Phần lớn người dùng có thể đã quen với việc AI khiến GPU và chip nhớ tăng giá. Nhưng lần này, tâm điểm lại là một loại vật liệu nằm sâu bên trong bo mạch điện tử, thứ đang âm thầm tạo áp lực lên smartphone, laptop và toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
- Microsoft ra mắt Surface Pro và Surface Laptop mới dùng chip Snapdragon X2: AI 80 TOPS, RAM tối đa 64 GB
- Tin vui nhà "Táo": iPhone 18 sẽ được nâng cấp về RAM, giá có thể không tăng dù chi phí linh kiện leo thang
- iPhone màn hình gập của Apple bất ngờ bị hoãn tới năm 2027? Kế hoạch ra mắt đang thay đổi vào phút chót
Phần lớn người dùng có thể đã quen với việc AI khiến chip nhớ, GPU hay card đồ họa tăng giá trong vài năm gần đây. Nhưng ít ai nghĩ rằng chỉ một loại vật liệu nằm sâu bên trong bo mạch điện tử gặp vấn đề cũng có thể kéo theo ảnh hưởng tới smartphone, laptop, máy chủ AI và toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Tâm điểm lần này là nhựa polyphenylene ether (PPE) độ tinh khiết cao - một loại vật liệu nằm khá sâu trong chuỗi cung ứng sản xuất PCB (bo mạch in). Dù ít được biết tới ngoài ngành công nghiệp điện tử, nó lại đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bo mạch tản nhiệt, duy trì độ ổn định tín hiệu và đảm bảo độ bền khi vận hành ở cường độ cao.
Loại vật liệu này hiện xuất hiện trong rất nhiều thiết bị công nghệ, từ smartphone, laptop, máy chủ AI, trạm phát sóng 5G cho tới ô tô và thiết bị mạng.
Vấn đề xuất hiện sau khi khu phức hợp công nghiệp và hóa dầu tại Jubail (Saudi Arabia) phải dừng hoạt động hồi đầu năm nay. Đây được xem là một trong những nguồn cung nhựa PPE quan trọng nhất thế giới.
Sự gián đoạn không chỉ bắt nguồn từ các cuộc không kích vào đầu tháng 4. Trước đó, nhiều nhà máy tại khu vực này đã phải đóng cửa do rủi ro vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz ngày càng cao giữa lúc căng thẳng địa chính trị leo thang.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần đây, CEO Jim Fitterling của Dow - tập đoàn hóa chất Mỹ đang có liên doanh với Saudi Aramco tại Jubail - cho biết công ty đang chuẩn bị cho kịch bản phải mất hơn 275 ngày để hệ thống logistics và chuỗi cung ứng tại khu vực có thể quay lại trạng thái ổn định.
Đối với ngành điện tử, đây là khoảng thời gian không hề ngắn. Nhựa PPE không phải vật liệu có thể thay thế ngay lập tức. Nếu đổi sang nguồn khác, các hãng thường phải thiết kế lại bo mạch, kiểm tra độ ổn định và xin lại chứng nhận chất lượng cho sản phẩm.
Giá PCB tăng mạnh chỉ trong một tháng
Áp lực nguồn cung hiện đã bắt đầu phản ánh vào giá thành sản xuất. Theo dữ liệu PPI tại Mỹ, nhóm nguyên vật liệu nhựa và hóa chất đang nằm trong số các yếu tố tăng giá mạnh nhất của ngành sản xuất.
Victory Giant, một trong những nhà sản xuất PCB lớn tại Trung Quốc và cũng là đối tác trong chuỗi cung ứng của Nvidia, đã cảnh báo rằng xung đột tại Trung Đông có thể tiếp tục đẩy giá đồng và nhựa resin đi lên.
Theo ghi chú phân tích từ Goldman Sachs, giá PCB đã tăng tới 40% chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 4. Trong khi đó, TTM Technologies, một nhà sản xuất PCB lớn tại Mỹ, xác nhận họ đã tăng giá bán khoảng 5-25% để bù chi phí nguyên liệu.
Theo giáo sư Usha Haley từ Đại học Wichita State, khu phức hợp tại Jubail trước đây cung cấp khoảng 70% nguồn nhựa PPE độ tinh khiết cao trên toàn cầu. Khi nguồn cung này bị gián đoạn, thị trường gần như không có nhà cung cấp đủ lớn để thay thế trong ngắn hạn.
Bà cho biết thời gian chờ đối với các nguyên liệu epoxy-resin hiện đã tăng từ khoảng 3 tuần lên tới 15 tuần.
Tác động có thể sớm lan tới nhiều thiết bị công nghệ
Giới phân tích cho rằng người dùng phổ thông có thể sẽ chưa thấy tác động ngay lập tức trên giá bán smartphone hay laptop. Tuy nhiên, PCB là linh kiện xuất hiện trong gần như mọi thiết bị điện tử hiện đại, nên khi giá bo mạch tăng mạnh, áp lực chi phí sẽ sớm lan sang các nhóm sản phẩm khác.
Mark Vena, CEO SmartTech Research, nhận định laptop, thiết bị đeo, máy chơi game, router và máy chủ AI đều có thể chịu ảnh hưởng nếu giá PCB tiếp tục leo thang trong thời gian dài.
“PCB chính là hệ xương sống của mọi thiết bị điện tử hiện đại, và khi giá bo mạch tăng mạnh, áp lực sẽ nhanh chóng lan sang điện thoại, laptop, thiết bị đeo, máy chơi game, router và cả máy chủ AI,” Vena nhận định.
Các thiết bị có biên lợi nhuận thấp như laptop phổ thông, phụ kiện công nghệ hay smartphone Android tầm trung được cho là sẽ chịu áp lực lớn hơn, do các hãng có ít dư địa hơn để hấp thụ chi phí tăng thêm.
Trong khi đó, smartphone màn hình gập cũng được xem là nhóm dễ bị ảnh hưởng do sử dụng thiết kế PCB phức tạp hơn so với điện thoại thông thường.
Ở chiều ngược lại, những công ty có chuỗi cung ứng mạnh như Apple có thể kiểm soát tác động tốt hơn nhờ quy mô lớn, hợp đồng dài hạn và khả năng điều chỉnh thiết kế nhanh hơn nhiều đối thủ. Dù vậy, các hãng này vẫn phụ thuộc vào cùng mạng lưới nguyên liệu đầu vào như toàn ngành công nghệ.
Theo giáo sư Sridhar Tayur từ Đại học Carnegie Mellon, Mỹ hiện không có đủ năng lực để nhanh chóng thay thế lượng nhựa PPE bị thiếu hụt từ Jubail. Phần lớn năng lực sản xuất và chuyên môn liên quan đã dịch chuyển sang các khu vực khác trong nhiều năm qua.
Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài thêm vài tháng, ông cho rằng ảnh hưởng sẽ bắt đầu xuất hiện rõ hơn ở các trung tâm dữ liệu AI, thiết bị mạng và smartphone 5G cao cấp, những sản phẩm yêu cầu PCB chất lượng cao và vật liệu ổn định hơn.
Trong ngắn hạn, giá các flagship như iPhone 17 hay Galaxy S26 có thể chưa thay đổi nhiều. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng áp lực chi phí từ chuỗi cung ứng nhiều khả năng sẽ bắt đầu phản ánh rõ hơn lên thị trường công nghệ vào cuối năm nay nếu nguồn cung nhựa PPE chưa thể phục hồi.
