‘Make in Việt Nam’ - khẳng định vị thế công nghệ Việt

Giai đoạn 2020 - 2025, tư tưởng định hướng “ Make in Việt Nam ” với nội hàm thiết kế tại Việt Nam, sáng tạo tại Việt Nam, làm ra tại Việt Nam đã khẳng định sứ mệnh quan trọng: Người Việt Nam có thể thiết kế, phát triển, tạo ra sản phẩm công nghệ số để giải quyết các bài toán của Việt Nam. Cùng với đó là có thể đưa sản phẩm công nghệ số ra toàn cầu, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế số, từng bước nâng vị thế của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam.

Theo số liệu của Bộ Khoa học & Công nghệ (KH&CN), tính đến năm 2025, Việt Nam có hơn 2.000 doanh nghiệp công nghệ số nội địa với doanh thu hơn 15 tỷ USD, tăng trưởng 168% so với đầu giai đoạn năm 2020.

Theo Bộ trưởng KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng, đây không chỉ là kết quả, mà là năng lực đã hình thành. “Quốc gia nào làm chủ công nghệ lõi, nắm giữ công nghệ chiến lược, định hình tiêu chuẩn và hệ sinh thái, thì quốc gia đó dẫn dắt. Làm sản phẩm thôi là chưa đủ, phải làm ra công nghệ ”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Bộ trưởng KH&CN cho rằng “Make in Việt Nam” cần mở rộng và nâng tầm. Từ Công nghệ số “Make in Việt Nam” sang toàn bộ hệ sinh thái Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số Make in Việt Nam - S.T.I.D Make in Việt Nam.

Điều này thể hiện khát vọng: Từ làm chủ sang dẫn dắt, từ đi theo sang định hình, từ tham gia thị trường sang tạo ra thị trường bằng công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, năng lực thiết kế, kiến trúc, thuật toán, dữ liệu và sở hữu trí tuệ.

Quyết tâm làm chủ các công nghệ khó

Điểm nổi bật trong 9 thành tựu, sự kiện tiêu biểu của ngành KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2025 do Bộ KH&CN công bố là việc Việt Nam đã làm chủ thiết kế, công nghệ chế tạo sản phẩm xe thiết giáp bằng công nghệ trong nước.

Lần đầu tiên xe chiến đấu bộ binh XCB-01 và xe thiết giáp chở quân chiến đấu XTC 02 được sản xuất với mức nội địa hóa cao, làm chủ nhiều hệ thống phức tạp, khẳng định vai trò tiên phong của Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng.

Ở lĩnh vực bán dẫn, ngay những ngày đầu năm mới 2026, Tập đoàn Viettel khởi công xây dựng nhà máy chip đầu tiên theo tiến trình từ 32 nm tại khu công nghệ cao Hòa Lạc. Dự kiến nhà máy sẽ bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào năm 2028.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Viettel, khẳng định đây là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên Việt Nam hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, tạo nền tảng cho mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ lõi và phát triển bền vững nền kinh tế số.

Dự án được định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như: Hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...

Ngay sau đó, Tập đoàn FPT cũng công bố thành lập Nhà máy Kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn, với mục tiêu thúc đẩy liên thông chuỗi giá trị chip bán dẫn tại Việt Nam, góp phần hiện thực hóa các định hướng lớn của quốc gia về làm chủ công nghệ lõi, công nghệ có chủ quyền.

Đây cũng là nhà máy kiểm thử, đóng gói đầu tiên của Việt Nam do người Việt làm chủ, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn quốc gia với đủ công đoạn từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đào tạo, kiểm thử và đóng gói, kinh doanh, từ đó tiến sâu chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhận định trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam ngày càng giữ vai trò quan trọng ở khâu đóng gói, kiểm thử, song phần lớn vẫn do doanh nghiệp nước ngoài làm chủ. Việc FPT đầu tư nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến đã hoàn thiện mảnh ghép còn thiếu, góp phần khép kín hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam.

Doanh nghiệp số giữ vai trò dẫn dắt

Ngày càng nhiều doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động trong thiết kế, phát triển sản phẩm, giải pháp và tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là dấu hiệu cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ vai trò gia công sang làm chủ và sáng tạo công nghệ.

Tiêu biểu là các doanh nghiệp lớn như Viettel, FPT, VNPT với nhiều sản phẩm, nền tảng công nghệ do Việt Nam tự nghiên cứu và phát triển, đáp ứng hiệu quả các bài toán lớn của quốc gia trong chuyển đổi số, xây dựng chính phủ số, bảo đảm an ninh mạng, phát triển viễn thông và hạ tầng số.

Theo Chủ tịch Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng, Viettel đã hình thành năm ngành công nghiệp công nghệ cao trọng điểm, gồm vũ khí trang bị công nghệ cao, hàng không vũ trụ, hạ tầng viễn thông, bán dẫn và an ninh mạng.

Đến nay, tập đoàn làm chủ 270 công nghệ lõi, nghiên cứu và phát triển hơn 80 sản phẩm quân sự cùng gần 100 sản phẩm dân sự, với hệ sinh thái nghiên cứu gồm khoảng 3.000 nhân sự chất lượng cao và 17 phòng thí nghiệm hiện đại.

Trong khi đó, FPT - một trong những doanh nghiệp công nghệ đầu đàn của Việt Nam - đã chuyển dịch mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng đầu tư chiều sâu cho công nghệ. Trong vòng năm năm qua, tỷ lệ sản phẩm gia công của FPT giảm từ 90% xuống còn khoảng 30%, nhường chỗ cho chiến lược đầu tư dài hạn vào các nền tảng công nghệ cốt lõi.

Tổng Giám đốc FPT Nguyễn Văn Khoa khẳng định doanh nghiệp “không làm công nghệ theo phong trào”, mà tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và hạ tầng số, an ninh mạng, công nghệ đường sắt và bán dẫn.

Sau hơn 5 năm triển khai, định hướng "Make in Viet Nam" đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong tư duy và hành động của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số, góp phần thúc đẩy sự hình thành và phát triển nhanh, bền vững của ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ thế giới.

Giai đoạn 2026 - 2030 là giai đoạn Việt Nam vươn lên bằng trí tuệ, bằng công nghệ và bằng doanh nghiệp công nghệ của mình, một lựa chọn chiến lược để Việt Nam không chỉ tham gia mà từng bước dẫn dắt trong kỷ nguyên số.