Nhiều người thấy khó thức dậy hơn vào buổi sáng, luôn thèm ngủ ngày, tâm trạng dễ cáu gắt, buồn bã khi thu sang, điều này được lý giải thế nào dưới góc độ khoa học?
Cảm giác mệt mỏi, uể oải và tâm trạng đi xuống vào mùa thu là một hiện tượng sinh học và tâm lý rất phổ biến, thường được gọi là hiện tượng “mệt mỏi theo mùa” hoặc nặng hơn là rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD).
Mùa thu là mùa lãng mạn nhất trong năm nhưng lại dễ khiến con người cảm thấy mệt mỏi, chán nản.
Vì sao dễ mệt mỏi, chán nản vào mùa thu?
Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra 3 nguyên nhân chính khiến mọi người dễ cảm thấy mệt mỏi, uể oải kèm theo tâm trạng chán nản vào mùa thu .
Sự đảo lộn của các hormone trong cơ thể
Khi chuyển từ hè sang thu, thời gian chiếu sáng của ban ngày ngắn lại và đêm dài hơn. Sự sụt giảm ánh sáng mặt trời này tác động trực tiếp đến não bộ, gây ra hiện tượng tăng melatonin (hormone buồn ngủ). Đây là lý do vì sao vào mùa thu, bạn luôn cảm thấy lờ đờ, buồn ngủ và thiếu sức sống ngay cả vào ban ngày.
Bên cạnh đó, việc thiếu ánh nắng còn làm sụt giảm nồng độ serotonin - chất dẫn truyền thần kinh chịu trách nhiệm điều hòa tâm trạng. Khi chỉ số này thấp, bạn dễ rơi vào trạng thái chán nản, buồn bã, hay cáu gắt vô cớ.
Vào mùa thu, bạn thường rơi vào trạng thái chán nản, buồn bã, hay cáu gắt vô cớ.
Lệch nhịp sinh học
Cơ thể con người có một chiếc đồng hồ sinh học chạy theo chu kỳ sáng - tối của tự nhiên. Việc thời gian ban ngày ngắn lại đột ngột vào mùa thu khiến đồng hồ này chưa kịp thích nghi. Sự lệch nhịp này khiến bạn rơi vào cái bẫy ban đêm khó ngủ sâu giấc nhưng ban ngày lại cực kỳ mệt mỏi.
Thiếu vitamin D và thay đổi thời tiết
Vào mùa thu, việc ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời khiến cơ thể không tổng hợp đủ vitamin D. Loại vitamin này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì năng lượng và hệ miễn dịch. Thiếu nó, cơ thể sẽ lập tức báo động bằng cảm giác mệt mỏi cơ bắp và kiệt sức.
Thời tiết mùa thu hanh khô, ngày nóng đêm lạnh kèm theo áp suất không khí thay đổi. Cơ thể phải hoạt động hết công suất và tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để điều hòa thân nhiệt, vô tình làm bạn cảm thấy nhanh mệt hơn bình thường.
Làm gì để lấy lại năng lượng vào mùa thu?
Để cải thiện sức khỏe toàn diện và xua đi cảm giác uể oải vào mùa thu, bạn cần kết hợp giữa thói quen sinh hoạt thuận theo tự nhiên, chăm sóc cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Đi ngủ sớm
Mùa thu là mùa tích lũy năng lượng, việc điều chỉnh đồng hồ sinh học là yếu tố quan trọng nhất để hết mệt mỏi. Bạn nên thực hiện nguyên tắc: Đi ngủ sớm hơn mùa hè (tốt nhất nên đi ngủ vào khoảng 22:00 - 23:00) và thức dậy cùng ánh mặt trời buổi sáng.
Ngâm chân nước ấm trước khi ngủ
Pha nước ấm với một chút muối và gừng giã dập, ngâm khoảng 15-20 phút trước khi ngủ. Thói quen này kích thích các huyệt đạo, làm ấm kinh mạch, giúp bạn ngủ sâu giấc và không bị lạnh chân vào ban đêm.
Những hoạt động vào buổi sáng, dưới ánh nắng mặt trời rất thích hợp vào mùa thu.
Vận động nhẹ nhàng
Vào mùa thu, bạn không nên tập luyện quá sức, hãy ưu tiên các bộ môn như đi bộ nhanh, yoga, đạp xe nhẹ nhàng, hoặc thiền định. Hãy tập luyện ngoài trời hoặc đi dạo vào khoảng 6:30 - 8:00 sáng. Ánh sáng giai đoạn này giúp ức chế hormone gây buồn ngủ melatonin và kích thích cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên, giúp tinh thần phấn chấn ngay lập tức.
Uống nhiều nước
Đặc trưng của mùa thu là độ ẩm giảm thấp, dễ gây khô da, khô họng, ho khan. Do đó, bạn hãy uống nước ấm rải rác trong ngày; có thể bổ sung nước mật ong ấm vào buổi sáng để nhuận phế, nhuận tràng. Cần giữ ấm vùng cổ và ngực khi đi ra ngoài vào sáng sớm hoặc tối muộn để tránh gió độc.
Ngoài ra, bạn có thể dử dụng máy xông tinh dầu hoặc máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ.
Ra ngoài gặp gỡ bạn bè là một trong những cảnh giảm cảm giác mệt mỏi, chán nản trong mùa thu.
Hãy thư giãn
Tình trạng thiếu ánh sáng dễ khiến nồng độ serotonin sụt giảm, gây ra tâm trạng buồn bã, nhạy cảm hoặc cáu gắt vô cớ. Việc sử dụng các loại tinh dầu ấm áp như quế, sả chanh, cam ngọt hoặc bưởi trong không gian sống giúp kích thích khứu giác, giảm stress. Nên mặc trang phục có màu sắc tươi sáng để cải thiện tâm trạng.
Đừng khép kín mình trong phòng tối. Hãy hẹn hò cà phê, trò chuyện cùng bạn bè hoặc tham gia các hoạt động tập thể để tăng cường năng lượng tích cực.
