“Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”: Chung tay đẩy lùi lừa đảo trực tuyến

Ảnh: BTC

Tọa đàm quy tụ sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; đại diện Hiệp hội An ninh mạng quốc gia; các chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý, giáo dục; các KOL và nhà sáng tạo nội dung tiêu biểu trên nền tảng TikTok…

Tọa đàm đã tập trung làm rõ bản chất của công nghệ deepfake, những thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay cũng như các xu hướng tội phạm mạng mới xuất hiện trong thời gian gần đây. Các chuyên gia đã phân tích những tình huống thực tế, từ việc giả mạo khuôn mặt, giọng nói người thân để vay tiền, lừa chuyển khoản, cho đến việc giả danh doanh nghiệp, cơ quan chức năng nhằm chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, các chiêu trò lợi dụng tâm lý dịp Tết như khuyến mãi "sốc", quà tặng cuối năm, hay thông báo trúng thưởng giả mạo sẽ được mổ xẻ cụ thể, giúp người tham dự nhận diện rõ ràng hơn các dấu hiệu rủi ro.

Trong đó, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết: Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia thực hiện cho thấy, số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với năm 2024. Cụ thể, cứ khoảng 555 người thì có 1 người là nạn nhân lừa đảo, tương đương 0,18%, trong khi năm 2024 là 0,45%. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh nỗ lực chung của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội nghề nghiệp và báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là các hình thức lừa đảo không mất đi, mà đang chuyển sang những phương thức tinh vi hơn, trong đó nổi bật là việc lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính, gây khó khăn cho người dùng trong việc nhận diện thật - giả.

Những cảnh báo từ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho thấy, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, an toàn không gian mạng phụ thuộc ngày càng lớn vào kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng. Việc nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện và xây dựng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát deepfake được nhấn mạnh là yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ an toàn thông tin và an ninh số hiện nay.

Chuyên gia Vũ Duy Hưng đánh giá, deepfake đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa.

Để "Giải mã công nghệ, nhận diện thủ đoạn và lá chắn phòng vệ trong kỷ nguyên AI", chuyên gia Vũ Duy Hưng - Hưng AI Creative đưa ra nhận định: Deepfake đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa. Từ hình ảnh, giọng nói đến video, các công cụ AI hiện nay cho phép tạo ra nội dung giả mạo với độ chân thực cao, dễ tiếp cận và khó phân biệt bằng mắt thường. Chỉ riêng quý I/2025, tổng thiệt hại toàn cầu do lừa đảo deepfake lên tới 200 triệu USD, với tần suất tấn công cứ 5 phút xảy ra một vụ.

Không thể ngăn cản công nghệ phát triển, nhưng theo ông Vũ Duy Hưng, chúng ta có thể nâng cấp "bộ lọc" của chính mình. Từ việc CHẬM LẠI - đừng để nỗi sợ chi phối, tới việc KIỂM CHỨNG - luôn xác minh qua kênh thứ hai và BẢO VỆ - giữ kín dữ liệu sinh trắc học.

PGS.TS Trần Thành Nam, Viện Tâm lý Việt - Pháp chia sẻ tại tọa đàm.

Bên cạnh những phân tích, cảnh báo ở góc độ kỹ thuật, tọa đàm còn tiếp cận vấn đề từ khía cạnh tâm lý - xã hội, làm rõ lý do vì sao con người dễ "sập bẫy" lừa đảo deepfake, nhất là trong những thời điểm cảm xúc chi phối mạnh như dịp cuối năm. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia Viện Tâm lý Việt – Pháp: Tốc độ và hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến chúng ta thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu cân nhắc rủi ro. Tâm lý đám đông, thiếu tư duy phản biện, thiếu tư duy tài chính số, ưu tiên tốc độ hơn kiểm chứng và nhu cầu được công nhận, được chú ý… là những nguyên nhân khiến mọi người dễ sa vào bẫy của các chiêu trò lừa đảo.

Tại buổi tọa đàm, với sự tham gia của các KOL và creator TikTok, sự kiện cũng hướng tới mục tiêu không chỉ "nói cho biết" mà còn "nói để lan tỏa". Thông qua việc đồng sáng tạo nội dung, chia sẻ câu chuyện thực tế và kinh nghiệm cá nhân, các nhà sáng tạo sẽ góp phần truyền tải thông điệp "Vui Tết an toàn - không lo Deepfake" tới hàng triệu người dùng, đặc biệt là nhóm đối tượng trẻ, những người thường xuyên sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số. Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng, việc chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn cho cộng đồng chính là "lá chắn" quan trọng nhất. Đó cũng là mục tiêu mà chiến dịch "Chống lừa đảo trực tuyến 2025" hướng tới: Chung tay bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ niềm tin số, để mỗi người dân có thể yên tâm vui Tết, an toàn mua sắm và không trở thành nạn nhân của bất kỳ chiêu trò lừa đảo công nghệ cao nào.