Sức khỏe pin tốt mà chi phí bảo dưỡng lại thấp, đó là những gì một giám đốc xưởng dịch vụ xe điện VinFast ghi nhận mỗi ngày, và anh sẵn sàng đặt uy tín nghề nghiệp ra để nói thẳng.
Có một sự thật hiển nhiên, rằng người mua xe ô tô sẽ luôn để tâm tới giá bán xe và dịch vụ hậu mãi trước khi xuống tiền mua một khối tài sản lớn tới vậy. Với người mua xe điện, quá trình tự vấn này còn xoay quanh một câu hỏi lớn khác: pin xe có bền không. Đây là câu hỏi khó trả lời sau một chốc một lát, bởi lẽ dữ liệu thực tế chỉ tích lũy được sau một thời gian dài trải nghiệm.
Ngành ô tô, cụ thể là xe xăng, đã phát triển suốt nhiều thập kỷ và đã có chỗ đứng vững chắc, trong tâm niệm của người tiêu dùng và trong thị trường khắc nghiệt. Nhưng chất lượng xe điện - với cả công nghệ và tuổi ngành đều còn rất non trẻ, khiến nhiều người không khỏi băn khoăn.
Giám đốc xưởng xe điện VinFast Z755 là người có đáp án cho câu hỏi lớn. Sau nhiều năm trực tiếp tiếp nhận, chẩn đoán và sửa chữa hàng nghìn xe điện VinFast, anh Nguyễn Hữu Vinh nắm trong tay những con số chỉ có được từ thực nghiệm.
Phỏng vấn anh Nguyễn Hữu Vinh, Giám đốc xưởng xe điện VinFast Z755.
Pin bền hơn bạn nghĩ: Từ 150.000 đến 250.000 km
Ở mốc 150.000 km, một chiếc xe xăng thông thường đã có thể buộc chủ xe phải đối mặt với ca đại tu: hạ máy, kiểm tra toàn bộ hệ thống, chi phí có thể lên đến hàng chục triệu đồng. Nhưng cùng lúc đó, xe điện VinFast vẫn còn trong thời gian bảo hành.
VinFast bảo hành pin đến 160.000 km cho phần lớn các dòng xe, và lên đến 200.000 km với một số dòng đặc biệt như VFe34 đời đầu. Đội kỹ thuật xưởng kiểm tra pin, khung gầm và động cơ điện, nhưng một phần lớn chi phí xử lý vẫn thuộc về VinFast.
Nhưng thực tế còn xán lạn hơn nhiều. Giám đốc Vinh cho biết: "Xe taxi chạy lên đến tầm 250.000 km thì xe vẫn hoạt động tốt. Lúc cắm máy lên kiểm tra, chẩn đoán sức khỏe mà thấy pin vẫn ở tầm khoảng 90%".
Anh Nguyễn Hữu Vinh, Giám đốc xưởng xe điện VinFast Z755.
Theo anh, ngưỡng pin thực sự bắt đầu xuống cấp đến mức phải thay là khi xe vận hành sai cách hoặc vượt quá 200.000 km trong điều kiện khắc nghiệt. Tuy vậy, thực tế cho thấy nhiều xe taxi chạy trên 200.000 km vào xưởng mà "sức khỏe pin vẫn tốt, vẫn nằm tầm 90-91%. Chỉ hao hụt khoảng 9 đến 10%, mức độ đó là chấp nhận được, trong khi xe xăng thì phải bổ máy ra đại tu, chi phí có thể lên đến cả trăm triệu".
Về giá pin, hiện tại một viên pin rơi vào khoảng 1/4 giá trị chiếc xe, và đã giảm đáng kể so với thời điểm ra mắt khi còn ở mức 1/3. Xu hướng giá pin tiếp tục đi xuống là tín hiệu tốt cho người dùng dài hạn.
Chi phí bảo dưỡng: Chênh lệch có thể lên đến 10 lần
Với xe xăng, một lần bảo dưỡng thông thường bao gồm thay nhớt, thay lọc, lọc không khí, nhớt động cơ và vệ sinh phanh. Tổng cộng rơi vào 3-4 triệu đồng cho xe nhỏ, và 4-5 triệu đồng cho xe lớn.
Với xe điện không có nhớt để thay, không có lọc động cơ, chi phí bảo dưỡng "rơi vào khoảng từ 400.000 đến 500.000 đồng đối với xe nhỏ, còn khoảng 500.000 đến 600.000 đồng đối với xe lớn. Cao nhất ở những mốc lớn thì cũng chỉ rơi vào tầm 1 triệu đến 1,5 triệu một lần".
Với người chạy dịch vụ mà xe luôn lăn bánh, sự chênh lệch này tích lũy thành một khoản tiết kiệm đáng kể sau mỗi năm. Giám đốc xưởng đánh giá thẳng: với dân chạy dịch vụ, xe điện "cực kỳ tối ưu, gần như không phải tốn nhiều chi phí". Bộ phận hao mòn nhanh nhất trên xe điện không phải động cơ hay pin, mà là lốp. Xe điện nặng hơn xe xăng và gia tốc lớn hơn, khiến lốp mòn nhanh hơn. Đây là chi phí không tránh được, nhưng cũng là chi phí dễ tính toán và kiểm soát.
Chi phí sửa chữa bắt đầu tăng sau mốc 150.000 km, và tăng rõ hơn khi qua 200.000 km, tức là khi chính sách bảo hành của hãng kết thúc. Lúc đó, các bộ phận hao mòn tự nhiên như hệ thống treo, phanh, lốp và bình ắc quy sẽ do chủ xe tự chi trả. Nhưng trong giai đoạn còn bảo hành, tất cả các lỗi từ máy lạnh không mát, phuộc kêu đến các lỗi điện đều được VinFast xử lý.
Hệ sinh thái dịch vụ: 500 xưởng và máy chẩn đoán xử lý 90% lỗi
Một mối bận tâm khác khi người dùng mua xe điện là khả năng tìm được chỗ sửa chữa khi cần. Với xe điện, hệ thống điện phức tạp hơn về mặt kỹ thuật, đòi hỏi thiết bị chuyên dụng. Tuy nhiên, chính điều này lại trở thành lợi thế với VinFast.
Giám đốc Vinh cho biết chẩn đoán lỗi xe điện thực ra dễ hơn xe xăng vì hệ thống hiện đại hơn và được số hóa hoàn toàn. Máy chẩn đoán mà VinFast đưa xuống các xưởng "xử lý được hơn 90% các lỗi", kỹ thuật viên hoàn toàn có thể dựa vào “chẩn đoán” của bác sĩ máy để chữa bệnh cho xe.
Hiện tại, thị trường xe điện Việt Nam có VinFast là hãng lớn nhất, cùng với một số hãng Trung Quốc. Về phụ tùng và mạng lưới hỗ trợ, giám đốc Vinh đánh giá VinFast cao hơn vì phụ tùng dễ tìm và xưởng dịch vụ phủ rộng khắp, đến hiện tại "trên toàn bộ Việt Nam đã có khoảng 500 xưởng". Giá phụ tùng cũng không đắt: một bộ phuộc chỉ khoảng hơn 2 triệu đồng. Anh nhấn mạnh: "Hầu như không có chi phí nào phát sinh bất ngờ trong quá trình sử dụng".
Xe điện so găng với xe hybrid và xe xăng: Ai bền hơn?
Một so sánh ít được nhắc đến là giữa xe điện và xe hybrid. Anh khẳng định xe điện đơn giản hơn hybrid rất nhiều về mặt cấu tạo. Xe hybrid mang hai hệ thống động cơ, xăng và điện, vận hành song song và bổ trợ nhau, tạo ra nhiều điểm tương tác phức tạp dễ phát sinh lỗi. Xe điện chỉ có một hệ thống điện duy nhất. "Về mức độ phức tạp thì xe hybrid cao hơn, và về độ bền thì xe điện sẽ bền hơn”.
Khi tính tổng chi phí vận hành, kể cả trong trường hợp VinFast không còn cung cấp sạc miễn phí, chi phí sử dụng xe điện vẫn thấp hơn xe xăng. Theo thống kê của anh Vinh là "rẻ hơn khoảng ⅕”, cộng thêm chi phí bảo dưỡng thấp hơn từ 6 đến 10 lần, bức tranh chi phí vòng đời của xe điện rõ ràng mang một sức hấp dẫn khó chối từ.
***
Với một tài xế chạy dịch vụ, mỗi đồng chi phí vận hành là tiền lấy ra từ thu nhập. Ở khía cạnh đó, những con số từ xưởng thực tế của VinFast Z755 vẽ ra một bức tranh đậm màu thuyết phục: pin bền hơn kỳ vọng, bảo dưỡng rẻ hơn nhiều lần, hệ thống hỗ trợ đủ rộng và bảo hành kéo dài 8 đến 10 năm so với chỉ 2 đến 3 năm của xe xăng. "Mức độ hoàn vốn của họ sẽ nhanh hơn đối với xe xăng”, giám đốc Vinh thẳng thừng nhận xét.
Dĩ nhiên, không phải mọi chiếc xe điện đều có trải nghiệm như nhau, và người dùng cá nhân với cường độ sử dụng thấp hơn xe taxi sẽ có bộ số liệu khác. Nhưng dữ liệu từ những chiếc xe chạy khắc nghiệt nhất, tức là xe taxi dịch vụ vận hành ngày đêm, thường là bài kiểm tra độ bền chân thực nhất.
Sau 250.000 km, pin vẫn còn 90%. Từ trong xưởng vọng ra, con số đó khó có thể phủ nhận.
