Robot hình người Phantom MK-1 được thử nghiệm thực chiến, hơn 7.000 nhiệm vụ robot hoàn thành trong một tháng

Việc sử dụng robot tích hợp trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh không còn là viễn cảnh xa vời mà đã trở thành hiện thực. Các chiến trường hiện đại đang được sử dụng để thử nghiệm những cỗ máy tiên tiến, nhằm giảm thiểu rủi ro cho con người và nâng cao hiệu quả tác chiến. Công nghệ robot và AI đang chuyển dịch nhanh chóng từ phòng thí nghiệm ra thực tiễn.

Một trong những ví dụ nổi bật là robot hình người Phantom MK-1. Thiết bị này được thiết kế để di chuyển giống con người và hoạt động ở những địa hình phức tạp mà các máy móc truyền thống gặp khó khăn. Phantom MK-1 có chiều cao khoảng 175 cm, nặng 80 kg và có khả năng mang tải lên tới 20 kg. Robot sử dụng hệ thống camera và cảm biến để nhận biết môi trường xung quanh, đồng thời có thể di chuyển với vận tốc tối đa 6 km/h.

Hiện tại, các robot như Phantom MK-1 chưa hoàn toàn tự động mà chủ yếu được thử nghiệm để đánh giá khả năng di chuyển, hiệu suất và cách AI phản ứng trong điều kiện áp lực thực tế. Các robot quân sự ngày nay thường hoạt động theo mô hình "con người trong vòng kiểm soát" (human-in-the-loop), kết hợp giữa AI và sự điều khiển của con người. AI hỗ trợ nhận diện vật thể, điều hướng địa hình và đề xuất hành động, nhưng các quyết định quan trọng, đặc biệt liên quan đến vũ khí, vẫn do con người kiểm soát.

Bên cạnh robot hình người, các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) cũng đã được sử dụng rộng rãi. Riêng trong tháng 1.2026, hơn 7.000 nhiệm vụ đã được thực hiện bằng robot, chủ yếu phục vụ hậu cần như vận chuyển vật tư, sơ tán thương binh và trinh sát khu vực. Phần lớn các robot hiện nay đảm nhận vai trò hỗ trợ thay vì tham gia trực tiếp vào chiến đấu.

Dù phát triển nhanh, công nghệ robot quân sự vẫn đối mặt nhiều thách thức như thời lượng pin hạn chế, chi phí cao và khó khăn khi xử lý các tình huống phức tạp. Ngoài ra, nguy cơ bị tấn công mạng và lạm dụng cũng là vấn đề đáng lo ngại.

Phantom MK-1 do startup Foundation có trụ sở tại San Francisco phát triển, với đội ngũ sáng lập là các cựu quân nhân và kỹ sư chuyên về robot quốc phòng. Công ty này đã ký hợp đồng trị giá khoảng 24 triệu USD (tương đương hơn 628 tỷ đồng) với Lục quân, Hải quân và Không quân Mỹ, trở thành đối tác quốc phòng chính thức.

Bên cạnh Foundation, cuộc đua phát triển robot quân sự trên toàn cầu đang diễn ra sôi động. Mỹ, Trung Quốc, Israel và Nga đều tích cực nghiên cứu, triển khai các hệ thống robot chiến đấu. Trung Quốc từng thử nghiệm chó robot vũ trang trong các cuộc tập trận, trong khi Mỹ đã sử dụng các hệ thống như PackBot và TALON ở vùng chiến sự. Estonia và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang xây dựng các nền tảng robot chiến đấu không người lái trên bộ và trên không, cho thấy chiến trường tương lai sẽ ngày càng tự động hóa.