Một lập trình viên vừa đẩy Windows 11 26H2 tới giới hạn khó tin, khi khiến hệ điều hành vốn yêu cầu tối thiểu 4GB RAM hoạt động với dung lượng bộ nhớ còn thấp hơn nhiều smartphone đời đầu.
NTDEV, lập trình viên đứng sau dự án Tiny11, tuyên bố đã khởi động thành công Windows 11 26H2 trên một hệ thống chỉ có 128MB RAM. Đây tương đương 3,125% mức RAM tối thiểu 4GB mà Microsoft đưa ra, hay thấp hơn đúng 32 lần.
Đáng chú ý, bản Windows bị cắt giảm vẫn có thể tải giao diện Desktop, mở File Explorer, truy cập menu Start và chạy ứng dụng Notepad cổ điển. NTDEV đã đăng video ghi lại quá trình thử nghiệm, cho thấy hệ điều hành thực sự hoạt động thay vì chỉ dừng lại ở màn hình khởi động.
Chạy được nhưng “chậm đến đau đớn”
Bản Windows 11 trong thử nghiệm đã bị loại bỏ hàng loạt thành phần, trình điều khiển và dịch vụ chạy nền nhằm giảm mức sử dụng bộ nhớ xuống thấp nhất có thể. NTDEV chưa công bố danh sách đầy đủ những thành phần đã bị vô hiệu hóa, nhưng phương pháp này được xây dựng trên nhiều năm thử nghiệm với các phiên bản Windows tinh giản.
Dù có thể truy cập Desktop và mở một số ứng dụng cơ bản, chính NTDEV thừa nhận hệ thống vận hành “chậm đến đau đớn”. Vì vậy, đây chủ yếu là màn trình diễn kỹ thuật nhằm khám phá giới hạn của Windows 11, không phải giải pháp thực tế để hồi sinh những máy tính chỉ có vài trăm megabyte RAM.
Kết quả cũng không đồng nghĩa một chiếc máy thông thường có thể cài Windows 11 với 128MB RAM. Khi khôi phục đầy đủ trình điều khiển, tính năng bảo mật, dịch vụ nền và khả năng tương thích phần mềm, lượng bộ nhớ cần thiết sẽ tăng lên đáng kể.
Liên tục ép Windows 11 xuống những giới hạn khó tin
Đây không phải lần đầu NTDEV thử nghiệm Windows 11 trên cấu hình cực thấp. Năm 2023, lập trình viên này từng khởi động hệ điều hành với 176MB RAM bằng cách cắt giảm mạnh các thành phần hệ thống, sử dụng giao tiếp lưu trữ IDE để hạn chế số lượng trình điều khiển và loại bỏ môi trường Desktop tiêu chuẩn.
Trong một dự án khác, NTDEV còn thu nhỏ toàn bộ bộ cài Windows 11 xuống còn 699.811.840 byte, vừa đủ để chứa trong một đĩa CD-ROM. Bản dựng thử nghiệm được tạo bằng công cụ Pico11 vẫn có giao diện Desktop và chạy được những ứng dụng như Calculator, Settings, Notepad và Paint.
Thử nghiệm Pico11 được tiến hành trên máy ảo có 4GB RAM, trong đó hệ điều hành sử dụng khoảng 883MB sau khi khởi động. Con số này thực tế hơn mức 128MB, nhưng bản Windows vẫn phải đánh đổi nhiều thành phần so với một bản cài đặt tiêu chuẩn.
Những dự án như Tiny11 và Pico11 cho thấy Windows có thể được cắt giảm rất sâu mà vẫn giữ lại một phần chức năng cốt lõi. Tuy nhiên, việc loại bỏ trình điều khiển, dịch vụ và các thành phần hệ thống sẽ kéo theo hiệu năng kém, khả năng tương thích hạn chế và nhiều rủi ro bảo mật, khiến chúng phù hợp với mục đích thử nghiệm hơn là sử dụng hằng ngày.
