Người ta có thể choáng ngợp trước con số 1 triệu USD. Nhưng đằng sau giải thưởng hiện kim của Âu Lạc Grand Prize 2026 còn là những câu chuyện về những người “ngoại đạo” dám rẽ hướng vào lĩnh vực mới hoặc theo đuổi những bài toán công nghệ chẳng ai nghĩ họ sẽ chọn.
- FPT mang bài toán “AI chủ quyền” tới Tokyo, muốn Việt Nam và Nhật Bản cùng xây hạ tầng nhưng mỗi bên giữ dữ liệu của mình
- FPT vận hành thử nghiệm nhà máy kiểm thử và đóng gói chip bán dẫn tại Bắc Ninh, công suất tối đa 300 triệu chip mỗi năm
- Cơ hội săn học bổng thạc sĩ công nghệ tại FPT và giao lưu Hiếu PC
Được Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng với sự bảo trợ của Tập đoàn FPT, Âu Lạc Grand Prize 2026 tìm kiếm và tôn vinh những giải pháp AI do người Việt phát triển, có khả năng giải quyết các vấn đề thực tế và tạo ra tác động lâu dài. Giải thưởng dự kiến được tổ chức trong ba năm liên tiếp, bắt đầu từ năm 2026. Ngay mùa đầu tiên, chương trình thu hút hơn 400 lượt ghi danh, với 15 giải pháp được lựa chọn vào vòng sơ khảo.

Điều thú vị ở mùa giải đầu tiên không chỉ nằm ở sự đa dạng của các giải pháp AI, mà còn ở những người phát triển chúng. Có người rẽ ngang từ kinh tế, cơ khí sang nghiên cứu công nghệ, cũng có người dành nhiều năm nghiên cứu AI nhưng lại chọn giải quyết những vấn đề tưởng chừng chẳng liên quan đến lĩnh vực mình theo đuổi.
Những ngã rẽ khó đoán
Ít ai biết, Tiến sĩ Kiều My, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty Công nghệ HBC Nexus, từng trải qua tuổi thơ khó khăn đến mức không có máy tính hay bàn phím thật, phải tự vẽ phác thảo bàn phím máy tính lên một tờ giấy của hộp thuốc tây để hằng ngày tự luyện tập, rèn kỹ năng gõ phím. Từ cậu học trò say mê công nghệ, ông theo học ngành Toán - Tin, rồi sang Italy nghiên cứu chuyên sâu về AI. Trở về Việt Nam, ông cùng cộng sự phát triển EggVision, giải pháp ứng dụng AI trong chăn nuôi gia cầm. EggVision kết hợp công nghệ quang học và AI để dự đoán giới tính phôi gà ngay từ ngày ấp thứ tư mà không cần phá vỏ trứng. Việc xác định giới tính sớm có thể giúp giảm chi phí nuôi những con gà trống không phục vụ mục đích sản xuất, đồng thời giúp các trại giống tiết kiệm được chi phí thức ăn, vaccine, điện và công chăm sóc.
Tốt nghiệp ngành Kinh tế tại Đại học Kinh tế TP.HCM, Nguyễn Thị Ngọc Trúc chưa từng nghĩ mình sẽ bước vào lĩnh vực y tế. Bước ngoặt đến từ đại dịch Covid-19, khi việc đi lại, thăm khám gặp nhiều khó khăn, cô nhận tin mẹ của một người bạn thân mắc ung thư cổ tử cung ở giai đoạn muộn. Câu chuyện khiến Trúc trăn trở về khả năng phát hiện bệnh sớm. Không có nền tảng y khoa, mỗi lần trao đổi với bác sĩ giải phẫu bệnh, Trúc đều phải mang cuốn sổ tay nhỏ, ngồi ghi chép cẩn thận từng thuật ngữ lạ lẫm để về tìm hiểu. Sau đó, cô cùng cộng sự phát triển Pathology AI Lab, giải pháp phân tích hình ảnh tế bào, với kỳ trở thành "con mắt thứ hai" hỗ trợ bác sĩ phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ ung thư cổ tử cung.
Ở tuổi 45, thay vì tiếp tục theo đuổi lĩnh vực cơ học đã gắn bó nhiều năm, TS. Trần Văn Xuân quyết định khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thần kinh. Ông cùng cộng sự thành lập Brain-Life, phát triển thiết bị kết hợp AI để phân tích tín hiệu sóng não, mức oxy trong não và nhịp tim, hướng tới nhận diện mức độ tập trung, căng thẳng, mệt mỏi của người dùng, phục vụ các ứng dụng trong giáo dục, chăm sóc sức khỏe và giám sát an toàn lao động.

Tự "xắn tay áo" giải quyết "nỗi đau" của chính mình
Cũng có người tìm thấy ý tưởng phát triển giải pháp AI từ chính công việc của mình. Dương Bảo Trung - cựu sinh viên luật Harvard với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý - từng trải qua những đêm mở hàng chục tab trình duyệt, đối chiếu từng điều khoản giữa hàng loạt luật, nghị định, thông tư và bản án. Tìm được văn bản chưa phải đã xong, người làm luật còn phải kiểm tra quy định có hiệu lực hay không, đã được sửa đổi thế nào và áp dụng ra sao. Nhận thấy người làm luật phải dành quá nhiều thời gian cho việc tìm kiếm, đối chiếu thông tin, anh cùng cộng sự phát triển trợ lý AI pháp lý, hỗ trợ tra cứu, phân tích hồ sơ và rà soát quy định trên kho dữ liệu hơn hai triệu tài liệu. Công nghệ giúp người làm nghề tập trung vào những quyết định cần đến kiến thức và phán đoán chuyên môn.
Tương tự, Trần Văn Nhật cũng tìm thấy cơ hội phát triển AI từ những vấn đề anh từng chứng kiến khi làm kiến trúc sư giải pháp tại AWS. Trong vận hành hạ tầng điện toán đám mây, mỗi khi hệ thống gặp sự cố, các kỹ sư phải kiểm tra nhiều công cụ giám sát, đọc hàng loạt cảnh báo và đối chiếu dữ liệu để tìm nguyên nhân. Không ít sự cố lặp đi lặp lại, nhưng việc dò tìm, xử lý vẫn tốn nhiều thời gian và công sức. Hiểu rõ những khó khăn ấy, Nhật rời AWS để khởi nghiệp, cùng cộng sự phát triển CloudThinker VibeOps. Nền tảng sử dụng các tác nhân AI để phân tích dữ liệu giám sát, liên kết cảnh báo, tìm nguyên nhân và đề xuất hướng khắc phục sự cố, giúp kỹ sư giảm bớt những công việc kiểm tra thủ công.
Đích đến không chỉ là giải thưởng triệu USD
Để đi từ ý tưởng đến sản phẩm được sử dụng rộng rãi, các nhóm phát triển AI còn cần dữ liệu, môi trường thử nghiệm, khách hàng, vốn và những đối tác đủ kinh nghiệm để đồng hành. Ngày 19/11, các đội Top 15 sẽ tham gia sự kiện AI Connect tại TP.HCM, gặp gỡ các quỹ đầu tư, doanh nhân và đối tác công nghệ để trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác và tiếp cận nguồn lực phát triển. Giải thưởng 1 triệu USD sẽ thuộc về giải pháp xuất sắc nhất, nhưng cơ hội kết nối không chỉ dành cho đội chiến thắng.

Âu Lạc Grand Prize 2026 không chỉ tôn vinh những giải pháp AI xuất sắc, mà còn hướng tới tiếp sức cho những người Việt dám theo đuổi các ý tưởng công nghệ táo bạo. Thông qua giải thưởng và cơ hội kết nối với các nguồn lực, chương trình kỳ vọng trở thành bệ phóng giúp các giải pháp AI Việt từng bước được hoàn thiện, ứng dụng rộng rãi và phục vụ những nhu cầu thiết thực của người dân, xã hội.