Apple đang cố gắng biến việc quản lý iPhone của trẻ thành một quá trình đơn giản và trực quan.
Apple đã làm rất tốt để công cụ này không nằm rải rác như các thiết lập riêng lẻ, mà có thể được quản lý thông qua tài khoản Gia đình và Screen Time trên chính máy của phụ huynh hoặc máy của trẻ sau khi đã nhập passcode mở khoá cài đặt dành cho phụ huynh.
Ngay từ lúc thiết lập máy, phụ huynh đã có thể quyết định trẻ được dùng gì
Một trong những thay đổi đầu tiên có thể nhận thấy trên iOS 27 nằm ngay ở quá trình thiết lập máy cho trẻ.
Thay vì đưa một chiếc iPhone hoặc iPad đã được cài đặt đầy đủ rồi mới bắt đầu tìm cách giới hạn, phụ huynh có thể xây dựng phạm vi sử dụng ngay từ đầu. Apple cho phép lựa chọn một số ứng dụng thiết yếu, một nhóm ứng dụng được đề xuất hoặc tự chọn cụ thể những ứng dụng mà trẻ có thể sử dụng.
Đi kèm với đó là một lớp kiểm soát dựa trên độ tuổi. Phụ huynh có thể cài đặt mức xếp hạng ứng dụng phù hợp với trẻ, từ đó iOS sẽ tự động hạn chế những ứng dụng vượt quá độ tuổi cho phép.
Ví dụ trong bài viết này, tôi thiết lập một tài khoản trẻ em trên chiếc iPhone được giao cho trẻ sử dụng, trong khi việc theo dõi và điều chỉnh các giới hạn được thực hiện từ một chiếc iPad đóng vai trò thiết bị của phụ huynh. Cả hai cần phải được cập nhật lên bản Beta mới của iOS 27
Game Liên Quân Mobile không thể chạy do bị giới hạn độ tuổi khi cài đặt.
Chẳng hạn, nếu tài khoản được thiết lập cho trẻ 10 tuổi, những ứng dụng được xếp hạng 12 trên App Store sẽ không thể tự do tải xuống. Đáng chú ý, giới hạn này không chỉ áp dụng với ứng dụng mới. Nếu một ứng dụng vượt quá độ tuổi đã có sẵn trên máy từ trước, chẳng hạn do cha mẹ từng sử dụng hoặc cài đặt trước khi giao máy cho con, trẻ cũng không thể sử dụng ứng dụng đó như bình thường.
Tất nhiên, đây không phải một rào cản hoàn toàn cứng nhắc. Nếu phụ huynh đánh giá một ứng dụng cụ thể vẫn phù hợp, trẻ có thể gửi yêu cầu để được xem xét và cho phép sử dụng. Quyền quyết định cuối cùng vì thế vẫn nằm trong tay gia đình, không hoàn toàn phụ thuộc vào con số xếp hạng trên App Store.
Ứng dụng TikTok không cho phép tải về từ App Store do giới hạn độ tuổi.
Cách tiếp cận này khá hợp lý với một chiếc máy được chuẩn bị cho mùa Back to School. Một chiếc iPhone dành cho trẻ 10 hay 12 tuổi có thể bắt đầu với những ứng dụng cơ bản phục vụ liên lạc, học tập và một số nhu cầu giải trí được phụ huynh cho phép, thay vì mặc định mở toàn bộ khả năng của thiết bị ngay từ ngày đầu tiên. Sau đó, quyền truy cập có thể được mở rộng dần khi trẻ lớn hơn hoặc nhu cầu sử dụng thay đổi.
Tuy nhiên trẻ có thể gửi yêu cầu để phụ huynh xét duyệt cho tải.
Một điểm đáng chú ý khác là những công cụ quản lý trẻ em này không đòi hỏi phần cứng mạnh như Apple Intelligence. Điều đó đồng nghĩa phụ huynh không nhất thiết phải mua một chiếc iPhone đời mới chỉ để sử dụng các tính năng quản lý và bảo vệ trẻ em trên iOS 27.
Đây cũng là một điều khá quen thuộc trong nhiều gia đình: bố mẹ nâng cấp lên iPhone mới, còn chiếc máy cũ vẫn hoạt động tốt được chuyển lại cho con để liên lạc, học tập và giải trí. Việc biến một chiếc iPhone cũ thành máy dành cho trẻ cũng khá đơn giản. Phụ huynh chỉ cần tạo một Tài khoản Trẻ em mới trong nhóm Gia đình, điền các thông tin cần thiết, sau đó đăng xuất tài khoản Apple đang dùng trên chiếc iPhone cũ và đăng nhập bằng tài khoản vừa tạo trước khi giao máy cho trẻ.
Từ đây, các giới hạn về ứng dụng, nội dung và thời gian sử dụng có thể được thiết lập, theo dõi và điều chỉnh ngay từ thiết bị của phụ huynh.
Không chỉ đơn giản đưa chiếc iPhone cũ cho trẻ rồi để các em tự do mò mẫm và sử dụng, phụ huynh có thể thiết lập sẵn một môi trường phù hợp ngay từ đầu, với những ứng dụng được phép dùng, nội dung phù hợp với độ tuổi và thời gian sử dụng rõ ràng.
Danh sách iPhone hỗ trợ iOS 27 trải dài từ iPhone 11 series trở lên, cùng iPhone SE thế hệ thứ 2 trở lên.
Muốn tải thêm game hay ứng dụng? Phải hỏi phụ huynh trước
Một tình huống quen thuộc với nhiều gia đình là trẻ liên tục tải thêm game hoặc ứng dụng mới. Với Ask to Buy, việc này có thể được kiểm soát từ thiết bị quản lý
Khi trẻ muốn tải một ứng dụng từ App Store, kể cả ứng dụng miễn phí, máy có thể yêu cầu sự cho phép của phụ huynh hoặc người giám hộ. Trẻ sẽ gửi yêu cầu và chờ người quản lý phê duyệt trước khi tiếp tục tải xuống. Cơ chế tương tự cũng có thể áp dụng với giao dịch mua ứng dụng và mua hàng trong ứng dụng.
Khi bật yêu cầu phê duyệt, nếu trẻ muốn mua ứng dụng hoặc mua hàng trong ứng dụng thì hệ thống sẽ yêu cầu gửi tin nhắn cho phụ huynh, tương tự khi tải ứng dụng.
Trong thực tế, cách làm này tạo ra một lớp kiểm soát khá tự nhiên. Thay vì cấm hoàn toàn App Store, phụ huynh vẫn cho phép trẻ khám phá những ứng dụng mới, nhưng mỗi lần cài đặt đều có một bước xác nhận.
Điều đó cũng giúp phụ huynh biết thiết bị của con mình đang có thêm ứng dụng nào, thay vì chỉ phát hiện sau khi trẻ đã dành hàng giờ cho một trò chơi hoặc dịch vụ mới.
Liên Quân Mobile hay Roblox VN vẫn có thể chơi, nhưng chỉ giới hạn mỗi ngày
Kiểm soát ứng dụng không nhất thiết đồng nghĩa với việc cấm trẻ chơi game. Ví dụ, bạn có thể thiết lập giới hạn riêng cho những ứng dụng như Liên Quân Mobile hay Roblox VN, chẳng hạn chỉ cho phép sử dụng 1 giờ mỗi ngày, có thể cài đặt khác nhau theo ngày. Khi hết thời gian, quyền truy cập ứng dụng sẽ bị giới hạn.
Đây là cách tiếp cận hợp lý hơn so với việc cấm hoàn toàn. Trẻ vẫn có khoảng thời gian giải trí, nhưng thời lượng được xác định trước và không dễ dàng kéo dài thành nhiều giờ liên tục.
Trên iOS 27, Apple cho phép phụ huynh quản lý thời gian theo từng nhóm ứng dụng như Giải trí, Trò chơi hay Mạng xã hội. Hệ thống có thể đưa ra mức thời gian tham khảo dựa trên độ tuổi, sau đó phụ huynh tự điều chỉnh theo nhu cầu thực tế của gia đình.
Điểm đáng chú ý là phụ huynh không cần cầm trực tiếp iPhone của trẻ mỗi khi muốn thay đổi thiết lập. Thông qua tài khoản Gia đình, việc quản lý có thể được thực hiện từ thiết bị của người giám hộ.
Nếu trẻ cần thêm thời gian trong một trường hợp đặc biệt, người quản lý có thể nhanh chóng điều chỉnh. Ngược lại, khi cần kết thúc thời gian sử dụng, phụ huynh cũng có thể thực hiện từ xa.
Dùng điện thoại vào việc gì, trong bao lâu đều có thể theo dõi
Một trong những vấn đề lớn nhất khi trẻ sử dụng smartphone là phụ huynh thường chỉ nhìn thấy tổng thời gian trẻ cầm điện thoại, nhưng không biết khoảng thời gian đó thực sự được dành cho việc gì.
Screen Time trên iOS 27 được thiết kế lại để giải quyết vấn đề này trực quan hơn. Phụ huynh có thể xem thời gian sử dụng thiết bị trung bình, những ứng dụng được dùng nhiều nhất và các thông tin liên quan đến hoạt động trên iPhone của trẻ.
Thông qua Family Sharing, những thông tin này có thể được theo dõi ngay trên iPhone hoặc iPad của phụ huynh. Báo cáo Screen Time còn có thể cho biết trẻ dành bao nhiêu thời gian cho ứng dụng và website, tần suất cầm thiết bị lên cũng như những ứng dụng gửi nhiều thông báo.
Điều này giúp việc đặt giới hạn trở nên có cơ sở hơn. Nếu nhận thấy thời gian dành cho game tăng quá nhiều, phụ huynh có thể giảm giới hạn của nhóm Trò chơi. Nếu một ứng dụng học tập cần được sử dụng thường xuyên hơn, giới hạn có thể được điều chỉnh riêng.
Thay vì chỉ có hai lựa chọn “cho dùng” hoặc “cấm dùng”, phụ huynh có thêm dữ liệu để thiết lập những quy tắc phù hợp hơn với thói quen thực tế của trẻ.
Sau 22 giờ, iPhone có thể tự động bước vào “giờ nghỉ”
Một thiết lập khác khá hữu ích trong quá trình dùng thử là giới hạn thời gian sử dụng iPhone hay iPad vào ban đêm.
Chẳng hạn, có thể đặt Giờ nghỉ từ 22 giờ tối đến 7 giờ sáng hôm sau. Khi khoảng thời gian này bắt đầu, trẻ không thể tiếp tục sử dụng các ứng dụng giải trí như bình thường. Những ứng dụng phục vụ liên lạc trong trường hợp cần thiết vẫn có thể được duy trì.
Phụ huynh có thể đặt lịch ngùng dùng máy mỗi ngày khác nhau. Ví dụ ngày cuối tuần cho trẻ dùng lâu hơn. Cách quản lý theo lịch trình giúp chiếc điện thoại thích nghi với sinh hoạt của gia đình.
Trong trường hợp cần linh động, người quản lý vẫn có thể thay đổi hoặc gia hạn thời gian từ thiết bị của mình. Điều này đặc biệt hữu ích khi lịch sinh hoạt thay đổi, trẻ có thể được cho thêm thời gian giải trí hoặc gia đình muốn kết thúc thời gian sử dụng sớm hơn thường lệ.
Việc kiểm soát cũng không chỉ dừng lại ở ứng dụng. Phụ huynh có thể giới hạn nội dung web trên thiết bị của trẻ, trong đó Safari sẽ tự động chặn những website không phù hợp dựa trên thiết lập đã chọn. Khi thử truy cập một trang web bị hạn chế, trình duyệt sẽ hiển thị cửa sổ thông báo và không cho tiếp tục truy cập như bình thường.
Apple cũng đã công bố Ask to Browse, một cơ chế cho phép trẻ gửi yêu cầu tới phụ huynh khi muốn truy cập một website mới, tương tự cách Ask to Buy hoạt động với ứng dụng. Tuy nhiên, trên phiên bản iOS 27 tôi đang trải nghiệm, tính năng này dường như chưa khả dụng hoặc chưa được triển khai đầy đủ, khi hệ thống mới chỉ hiển thị cửa sổ chặn website mà chưa xuất hiện tùy chọn gửi yêu cầu phê duyệt tới phụ huynh. Dù sao đây cũng chỉ là bản Public Beta chứ chưa phải chính thức nên điều này là dễ hiểu.
Công nghệ không nhất thiết phải tạo thêm khoảng cách giữa trẻ và gia đình
Smartphone và tablet ngày càng xuất hiện sớm hơn trong cuộc sống của trẻ em. Việc hoàn toàn tách trẻ khỏi thế giới số cũng ngày càng khó, đặc biệt khi iPhone hay iPad giờ đây có thể phục vụ đồng thời cho việc học tập, liên lạc và giải trí.
Vì vậy, điểm đáng giá của bộ công cụ trên iOS 27 không nằm ở việc khóa chặt mọi thứ trẻ có thể làm. Thay vào đó, Apple trao thêm quyền kiểm soát cho phụ huynh: biết con đang dành thời gian cho ứng dụng nào, đặt giới hạn sử dụng, quyết định ứng dụng nào được cài đặt và điều chỉnh các quy tắc đó ngay từ máy của mình.
Với những gia đình đang chuẩn bị iPhone hoặc iPad cho con trong mùa Back to School, đây có thể là một thay đổi đáng chú ý. Và đó cũng không nhất thiết phải là sản phẩm mới nhất. Một chiếc iPhone cũ được bố mẹ chuyển lại cho con vẫn có thể được thiết lập với tài khoản trẻ em cùng những giới hạn phù hợp ngay từ đầu.
Một giờ chơi Liên Quân Mobile hay Roblox VN mỗi ngày, hạn chế ứng dụng giải trí sau 22 giờ, muốn tải thêm game phải gửi yêu cầu cho phụ huynh, ứng dụng vượt quá độ tuổi cũng cần được cho phép: mỗi gia đình có thể tự đặt ra một bộ quy tắc khác nhau và linh hoạt thay đổi khi trẻ lớn hơn.
Quan trọng hơn, những lớp bảo vệ này không chỉ xoay quanh việc trẻ dùng iPhone bao lâu hay được mở ứng dụng nào. Phụ huynh còn có thể quản lý những người mà trẻ được phép liên lạc qua Tin nhắn, FaceTime và Điện thoại. Khi trẻ muốn kết nối với một liên hệ mới, hệ thống có thể yêu cầu sự chấp thuận của phụ huynh trước khi cho phép tiếp tục.
Liên lạc an toàn cũng đóng vai trò như một lớp bảo vệ ngay trên máy. Tính năng này vốn có khả năng phát hiện và làm mờ hình ảnh khỏa thân trong Tin nhắn và FaceTime, đồng thời được bật mặc định với người dùng dưới 18 tuổi. Trên iOS 27, Apple tiếp tục mở rộng khả năng bảo vệ trước những hình ảnh hoặc video có nội dung bạo lực nghiêm trọng khi chúng được chia sẻ tới trẻ.
Và có lẽ đó mới là “món quà” đáng chú ý mà Apple dành cho phụ huynh trong mùa Back to School năm nay. Không phải thêm một chiếc iPhone hay iPad mới, mà là thêm những công cụ để trẻ vẫn có thể tiếp cận công nghệ, trong khi người lớn có thêm khả năng đặt ra những giới hạn và lớp bảo vệ phù hợp.
