Buồn của ngành báo chí, truyền thông: 17.000 nhân sự bị sa thải chỉ trong 1 năm, những chuyên trang lâu đời nhất cũng không thoát khỏi thua lỗ

Động thái của tờ The Washington Post khi sa thải gần 300 biên tập viên và nhân sự tòa soạn đầu năm 2026 vừa tạo ra một cơn chấn động không chỉ với làng báo Mỹ, mà còn trở thành dấu mốc biểu tượng cho cuộc khủng hoảng sâu rộng ngành truyền thông báo chí toàn cầu. Đây không còn là câu chuyện cắt giảm chi phí đơn lẻ, mà là hệ quả của một cuộc tái cấu trúc mang tính hệ thống, trong đó AI vừa là chất xúc tác, vừa là tác nhân làm thay đổi tận gốc mô hình.

Matt Murray, tổng biên tập của tờ The Post, cho biết trong cuộc họp với các nhân viên tòa soạn, rằng công ty đã thua lỗ quá nhiều trong thời gian quá dài và không đáp ứng được nhu cầu của độc giả. Ông nói rằng tất cả các chuyên mục sẽ bị ảnh hưởng theo một cách nào đó, và kết quả là một ấn phẩm sẽ tập trung nhiều hơn vào tin tức và chính trị quốc gia, cũng như kinh doanh và y tế.

“Đây là lúc chúng ta định vị lại bản thân để trở nên thiết yếu hơn trong cuộc sống của mọi người, trong bối cảnh truyền thông ngày càng đông đúc, cạnh tranh và phức tạp”, ông Murray nói. “Và sau một vài năm mà, thẳng thắn mà nói, tờ The Post đã gặp nhiều khó khăn”.

Theo Reuters, đợt sa thải tại Washington Post diễn ra trong bối cảnh tờ báo này - giống như nhiều cơ quan báo chí lớn khác - đang chịu áp lực kép: suy giảm doanh thu truyền thống và sự thay đổi căn bản trong cách độc giả tiếp cận thông tin. Quảng cáo báo in đã lao dốc trong nhiều năm; quảng cáo số bị các nền tảng công nghệ lớn chi phối; còn mô hình thuê bao trả phí, dù giúp một số tờ báo cầm cự, cũng không đủ để bù đắp chi phí sản xuất nội dung ngày càng cao. Khi AI xuất hiện và bắt đầu được tích hợp vào quy trình sản xuất tin tức, ban lãnh đạo nhiều tòa soạn coi đây là cơ hội để tinh giản bộ máy, và Washington Post trở thành ví dụ rõ nét nhất.

“Đây là một ngày bi thảm đối với báo chí Mỹ, thành phố Washington và cả nước nói chung”, Jeff Stein, phóng viên kinh tế trưởng của tờ The Post, người không nằm trong số những người bị sa thải, cho biết. “Tôi rất đau lòng cho những phóng viên mà tôi yêu quý, những người đã cống hiến hết mình cho những giá trị cao quý và chân chính của nghề báo. Họ đang bị trừng phạt vì những sai lầm mà họ không hề gây ra”.

Đợt cắt giảm gần 300 người tại Washington Post không chỉ nhắm vào các vị trí hành chính, mà ảnh hưởng trực tiếp tới lực lượng biên tập và sản xuất nội dung - “trái tim” của một tờ báo. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng: ngay cả những thương hiệu báo chí hàng đầu, từng được xem là “pháo đài” của nghề báo, cũng không còn miễn nhiễm trước làn sóng tái cấu trúc.

Từ Washington Post, bức tranh khủng hoảng lan rộng ra toàn ngành. Trong giai đoạn 2024–2025, hàng loạt tòa soạn tại Mỹ và châu Âu đã tiến hành sa thải, đóng cửa văn phòng hoặc hợp nhất bộ phận, với lý do tái cơ cấu để thích ứng với môi trường số và công nghệ AI. Các tờ báo lâu đời như Guardian, Financial Times hay New York Times không tránh khỏi áp lực, dù mức độ và cách phản ứng khác nhau. Điểm chung là: AI đã âm thầm thấm nhuần, từ khâu gợi ý tiêu đề, tóm tắt văn bản, phân tích dữ liệu, đến hỗ trợ biên tập. Và dĩ nhiên, điều đó làm thay đổi nhu cầu nhân sự.

Theo dữ liệu từ công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas, ngành giải trí và truyền thông (bao gồm cả báo chí, truyền hình, digital) công bố hơn 17.000 vị trí bị cắt giảm trong năm 2025 - tăng 18% so với năm trước do tái cơ cấu, sáp nhập, cắt giảm chi phí và sự ảnh hưởng của công nghệ như AI trong hoạt động sản xuất nội dung và quản lý newsroom.

Một báo cáo theo dõi ngành (International Journalists Network) thì  tổng hợp rằng tại Anh và Mỹ, hơn 3.000 vị trí việc làm trong ngành báo chí đã bị cắt giảm trong năm 2025. Đây là các vị trí liên quan trực tiếp tới nghề báo, bao gồm phóng viên, biên tập viên, nhân sự sản xuất tin tức.

Reuters cho rằng, AI trong báo chí không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà đang tái định nghĩa giá trị lao động. Những công việc từng cần nhiều người, như biên tập sơ cấp, viết tin ngắn, tổng hợp dữ liệu, nay có thể được tự động hóa một phần. Điều này khiến các tòa soạn, vốn đã thắt lưng buộc bụng, càng có động lực cắt giảm nhân sự. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng AI không thay thế hoàn toàn nhà báo, mà làm thay đổi cấu trúc nghề: từ “người sản xuất số lượng lớn” sang “người tạo giá trị gia tăng”.

Associated Press từng mô tả nghịch lý của AI trong báo chí: AI giúp tăng năng suất, nhưng không đồng nghĩa với tăng doanh thu. Khi nội dung được sản xuất nhanh hơn, nhiều hơn, độc giả lại càng khó phân biệt đâu là thông tin đáng trả tiền. Các nền tảng AI tổng hợp tin tức, tóm tắt bài báo, thậm chí trả lời câu hỏi dựa trên nội dung báo chí, khiến mối quan hệ trực tiếp giữa tòa soạn và độc giả bị bào mòn. Trong bối cảnh đó, việc cắt giảm nhân sự trở thành lựa chọn ngắn hạn để cân đối tài chính, dù phải đánh đổi chất lượng và chiều sâu.

Trong bức tranh ấy, Washington Post đóng vai trò như một “điểm bùng phát”. Khi một tờ báo biểu tượng, từng đoạt nhiều giải Pulitzer, phải sa thải gần 300 biên tập viên, thông điệp gửi tới toàn ngành là rõ ràng: không có tòa soạn nào đứng ngoài cuộc khủng hoảng. AI không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng là yếu tố làm lộ rõ những điểm yếu vốn tồn tại lâu nay của mô hình báo chí truyền thống.

Tuy nhiên, phải nói rõ rằng khủng hoảng này không đồng nghĩa với “cái chết của báo chí”. Thay vào đó, ngành đang bước vào giai đoạn sàng lọc khắc nghiệt. Những tòa soạn có khả năng đầu tư vào điều tra chuyên sâu, phân tích độc quyền và xây dựng niềm tin độc giả vẫn có cơ hội tồn tại, thậm chí phát triển. AI, trong kịch bản tích cực, có thể trở thành công cụ hỗ trợ để nhà báo tập trung vào những giá trị cốt lõi mà máy móc không thay thế được: tư duy phản biện, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Theo: The NY Times, Reuters