Chính chủ tịch một hãng xe nổi tiếng Trung Quốc cũng phải lên tiếng thừa nhận rằng trong cuộc đua đại hạ giá xe Trung Quốc hiện nay, "của rẻ chính là của ôi".
Một chiếc xe rẻ đi gần một nửa chỉ trong vài năm là tin vui với người cầm tiền, nhưng người vừa nói ra điều ngược lại không đến từ phía phê bình hay đối thủ, mà là chủ tịch một hãng xe Trung Quốc. Ông cho rằng khoản giảm giá ấy có một cái giá đi kèm, và cái giá đó nằm ở chỗ người mua khó nhìn thấy nhất khi đứng trong phòng trưng bày, đó là mức độ an toàn của chính chiếc xe họ sắp ký nhận.
Hàng loạt xe sản xuất tại Trung Quốc chờ tại bãi tập kết, trong giai đoạn cuộc chiến giá đẩy sản lượng và tồn kho lên cao. Ảnh minh họa.
Người đưa ra cảnh báo là Ngụy Kiến Quân, chủ tịch tập đoàn Trường Thành, một trong những hãng xe lâu đời và lớn của Trung Quốc. Trong một cuộc phỏng vấn với Sina Finance hồi giữa năm 2025, ông nói có những sản phẩm chỉ trong vài năm đã bị hạ giá từ 220.000 nhân dân tệ xuống còn 120.000 nhân dân tệ, rồi đặt thẳng câu hỏi rằng loại sản phẩm công nghiệp nào bị cắt đi 100.000 nhân dân tệ mà vẫn giữ nguyên được chất lượng. Câu trả lời của chính ông là điều đó tuyệt đối bất khả. Đáng chú ý hơn cả con số, ông cáo buộc một số hãng đang cắt xén ở khâu an toàn và độ tin cậy để chạy theo cuộc đua giá.
Ông không nêu tên bất kỳ thương hiệu nào, và chính sự dè dặt đó khiến lời nói có sức nặng của một nhận định ngành hơn là một đòn công kích nhắm vào một cái tên cụ thể. Cũng trong cuộc trao đổi, ông ví von rằng một Evergrande của ngành ô tô đã tồn tại dù chưa sụp đổ, mượn hình ảnh tập đoàn bất động sản từng vỡ nợ để mô tả mức rủi ro mà ông nhìn thấy trong ngành xe.
Một mẫu xe thuộc thương hiệu Haval của tập đoàn Trường Thành. Ảnh minh họa.
Để hiểu vì sao an toàn lại là nơi đầu tiên chịu sức ép, cần nhìn vào cấu trúc giá thành của một chiếc xe. Một phần lớn chi phí nằm ở những thứ người mua nhìn thấy và chạm được, gồm màn hình lớn, ghế bọc da, hệ thống âm thanh và loạt tính năng tiện nghi được liệt kê dày đặc trên tờ thông số. Một phần khác lại nằm ở những thứ không bao giờ xuất hiện trong buổi lái thử, gồm chất lượng và độ dày của thép kết cấu, số giờ dành cho thử nghiệm va chạm và kiểm định độ bền, độ dư an toàn của hệ thống phanh, cùng độ tin cậy của hệ thống quản lý pin trên xe điện.
Khi một hãng buộc phải rút 100.000 nhân dân tệ ra khỏi giá thành để theo kịp đối thủ, áp lực sẽ dồn vào nhóm chi phí ít bị khách hàng phát hiện nhất. Hiếm ai từ chối mua xe chỉ vì nghi ngờ số giờ thử nghiệm va chạm bị rút bớt, trong khi một màn hình nhỏ hơn hay thiếu một tính năng giải trí thì khách nhận ra ngay lập tức. Chính vì vô hình trong phòng trưng bày, biên an toàn trở thành chỗ dễ bị bào mòn mà vẫn giữ được vẻ ngoài hấp dẫn của sản phẩm. Đây cũng là lý do lời cảnh báo của một người trong ngành đáng lưu tâm hơn lời của người ngoài, bởi ông biết rõ khoản tiền bị cắt thường được lấy ra từ đâu.
Một mẫu xe Trung Quốc trưng bày tại triển lãm với loạt tính năng tiện nghi được giới thiệu nổi bật. Ảnh minh họa.
Sự xuống cấp này không dừng lại ở một phát ngôn gây chú ý mà đã hiện ra trong dữ liệu. Khảo sát Chất lượng Ban đầu do JD Power thực hiện tại Trung Quốc năm 2025 ghi nhận trung bình 229 lỗi trên mỗi 100 xe, tăng 17 lỗi so với kết quả năm trước, và đại diện của đơn vị này nhận định chất lượng xe chạy xăng tại Trung Quốc suy giảm rõ rệt so với cùng kỳ. Khi mặt bằng lỗi của cả một thị trường đi lên đúng vào giai đoạn cuộc chiến giá lên đỉnh điểm, mối liên hệ giữa hai hiện tượng khó có thể coi là ngẫu nhiên.
Bản thân cơ quan quản lý Trung Quốc cũng đã phải hành động ở đúng khâu an toàn. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin nước này ban hành quy định bắt buộc mọi xe bán ra phải có tay nắm cửa cơ khí mở được cả khi xe mất điện, hiệu lực từ ngày 1/1/2027, sau hàng loạt vụ người bị mắc kẹt bên trong những chiếc xe điện bốc cháy vì cơ cấu mở cửa chạy điện ngừng hoạt động. Trước đó, sau một vụ tai nạn chết người liên quan đến tính năng hỗ trợ lái, giới chức cũng yêu cầu các hãng ngừng quảng cáo cường điệu khả năng tự lái và siết lại quy trình cập nhật phần mềm. Những động thái này đến từ chính quê nhà của ngành xe điện, và chúng cho thấy an toàn đúng là nơi mà các vấn đề tích tụ trong cuộc đua giá cuối cùng lộ ra.
Vấn đề là khoản chi phí bị cắt không biến mất, nó chỉ chuyển thời điểm và chuyển người chịu. Hãng xe hưởng phần lợi trước mắt từ doanh số trong cuộc đua giá, còn người mua nhận lại một chiếc xe có biên an toàn mỏng hơn trong những tình huống mà không ai muốn phải kiểm chứng. Phần hụt đó còn quay lại theo những cách âm thầm hơn, gồm tần suất lỗi vặt cao hơn và độ tin cậy đi xuống theo thời gian sử dụng, tức là khoản tiết kiệm lúc mua dần được trả lại trong suốt vòng đời chiếc xe.
Nhìn theo hướng đó, mức giá hấp dẫn trên tem xe chưa hẳn là một món hời trọn vẹn mà có thể là một khoản vay mượn, và thứ bị đem ra thế chấp đôi khi chính là sự an toàn của người ngồi bên trong. Đó là phép tính mà người mua hiếm khi được nhìn thấy đầy đủ tại thời điểm xuống tiền.
Nhiều thương hiệu xe Trung Quốc đã hiện diện tại thị trường Việt Nam. Ảnh minh họa.
Giá trị trong lời của Ngụy Kiến Quân nằm ở chỗ nó phát ra từ bên trong ngành chứ không phải từ một bên có lợi ích đối nghịch. Câu hỏi mà một người đứng đầu hãng xe tự đặt ra về phép trừ một trăm nghìn nhân dân tệ là câu hỏi đáng để bất kỳ thị trường nào đang được chào mời những chiếc xe giảm giá mạnh dừng lại cân nhắc, kể cả khi những chiếc xe ấy đang dần trở nên quen mặt trên đường phố.
