Trong lúc nhiều nơi còn loay hoay với AI, một trường tại Việt Nam không những không cấm mà còn tổ chức cuộc thi AI cho học sinh

Sự bùng nổ của AI từ cuối năm 2022, đặc biệt sau khi các công cụ như ChatGPT trở nên phổ biến, đã đặt giáo dục toàn cầu trước một thách thức lớn. AI có thể hỗ trợ người học làm bài tập, viết luận, phân tích dữ liệu với chất lượng ngày càng cao, khiến nhiều mô hình dạy và học truyền thống bị đặt dấu hỏi.

Trong bối cảnh đó, không ít trường đại học quốc tế đã ban hành các quy định cấm hoặc hạn chế sinh viên sử dụng AI trong học tập, ít nhất cho đến khi tìm được cách quản lý phù hợp.

Tuy nhiên, theo TS. Lê Trường Tùng – Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học FPT, việc cấm AI không phải là giải pháp bền vững. Ông cho rằng những học sinh, sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường hôm nay sẽ sống và làm việc trong một xã hội mà AI hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực kinh tế – xã hội. Vì vậy, giáo dục không thể đứng ngoài hoặc né tránh sự thay đổi này.

"Một trong những quyết định đầu tiên của khối giáo dục FPT là chỉ đạo tất cả các trường trong hệ thống không được phép cấm người học sử dụng AI," ông Lê Trường Tùng chia sẻ.

Quan điểm của FPT không dừng ở việc “mở cửa” cho AI. Theo ông Tùng, điều quan trọng là người học phải được hướng dẫn sử dụng AI một cách minh bạch và liêm chính. Sinh viên, học sinh có thể dùng AI để hỗ trợ học tập, nhưng phải trích dẫn rõ ràng phần nội dung có sự tham gia của AI. Nếu sử dụng AI mà không công khai, điều đó được xem là thiếu trung thực trong học tập và nghiên cứu.

Cách tiếp cận này cũng kéo theo sự thay đổi trong đánh giá kết quả học tập. Thay vì chỉ xem xét sản phẩm cuối cùng, giáo dục cần chú trọng hơn đến quá trình: cách người học đặt câu hỏi với AI, kiểm chứng thông tin, chỉnh sửa và biến đầu ra của AI thành giá trị thực. Trong cùng một bài tập, người biết sử dụng AI đúng cách, có tư duy phản biện và kiểm soát được công cụ sẽ được đánh giá cao hơn người không biết hoặc không sử dụng.

Một vấn đề khác được ông Lê Trường Tùng nhấn mạnh là vai trò của bài tập về nhà trong bối cảnh AI phát triển nhanh. Khi AI có thể hoàn thành nhiều dạng bài tập một cách gần như hoàn hảo, việc giao bài theo mô hình truyền thống dần mất ý nghĩa. Trước thực tế đó, khối giáo dục phổ thông FPT đang triển khai thí điểm mô hình lớp học đảo ngược, trong đó học sinh học lý thuyết ở nhà thông qua nền tảng AI được xây dựng và giám sát bởi giáo viên, còn thời gian trên lớp dành cho thảo luận, làm bài tập và xử lý vấn đề thực tế.

Trong mô hình này, AI không thay thế giáo viên mà đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Thậm chí, vai trò đặt câu hỏi có thể được “đảo ngược”: AI đưa ra câu hỏi, học sinh trả lời, và hệ thống đánh giá mức độ nắm bài. Giáo viên theo dõi toàn bộ quá trình để điều chỉnh hoạt động dạy học trên lớp, thay vì chỉ đánh giá kết quả cuối cùng.

Quan điểm “không cấm AI” cũng được cụ thể hóa bằng các hoạt động thực tiễn. Cuộc thi AI Young Guru do Trường Đại học FPT tổ chức là một ví dụ. Theo thông tin công bố, đây là sân chơi ứng dụng AI dành cho học sinh THPT và trung cấp nghề trên toàn quốc, với yêu cầu thí sinh phải hoàn thành các khóa học AI nền tảng trước khi tham gia thi. Sản phẩm dự thi không chỉ dừng ở ý tưởng, mà phải là giải pháp AI có khả năng ứng dụng trong học tập, đời sống hoặc xã hội, thậm chí có thử nghiệm thực tế.

Thông qua cuộc thi này, FPT đặt mục tiêu phổ cập kiến thức AI ứng dụng cho một bộ phận lớn học sinh sắp rời ghế nhà trường trong thời gian ngắn. Mục tiêu không phải để tất cả trở thành chuyên gia AI, mà để người học có đủ năng lực sử dụng AI như một công cụ làm việc và học tập trong tương lai.

AI được dự báo sẽ tiếp tục thay đổi rất nhanh, thậm chí vượt xa khả năng dự đoán của chính những người làm công nghệ và giáo dục. Trong bối cảnh đó, việc cấm AI có thể là giải pháp dễ dàng trong ngắn hạn, nhưng không giúp người học chuẩn bị cho thực tế dài hạn. Với lựa chọn không cấm mà hướng dẫn cách sử dụng AI đúng, FPT đang đặt cược vào một cách tiếp cận khó hơn, nhưng được cho là phù hợp hơn với bối cảnh giáo dục trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.