Với tôi, iPhone vốn là chiếc máy đưa lên bấm là xong, chẳng cần nghĩ ngợi gì thêm. Tôi từng nghĩ thế là đủ, cho đến khi iPhone 18 Pro Max mang đến những tính năng chụp chuyên nghiệp mà tôi chưa bao giờ nghĩ mình cần. Dùng rồi mới thấy sự đơn giản ấy vẫn còn nguyên, chỉ là giờ nó có thêm một tầng sâu để chơi, và tiện đến không tưởng.
Với tôi, nhiều năm qua camera iPhone đã tốt và tiện lợi theo một cách rất riêng. Khi cần, tôi chỉ giơ máy lên, bấm một cái và hầu như lúc nào cũng có một bức ảnh ưng ý mà không cần phải suy nghĩ căn chỉnh gì nhiều. Đó là thứ Apple làm tốt hơn gần như bất kỳ ai và tôi chưa bao giờ nghĩ cần phải thay đổi nó. Nhưng chính sự tự động đến mức vô thức ấy cũng dựng lên những giới hạn vô hình. Có những cảnh mà thuật toán, dù thông minh đến đâu, vẫn không đoán được ý đồ của người chụp. Và rồi tôi chợt nghĩ, khi mọi quyết định về phơi sáng đều được đưa ra thay bạn, chiếc điện thoại là một công cụ tiện lợi chứ chưa hẳn một chiếc máy ảnh đúng nghĩa.
Điều làm tôi thích ở năm nay là Apple không đập đi xây lại. Họ giữ nguyên sự dễ dàng vốn là thương hiệu của iPhone, rồi mở thêm một tầng mới cho những ai muốn đi sâu hơn. Cái đã tốt nay tốt hơn, và tốt hơn cho tất cả mọi người dùng iPhone - từ người chỉ muốn bấm là có ảnh cho đến người đã quen cầm máy ảnh cơ. Có vẻ Apple cuối cùng cũng hiểu rằng một chiếc máy ảnh thực thụ không chỉ cần thông minh, mà còn phải để người chụp được làm chủ khung hình của chính mình.
Tạm biệt nỗi ám ảnh "sọc LED"
Nếu từng cố chụp một sân khấu có màn hình LED cỡ lớn, bạn chắc chắn đã gặp cảnh này. Ngoài đời, hình ảnh trên màn hình trông mượt mà, nhưng khi xem lại ảnh thì những dải sọc nháy (flicker) chằng chịt phủ khắp khung hình. Nguyên nhân nằm ở sự lệch pha giữa tần số quét của màn hình LED và tốc độ màn trập của máy ảnh. Thuật toán tự động thường chọn tốc độ dựa trên độ sáng cảnh vật chứ không biết gì về tần số của màn hình trước mặt, nên người chụp gần như bất lực.
Đây là điểm "chết người" của bất kì chiếc điện thoại có thiết lập camera tự động và với một người thường xuyên đi họp báo như tôi, đó là một sự bất tiện vô cùng. Máy ảnh cơ vẫn là công cụ chính của tôi nhưng để ghi nhanh một slide, một thông số hay một khoảnh khắc trên màn hình lớn thì điện thoại luôn nhanh và gọn hơn. Chỉ có điều trước đây, đúng lúc cần nhất thì flicker lại xuất hiện, và ảnh chụp slide thành ra vô dụng.
Tình trạng như này tôi gặp không ít lần, và chắc chắn là không thể sử dụng được bức ảnh này. Ban đầu cứ nghĩ đưa điện thoại lên chụp cho nhanh, nhưng cuối cùng bị như vậy thì lại mất thời gian đưa máy ảnh lên bấm lần nữa, nhưng có khi là đã hụt mất 1 slide rồi.
May thay, trên iPhone 18 Pro Max nút thắt này cuối cùng đã được tháo gỡ. Tôi chủ động chỉnh tốc độ về mốc 1/60s trước khi bấm máy, và sọc nháy biến mất hoàn toàn. Điều hay là bạn không cần hiểu gì về tần số quét hay nhiễu pha, chỉ cần biết đúng một con số và một vấn đề đã làm khổ người dùng điện thoại bao năm được giải quyết trong vài giây. Một tính năng nghe có vẻ khô khan, nhưng với những ai thường xuyên tham dự sự kiện và cần "ghi chép" nhanh thì đây là khác biệt giữa một tấm ảnh dùng được và một tấm ảnh phải bỏ đi.
Chỉ cần đưa tốc độ về khoảng 1/60s là mọi thứ được giải quyết ổn thỏa.
Và một thú chơi mới khi bạn có thể điều khiển được tốc độ màn trập
Điều làm tôi cảm thấy thú vị tiếp theo là khả năng hạ tốc độ màn trập xuống những mốc rất thấp như 1/2s hay 1/4s. Chuyến công tác tại Los Angeles vừa qua trở thành bài kiểm tra thực tế hoàn hảo cho khả năng tự tay chỉnh này.
Một buổi tối trên đại lộ Hollywood, tôi cố tình giảm tốc độ, hạ thấp tay và thực hiện một cú lia máy (pan) thật nhẹ theo nhịp chuyển động của dòng xe cộ, cũng như tạo đường vệt ánh sáng từ các bảng hiệu buổi đêm để có thêm chút gia vị nhấn nhá. Với những ai chụp ảnh lâu năm, đây không hẳn là một kỹ thuật mới, nó cũng đơn giản là sự phối hợp giữa nhịp thở, bàn tay và con mắt, cùng một chút may mắn.
Kết quả không còn là những bức ảnh chụp đêm tĩnh lặng đến nhàm chán, mà là những dải light trail uốn lượn, kéo dài, đậm chất điện ảnh. Phần nền nhòe đi trong khi chủ thể vẫn giữ được nét và chính sự nhòe mờ có chủ đích ấy tạo ra cảm xúc thị giác mạnh nhất.
Trước đây, muốn có kiểu ảnh này trên iPhone, bạn gần như không thể làm được, nhưng với sự nâng cấp bổ sung này, nó mở ra thêm 1 cách chơi ảnh mới cho người dùng, từ đó có nhiều lựa chọn để sáng tác hơn thay cho những bức chụp ảnh đêm đơn điệu.
Thử chụp panning trong đêm với iPhone 18 Pro Max tại tốc thấp.
Sự xuất hiện của cơ chế khép khẩu vật lý
Một điểm cộng lớn khác trên phiên bản Pro Max năm nay là cơ chế khép khẩu độ cơ học thực thụ. Thú thật, công nghệ này không hoàn toàn mới trong thế giới di động. Một vài dòng máy trong quá khứ từng thử nghiệm rồi lặng lẽ bỏ quên, có lẽ vì thời điểm chưa chín muồi hoặc vì chưa ai làm đủ trọn vẹn. Nhưng việc Apple mang nó trở lại một cách hoàn thiện, đặt trong một hệ sinh thái camera được tinh chỉnh kỹ lưỡng, đã tạo ra một trải nghiệm đáng giá cho người dùng nhà Táo.
Trong chuyến công tác tại Hawaii gần đây, dưới cái nắng gắt ban trưa, sự kết hợp giữa cảm biến lớn và khả năng khép nhỏ khẩu độ phát huy tác dụng thần kỳ. Tôi hướng máy ra biển, ghi lại những con sóng gợn lăn tăn dưới ánh nắng chiếu trực diện. Việc khép khẩu giúp tiết chế lượng ánh sáng đi vào, đồng thời tạo ra những tia sao (starburst) sắc nét, lung linh trên mặt nước.
Quay cảnh biển dưới trời nắng sẽ tạo ra những tia sao lung linh thế này khi bạn khép khẩu.
Hiệu ứng này là thứ các nhiếp ảnh gia vốn rất quen. Nó sinh ra từ cách ánh sáng nhiễu xạ qua các lá khẩu khi khẩu độ được khép nhỏ, nghĩa là một hiện tượng quang học thật sự chứ không phải một lớp filter phủ lên ảnh.
Trước đây, nếu không mang theo máy ảnh chuyên nghiệp cùng bộ ống kính rời cồng kềnh, bạn gần như không thể tái tạo nó trên một thiết bị bỏ túi. Nhìn khung hình biển xanh hiện lên với những tia nắng rực rỡ tự nhiên, không cần app chỉnh sửa hay bộ lọc rườm rà nào, tôi mới thấy sự trở lại của khẩu độ vật lý có ý nghĩa lớn đến thế với những ai yêu cái đẹp của ánh sáng.
Khép khẩu độ không chỉ dành cho những khung hình biển xanh cát trắng. Bạn hoàn toàn có thể đem nó vào nhiều bối cảnh khác để sáng tác, và tôi cũng đã thử khá nhiều nơi. Khi kết hợp với hai phong cách Film và Glow trong Photographic Styles của iPhone 18 Pro Max, những tia sao sắc nét cùng sắc màu hơi nhòe sáng cho ra những khung hình mang cảm giác hoài cổ khá rõ:
Nhìn lại một tháng gắn bó, điều đọng lại trong tôi không phải bảng thông số. Cuộc đua megapixel đã khiến người dùng quen với việc đánh giá camera điện thoại bằng những con số dễ so sánh, trong khi thứ quyết định chất lượng một bức ảnh lại nằm ở những thứ khó đo đếm hơn nhiều, như tốc độ màn trập, khẩu độ và việc người chụp được nhúng tay vào khâu sáng tạo.
Và có lẽ điều đáng quý nhất là không ai phải trả giá cho sự nâng cấp này. Người chỉ thích giơ máy lên bấm vẫn có đúng trải nghiệm quen thuộc, còn người muốn đi xa hơn giờ đã có đường để đi. iPhone 18 Pro Max chứng minh rằng sự nâng cấp đáng giá nhất không nằm ở việc nhồi thêm những con số vô hồn, mà ở chỗ mỗi lần bấm máy, ta có thêm lựa chọn.
Một vài hình ảnh khác được tôi chụp bằng chiếc iPhone 18 Pro Max này:
