Đây là lần đầu tiên SpaceX thu hồi thành công phần tên lửa bay vào quỹ đạo và quay trở về Trái Đất.
Sau hơn 22 giờ bay quanh Trái Đất, tàu vũ trụ Starship của SpaceX đã quay trở lại bệ phóng ở Texas và được hai cánh tay cơ khí khổng lồ của tháp Mechazilla bắt gọn giữa không trung. Đây là lần đầu tiên công ty của tỷ phú Elon Musk thu hồi thành công tầng trên của một tên lửa Starship theo cách này, đánh dấu bước tiến quan trọng trong tham vọng tái sử dụng toàn bộ phương tiện phóng.
Khoảnh khắc lịch sử diễn ra vào chiều 14/11, trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của Starship. Thay vì hạ cánh xuống mặt đất hoặc lao xuống biển như nhiều phương tiện vũ trụ trước đây, con tàu đã quay về đúng vị trí xuất phát và được hai cánh tay kim loại khổng lồ trên tháp phóng giữ lại.
Theo Space.com, màn thu hồi diễn ra khoảng 22,5 giờ sau khi Starship rời bệ phóng tại Starbase, bang Texas. Trong thời gian đó, con tàu hoàn thành 14 vòng bay quanh Trái Đất và triển khai thành công 26 vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo.

Màn trở về chưa từng có của Starship
Để thực hiện cú bắt này, Starship phải trải qua một hành trình phức tạp. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ trên quỹ đạo, con tàu kích hoạt động cơ để giảm tốc và bắt đầu quay trở lại Trái Đất. Khi đi vào khí quyển, lớp lá chắn nhiệt phải chịu sức nóng cực lớn, trong khi hệ thống điều khiển liên tục điều chỉnh hướng bay để đưa phương tiện về đúng khu vực bệ phóng.
Ở giai đoạn cuối, Starship kích hoạt động cơ, chuyển sang tư thế hạ cánh thẳng đứng rồi tiếp cận tháp Mechazilla. Hai cánh tay cơ khí khổng lồ, thường được ví như đôi đũa, giữ lấy thân tàu khi nó vừa hoàn tất cú hạ độ cao.
Đây là lần đầu tiên SpaceX thực hiện thành công thao tác này với tầng trên Starship. Trước đó, công ty đã nhiều lần bắt được tầng đẩy Super Heavy, nhưng chưa từng thu hồi thành công phần tàu vũ trụ bay lên quỹ đạo.
Ông Dan Huot, người phát ngôn của SpaceX, gọi đây là mắt xích còn thiếu trong hành trình phát triển hệ thống tên lửa có thể tái sử dụng hoàn toàn. Ông mô tả khoảnh khắc Starship trở về qua bầu khí quyển rồi được cánh tay thép bắt lấy là một thành tựu đặc biệt của ngành hàng không vũ trụ.
Một nửa nhiệm vụ vẫn thất bại
Dù tạo nên cột mốc quan trọng, chuyến bay thứ 15 không hoàn thành toàn bộ mục tiêu ban đầu. SpaceX muốn thu hồi cả hai phần của hệ thống Starship trong cùng một nhiệm vụ: tầng đẩy Super Heavy quay về bệ phóng chỉ vài phút sau khi phóng, còn tàu Starship trở lại sau hơn 22 giờ trên quỹ đạo.
Tuy nhiên, tầng đẩy Super Heavy đã không thể thực hiện cú hạ cánh theo kế hoạch. Bà Kate Tice, Giám đốc quản lý chất lượng và đào tạo của SpaceX, cho biết những dấu hiệu ban đầu cho thấy tầng đẩy đã kết thúc quá trình đốt động cơ quay về sớm do cảnh báo lượng nhiên liệu thấp.
Hệ thống dẫn đường sau đó phát hiện phương tiện không ở đúng vị trí để thực hiện thao tác bắt tại tháp phóng. Vì vậy, Super Heavy tự động hủy phương án tiếp cận và chuyển hướng xuống khu vực biển ngoài khơi Vịnh Mexico. Tầng đẩy phát nổ ngay trước khi chạm mặt nước.

Dù lần này thu hồi được phần trên của tên lửa Starship, phần tên lửa đẩy Super Heavy lại không thể hạ cánh và thu hồi như kế hoạch
SpaceX cho biết nguyên nhân gốc rễ của sự cố vẫn đang được điều tra. Dù vậy, việc Starship hoàn thành hành trình trở về và được thu hồi thành công vẫn giúp chuyến bay đạt một cột mốc mà công ty chưa từng chinh phục trước đó.
Bước tiến lớn, nhưng chưa phải tên lửa tái sử dụng hoàn chỉnh
Ý nghĩa của màn bắt Starship nằm ở khả năng thay đổi cách các tên lửa được khai thác. Thay vì để các tầng tên lửa rơi xuống biển hoặc phải thu hồi bằng những quy trình phức tạp, SpaceX muốn đưa cả hai phần trở về ngay tại bệ phóng. Cách tiếp cận này có thể giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, bảo dưỡng và chuẩn bị cho chuyến bay tiếp theo.
Đây cũng là yếu tố quan trọng trong tham vọng đưa Starship trở thành phương tiện vận chuyển hàng hóa và con người với tần suất cao. Công ty của ông Elon Musk kỳ vọng hệ thống này sẽ phục vụ nhiều nhiệm vụ, từ triển khai vệ tinh Starlink đến các chuyến bay Mặt Trăng và xa hơn là sao Hỏa.
Tuy nhiên, một lần bắt thành công chưa đồng nghĩa Starship đã sẵn sàng tái sử dụng như máy bay. SpaceX vẫn phải chứng minh tàu có thể chịu được nhiều lần trở về khí quyển, được kiểm tra và sửa chữa nhanh chóng, sau đó tiếp tục bay mà không cần đại tu kéo dài. Riêng hệ thống lá chắn nhiệt vẫn cần được cải thiện để giảm khối lượng công việc sau mỗi chuyến bay.
Dẫu vậy, việc lần đầu tiên bắt được tầng trên Starship sau khi nó hoàn thành hành trình trên quỹ đạo đã đưa SpaceX tiến thêm một bước đáng kể. Tham vọng tái sử dụng toàn bộ tên lửa, vốn từng được xem là một trong những bài toán khó nhất của ngành hàng không vũ trụ, giờ đã có thêm một cột mốc thực tế để tiến gần hơn.