Giữa lúc GPU nhiều bộ nhớ ngày càng đắt đỏ, một cửa hàng Nhật Bản biến việc “độ” VRAM thành dịch vụ, giúp card đồ họa gần tám năm tuổi tìm được vai trò mới trong thời đại AI.
- AMD theo bước Nvidia, tăng giá GPU tới 20%: Cơn ác mộng thời “đào coin” đang trở lại?
- GPU thống trị AI suốt nhiều năm, nhưng Intel vừa cho thấy CPU mới là tương lai của AI
- Chỉ GPU và trung tâm dữ liệu là chưa đủ: NVIDIA bắt tay Foxconn và MediaTek thâm nhập sâu vào xe thông minh và laptop AI cao cấp
Người dùng máy tính có thể mua thêm RAM hoặc thay SSD khá dễ dàng, nhưng bộ nhớ trên card đồ họa lại là câu chuyện khác. Các chip VRAM được hàn trực tiếp lên bảng mạch, còn dung lượng hỗ trợ phụ thuộc vào thiết kế phần cứng và cách GPU nhận diện bộ nhớ.
Nhu cầu chạy mô hình AI đang khiến giới sửa chữa tìm cách thay đổi giới hạn đó. Tại tỉnh Saitama, Nhật Bản, một cửa hàng chuyên cải tạo GPU phục vụ AI đang nhận nâng RTX 2080 Ti từ 11 GB lên 22 GB GDDR6. Chi phí cho gói nâng cấp là 45.000 yen, tương đương khoảng 282 USD hoặc 7,5 triệu đồng.
Tính trên 11 GB VRAM được bổ sung, khách hàng phải trả khoảng 25,7 USD cho mỗi GB. Đây là mức quy đổi từ một gói nâng cấp cố định, không có nghĩa người dùng có thể chọn mua lẻ thêm một hoặc hai GB theo nhu cầu.
VRAM được nâng cấp như thế nào?
RTX 2080 Ti nguyên bản sử dụng 11 chip GDDR6 dung lượng 1 GB, tạo thành tổng bộ nhớ 11 GB. Để đưa con số này lên 22 GB, kỹ thuật viên phải tháo toàn bộ chip cũ và thay bằng 11 module có dung lượng 2 GB.
Cửa hàng Nhật Bản công bố lô 200 chip Samsung GDDR6 dung lượng 2 GB dùng để thay thế các module 1 GB trên RTX 2080 Ti, nâng tổng VRAM của mỗi card từ 11 lên 22 GB. Ảnh: Việt hoá từ X/@xingyao74043.
Công việc không đơn giản như cắm thêm một thanh RAM. Chip nhớ sử dụng kiểu chân BGA nằm bên dưới module, đòi hỏi thiết bị gia nhiệt chuyên dụng và khả năng kiểm soát nhiệt độ chính xác. Sai sót trong quá trình tháo hoặc hàn có thể làm hỏng chip nhớ, bảng mạch hoặc chính GPU.
Sau khi thay linh kiện, kỹ thuật viên còn phải điều chỉnh cấu hình điện trở trên bảng mạch để card nhận diện đúng dung lượng mới. Sản phẩm hoàn chỉnh cần trải qua các bài kiểm tra về độ ổn định, nhiệt độ và khả năng sử dụng toàn bộ 22 GB VRAM.
Theo Tom’s Hardware, cửa hàng vừa nhận 200 chip Samsung GDDR6 dung lượng 2 GB để tiếp tục thực hiện các đơn nâng cấp. Mỗi RTX 2080 Ti cần 11 module, nên lô linh kiện này về lý thuyết đủ cho khoảng 18 chiếc card nếu toàn bộ chip đều được sử dụng cho cấu hình trên và vượt qua kiểm tra.
Dịch vụ chủ yếu phù hợp với người đã sở hữu RTX 2080 Ti. Khách hàng gửi card tới cửa hàng, trả phí nâng cấp rồi nhận lại thiết bị với dung lượng VRAM gấp đôi. Cách làm này kéo dài vòng đời phần cứng mà không buộc người dùng mua một GPU AI chuyên dụng hoàn toàn mới.
RTX 2080 Ti sau nâng cấp được hệ thống nhận đủ 22 GB VRAM và tiếp tục chạy qua các bài kiểm tra bộ nhớ trên dàn máy thử nghiệm để đánh giá độ ổn định. Ảnh: X/@xingyao74043.
Cửa hàng cũng bán những card đã được độ sẵn trên Mercari. Mẫu rẻ nhất được Tom’s Hardware tìm thấy là MSI Ventus 2X RTX 2080 Ti 22 GB, niêm yết khoảng 65.000 yen, tương đương hơn 10 triệu đồng. Với người chưa có card, lựa chọn này có thể kinh tế hơn việc mua một chiếc RTX 2080 Ti cũ rồi trả thêm phí nâng cấp.
Trả tiền cho dung lượng, không phải sức mạnh mới
VRAM đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất với người chạy AI cục bộ. Mô hình ngôn ngữ và công cụ tạo ảnh cần bộ nhớ để chứa trọng số, dữ liệu trung gian cùng những thành phần đang được xử lý. Nếu dung lượng không đủ, mô hình có thể không khởi chạy hoặc phải chuyển bớt dữ liệu sang RAM hệ thống với tốc độ thấp hơn nhiều.
Nâng từ 11 lên 22 GB giúp RTX 2080 Ti chứa được mô hình lớn hơn, sử dụng mức lượng tử hóa cao hơn hoặc xử lý khối dữ liệu lớn hơn. Đây là lợi ích đáng kể đối với phòng thí nghiệm nhỏ, người nghiên cứu độc lập và nhóm phát triển muốn vận hành AI trên máy cá nhân.
Tuy nhiên, mỗi GB được bổ sung chỉ mở rộng không gian lưu trữ dành cho GPU. Dịch vụ không làm tăng số nhân CUDA, Tensor Core hay tốc độ xử lý của chip TU102. Băng thông bộ nhớ cũng giữ nguyên ở mức 616 GB/giây.
Card vì thế không mạnh gấp đôi sau khi VRAM tăng gấp đôi. Một tác vụ trước đây bị giới hạn bởi dung lượng có thể chạy được hoặc hoạt động thuận lợi hơn, nhưng những công việc phụ thuộc chủ yếu vào sức mạnh tính toán sẽ không có bước nhảy tương ứng.
Lợi ích khi chơi game còn hạn chế hơn. Phần lớn trò chơi khó sử dụng hết 22 GB bộ nhớ trên một GPU thuộc thế hệ Turing, trong khi sức mạnh của nhân đồ họa thường trở thành điểm nghẽn trước VRAM. Trả 45.000 yen chỉ để tăng FPS vì vậy không phải mục đích hợp lý của dịch vụ.
Việc nâng cấp cũng không được Nvidia hoặc các hãng sản xuất card hỗ trợ chính thức. Độ ổn định phụ thuộc vào chất lượng chip nhớ, tay nghề kỹ thuật viên, thiết kế từng bảng mạch và tình trạng của chiếc card đã hoạt động gần tám năm. Người dùng còn phải cân nhắc chính sách bảo hành do cửa hàng cung cấp.
Các dịch vụ tương tự từng xuất hiện tại Trung Quốc và UAE, còn RTX 2080 Ti 22 GB đã được rao bán trên một số chợ trực tuyến. Trường hợp tại Nhật Bản đáng chú ý ở việc hoạt động nâng VRAM được công khai với mức phí có thể quy đổi trực tiếp theo dung lượng bổ sung.
VRAM trên card đồ họa vẫn chưa thể nâng dễ dàng như RAM máy tính. Dù vậy, mức giá khoảng 25 USD cho mỗi GB cho thấy cơn khát bộ nhớ trong thời đại AI đang hình thành một thị trường mới, nơi những GPU cũ được tháo ra, thay chip và bán lại khả năng chứa mô hình theo từng gigabyte.
