Hội đồng quản trị bỏ phiếu phế truất CEO. CEO từ chối chấp nhận. 33 giờ sau, chính hội đồng quản trị đó biến mất, còn CEO thì vẫn ngồi nguyên ở ghế cũ - quyền lực còn vững hơn trước khi cuộc "đảo chính" bắt đầu.
Cuộc "đảo chính" tại đế chế vận hành gần một nửa số website trên internet
Matt Mullenweg đồng sáng lập WordPress năm 2003 và thành lập Automattic năm 2005 - công ty mẹ đứng sau WordPress.com, Tumblr, WooCommerce cùng nhiều sản phẩm khác, đồng thời là người có ảnh hưởng chi phối lên toàn bộ hệ sinh thái mã nguồn mở WordPress, nền tảng vận hành một phần đáng kể các website trên internet. Automattic là công ty tư nhân, không niêm yết đại chúng, nghĩa là không chịu áp lực giám sát từ cổ đông bên ngoài hay thị trường chứng khoán như các tập đoàn niêm yết - hội đồng quản trị nội bộ gần như là cơ chế kiểm soát quyền lực duy nhất đối với chính người sáng lập.
Ngày 9/9/2026, hội đồng quản trị Automattic bỏ phiếu đưa Mullenweg vào diện nghỉ phép bắt buộc, bổ nhiệm CFO Mark Davies làm CEO tạm quyền. Theo lời kể của chính Mullenweg trên kênh Slack nội bộ công ty, ông chỉ nhận được quyết định trên 50 phút trước khi cuộc họp bắt đầu. Ông cho biết đã nhiều lần yêu cầu thời gian, dù chỉ vài giờ để luật sư độc lập xem xét trước khi bỏ phiếu, nhưng yêu cầu đó bị từ chối.
"Mark Davies đã âm mưu cùng Ann Dunwoody, Toni Schneider và Sue Decker sau lưng tôi, và họ bỏ phiếu đưa tôi vào diện nghỉ phép có lương. Tôi đã bỏ phiếu chống lại điều đó", Matt Mullenweg, trích dẫn từ tin nhắn Slack nội bộ.
Phản ứng của nhân viên chia rẽ rõ rệt: một số bày tỏ sự "vui mừng" hoặc "nhẹ nhõm" trước quyết định của hội đồng, cho thấy bất mãn nội bộ với phong cách lãnh đạo của Mullenweg đã tồn tại từ trước - trong khi số khác lo ngại về sự bất ổn mà cuộc biến động này gây ra.
33 giờ 20 phút và câu hỏi ai mới thực sự nắm quyền lực cuối cùng
Nhưng Mullenweg không chấp nhận rời đi. Ông đá các quản trị viên khác ra khỏi kênh Slack nội bộ, tuyên bố với toàn thể nhân viên rằng mọi chuyện đã được giải quyết. Đến sáng sớm ngày 12/9, tức chỉ 33 giờ 20 phút sau cuộc bỏ phiếu ban đầu, Automattic chính thức xác nhận ông đã trở lại vị trí Chủ tịch kiêm CEO với "sự ủng hộ toàn diện của hội đồng quản trị".
"Rất nhiều chuyện đã xảy ra trong 48 giờ qua cần được giải quyết ổn thỏa, và tôi hy vọng đây chỉ là một sự hiểu lầm", Matt Mullenweg nói, trong tin nhắn Slack nội bộ sau khi trở lại.
Không một lời giải thích công khai nào được đưa ra cho cả quyết định phế truất ban đầu lẫn sự đảo ngược ngay sau đó. Đến ngày 14/9, có thông tin cho biết chính hội đồng quản trị cũ gần như không còn tồn tại: Toni Schneider - đồng sáng lập, hiện đang dẫn dắt mạng xã hội Bluesky - đã từ chức khỏi hội đồng, còn chính Mullenweg là người loại bỏ hai thành viên còn lại, Sue Decker và Ann Dunwoody, khỏi hội đồng quản trị.
Khi một cuộc đảo chính thất bại lại củng cố quyền lực của chính người bị lật đổ - đây là điểm cần phân tích sâu nhất, và cũng là bài học quản trị cốt lõi của toàn bộ câu chuyện. Một hội đồng quản trị chỉ nên tiến hành phế truất CEO khi có đủ sự chuẩn bị, cơ sở pháp lý vững chắc và khả năng thực thi quyết định đến cùng - bởi một nỗ lực thất bại không đơn thuần đưa mọi thứ trở lại nguyên trạng ban đầu.
Nó chứng minh một cách công khai và dứt khoát rằng hội đồng quản trị, trên thực tế, không đủ quyền lực để kiểm soát chính người sáng lập, đồng thời cho Mullenweg lý do chính đáng để loại bỏ những thành viên từng cố gắng thách thức ông. Kết quả cuối cùng là một hội đồng quản trị mới, nhiều khả năng trung thành hơn, ít có khả năng thách thức ông trong tương lai hơn hẳn so với trước khi cuộc đảo chính diễn ra.
Cũng cần thận trọng trước khi mặc định hội đồng quản trị hoàn toàn sai và Mullenweg hoàn toàn đúng chỉ vì ông là người cuối cùng trụ lại.
Bối cảnh trước đó cho thấy nhiều tín hiệu đáng lo ngại về phong cách lãnh đạo của ông: năm 2024, ông từng yêu cầu nhân viên nghỉ việc kèm trợ cấp nếu không đồng ý với mình, khiến 159 người rời đi; ông cũng đang vướng vào cuộc chiến pháp lý kéo dài với WP Engine, trong đó có cáo buộc ông đã hủy bằng chứng và vô hiệu hóa tài khoản của những người đóng góp mã nguồn mở từng cố gắng tạo ra một nhánh phát triển độc lập.
Nếu hội đồng quản trị thực sự có cơ sở để lo ngại về những rủi ro pháp lý và uy tín này, việc họ hành động - dù cuối cùng thất bại - vẫn phản ánh một nỗ lực thực thi trách nhiệm giám sát, chứ không hẳn là một âm mưu vô căn cứ như cách Mullenweg mô tả.
Bài học cho hội đồng quản trị đối mặt với một nhà sáng lập quyền lực
Câu chuyện Automattic để lại một bài học quan trọng cho bất kỳ hội đồng quản trị nào phải đối mặt với một nhà sáng lập nắm giữ quyền lực chi phối, đặc biệt tại các công ty tư nhân không chịu áp lực giám sát từ thị trường đại chúng. Trước khi tiến hành bất kỳ hành động phế truất nào, hội đồng cần đảm bảo đã có sự chuẩn bị pháp lý đầy đủ, sự đồng thuận không thể lay chuyển, và khả năng thực thi quyết định đến cùng - bởi một nỗ lực nửa vời, bị đảo ngược chỉ sau hơn một ngày, gây tổn hại nghiêm trọng hơn nhiều so với việc không hành động gì cả. Đồng thời, việc từ chối cho CEO thời gian tham vấn pháp lý trước một quyết định có sức nặng như vậy, dù có thể xuất phát từ lo ngại rò rỉ thông tin, cũng dễ bị chính CEO đó biến thành bằng chứng cho thấy toàn bộ quy trình thiếu công bằng và minh bạch.
Nếu ngay cả một hội đồng quản trị chính thức, với đầy đủ quyền hạn theo văn bản, cũng không thể phế truất được một nhà sáng lập chỉ trong vòng chưa đầy hai ngày, điều gì sẽ xảy ra với những nhân viên hay cổ đông nhỏ lẻ khác trong cùng công ty, những người không có bất kỳ đòn bẩy chính thức nào để đặt câu hỏi về cách ông đang điều hành doanh nghiệp?
