Độc lạ Trung Quốc: Ứng dụng "Bạn đã chết chưa?" leo lên top 1 Apple Store, im lặng quá 2 ngày là app tự động báo tin buồn

Tờ Financial Times (FT) cho hay một ứng dụng có tên “Are You Dead?” (tạm dịch là “Bạn đã qua đời chưa?”) chuyên kiểm tra tình trạng của những người sống một mình đã trở thành ứng dụng trả phí được tải nhiều nhất trên Apple Store tại Trung Quốc, phản ánh những mối lo ngại nảy sinh từ sự thay đổi nhân khẩu học nhanh chóng của quốc gia này.

Báo tử sau 48 tiếng

Ứng dụng có tên tiếng Trung là Sile Me, yêu cầu người dùng phải “điểm danh” bằng cách nhấn một nút. Nếu họ không thực hiện việc này trong hai ngày liên tiếp, ứng dụng sẽ tự động gửi tin nhắn tới một người liên hệ khẩn cấp do người dùng chỉ định.

Theo FT, ứng dụng “Are You Dead?” đã lan truyền mạnh mẽ trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc lựa chọn sống một mình thay vì kết hôn và lập gia đình. Song song với đó, số lượng người cao tuổi bị bỏ lại sống cô lập trong nhà, không có người thân ở gần để chăm sóc, cũng đang gia tăng.

Bà Wei-Jun Jean Yeung, chuyên gia về nhân khẩu học xã hội tại Đại học Quốc gia Singapore, cho biết thị trường có nhu cầu thực sự đối với các ứng dụng hỗ trợ những người sống một mình.

“Khi tỷ suất sinh giảm, tuổi thọ tăng, hôn nhân suy giảm và tỷ lệ ly hôn tiếp tục đi lên… tất cả những yếu tố này đang tạo ra xu hướng gia đình độc thân chỉ có một người,” Yeung nói. “Bởi vậy mối lo ngại báo tử này là có thật.”

Tờ FT cho hay Trung Quốc đã ghi nhận năm thứ ba liên tiếp dân số suy giảm vào năm 2024. Trước đó vào năm 2023, nước này đã mất vị trí quốc gia đông dân nhất thế giới vào tay Ấn Độ.

Tại Trung Quốc, ngày càng có nhiều người cao tuổi sống một mình, trong khi số lượng người trẻ đủ khả năng chăm sóc họ lại ít đi, đặc biệt ở các vùng nông thôn, nơi nhiều người trong độ tuổi lao động đã di cư lên thành phố.

Trong khi đó, nhiều người trẻ cũng lựa chọn độc thân và sống một mình, hoặc kết hôn muộn hơn và sinh ít con hơn.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, tỷ lệ hộ gia đình chỉ có một người đã tăng lên 19,5% vào năm 2024, so với mức 7,8% cách đây hai thập kỷ.

Một trong ba nhà đồng sáng lập trẻ của ứng dụng tên là Lyu nói với truyền thông địa phương rằng nhóm người dùng mục tiêu là những người trẻ sống một mình tại các thành phố lớn nhất, đặc biệt là phụ nữ trẻ khoảng 25 tuổi.

Những người này có khả năng “trải qua cảm giác cô đơn do thiếu người để giao tiếp, đi kèm với nỗi lo về những sự cố bất ngờ có thể xảy ra mà không ai hay biết,” bà Lyu cho biết.

Chuyên gia Biao Xiang thuộc Viện Nhân học Xã hội Max Planck nhận định rằng giới trẻ Trung Quốc được nuôi dạy với niềm tin rằng nếu họ chuyên tâm theo đuổi mục tiêu, họ sẽ đạt được thành công. Tuy nhiên, viễn cảnh này đã bị phá vỡ bởi nền kinh tế chậm lại và cơ hội việc làm ngày càng thu hẹp.

Theo ông Xiang, việc đăng ký sử dụng ứng dụng này là một cách thể hiện sự bi quan thầm lặng, tương tự như các trào lưu đã lan rộng trong giới trẻ như “tang ping” (nằm thẳng) hay “bailan” (mặc kệ sự đời), những khái niệm cho thấy việc ngừng nỗ lực trước một tình cảnh bị coi là vô vọng.

“Khi mọi người tải ứng dụng này, tôi coi nó như một dạng phản ảnh của giới trẻ trong xã hội. Thực chất, họ đang thể hiện một sự hoang mang và một nỗi lo âu nhất định,” chuyên gia Xiang nói.

Tuy nhiên, nhiều nhà bình luận cho rằng ứng dụng này có thể mang ý nghĩa thực tiễn lớn hơn đối với người cao tuổi, dù những người rất già sống ở các vùng nông thôn hẻo lánh có thể gặp khó khăn trong việc sử dụng.

Bà Yeung thuộc Đại học Quốc gia Singapore cho rằng ứng dụng này và các ứng dụng tương tự (chẳng hạn như các thiết bị gắn trên tủ lạnh hoặc tivi có thể cảm nhận được việc chúng có được sử dụng thường xuyên hay không, sau đó gửi cảnh báo cho người thân) sẽ trở nên ngày càng quan trọng khi dân số Trung Quốc và các quốc gia khác già đi.

“Sống một mình không có nghĩa là cô đơn, nhưng chắc chắn tồn tại nguy cơ bị cô lập khỏi các hoạt động khác của xã hội. Vì vậy, chúng ta cần khuyến khích mọi người kết nối và tham gia xã hội trong cộng đồng,” bà Yeung nói.

Các nhà bình luận trong nước đã ca ngợi ứng dụng này nhưng đặt câu hỏi về việc sử dụng từ chỉ cái chết trong tên tiếng Trung của nó. Trên Apple Store quốc tế, ứng dụng được liệt kê dưới tên Demumu.

Chuyên gia Hu Xijin, một cây bút bình luận trên mạng xã hội, nói: “Tôi đề nghị đổi tên thành ‘Are You Alive?’ (Bạn còn sống không?) vì nó sẽ mang lại sự thoải mái tâm lý nhiều hơn cho người cao tuổi sử dụng.”

Tuy nhiên, nhà sáng lập ứng dụng Lyu cho biết tên gọi hiện tại không nhằm mang ý nghĩa “xấu”. “Nó đóng vai trò như một lời nhắc nhở để chúng ta trân trọng hiện tại,” Lyu nói thêm.

*Nguồn: FT, Fortune, BI