Microsoft đang thử nghiệm tính năng cho phép người dùng tự điều chỉnh lượng bộ nhớ dành cho đồ họa và AI, giúp PC tận dụng RAM linh hoạt hơn theo từng nhu cầu.
AI đang khiến nhu cầu bộ nhớ trên máy tính tăng nhanh. Một mô hình chạy trực tiếp trên thiết bị có thể cần hàng chục GB RAM, trong lúc game, trình duyệt và những ứng dụng thông thường vẫn phải tranh nhau phần tài nguyên còn lại.
Vấn đề càng rõ rệt trên những mẫu PC sử dụng bộ nhớ hợp nhất, nơi CPU, GPU và bộ xử lý AI cùng truy cập một vùng nhớ chung. Thiết kế này giúp các tác vụ đồ họa và AI không bị giới hạn bởi lượng VRAM cố định, nhưng cũng khiến việc phân bổ bộ nhớ trở nên quan trọng hơn.
Windows 11 dường như sắp có một “cứu cánh” cho nhóm thiết bị trên. Tính năng mới không làm dung lượng RAM tăng lên, nhưng cho phép chủ máy quyết định phần nào được dành cho GPU và AI, phần nào tiếp tục phục vụ hệ điều hành cùng các ứng dụng khác.
Windows 11 sắp cho người dùng tự “chia RAM”
Phát hiện này bắt nguồn từ những tham chiếu trong tài liệu nội bộ của Nvidia, sau đó được Windows Latest đối chiếu với Windows 11 Build 29648.1000. Bản thử nghiệm do Microsoft phát hành ngày 17/8 chứa tính năng ẩn IntelligentCarveout, mã nhận diện 61121285, cùng tệp SettingsHandlers_UnifiedMemory.dll.
Các chuỗi văn bản đi kèm đề cập đến “bộ nhớ dành riêng cho bộ tăng tốc” và “bộ nhớ cho tăng tốc đồ họa và AI”, cho thấy Microsoft đang thử nghiệm khả năng phân bổ riêng một phần bộ nhớ hợp nhất cho những tác vụ này.
Một phần mô tả có nội dung: “Cho phép Windows dành thêm bộ nhớ hợp nhất cho các trò chơi và ứng dụng đòi hỏi nhiều tài nguyên đồ họa, AI. Phần bộ nhớ đã dành riêng sẽ không khả dụng cho những ứng dụng khác”.
Chi tiết này cho thấy Microsoft không chỉ điều chỉnh con số Shared GPU Memory đang xuất hiện trong Task Manager. Trên PC hiện nay, mục Shared GPU Memory chủ yếu thể hiện lượng RAM tối đa mà GPU có thể mượn lúc cần thiết. Con số hiển thị không đồng nghĩa toàn bộ dung lượng đó đã bị lấy khỏi hệ thống.
Tài liệu kỹ thuật của Microsoft cũng phân biệt giữa bộ nhớ hệ thống được chia sẻ và phần bộ nhớ dành riêng cho GPU. IntelligentCarveout dường như sẽ tạo ra một vùng nhớ được giữ lại cụ thể hơn cho đồ họa và AI. Sau lúc phân bổ, Word, Chrome hoặc các ứng dụng thông thường sẽ không còn sử dụng được phần RAM này.
Bản thử nghiệm cho thấy tùy chọn có thể nằm tại Settings > System > Advanced. Giao diện cuối cùng chưa được xác định. Microsoft có thể sử dụng thanh trượt, những mức thiết lập sẵn hoặc các cấu hình phù hợp với từng loại công việc.
Hãng chưa công bố IntelligentCarveout, thời điểm phát hành hoặc danh sách thiết bị được hỗ trợ. Tính năng hiện vẫn ở giai đoạn thử nghiệm và hoàn toàn có thể được điều chỉnh hoặc loại bỏ trước lúc xuất hiện trên Windows 11 ổn định.
“Cứu cánh” cho game và AI nhưng không tạo thêm RAM
Bộ nhớ hợp nhất được Apple phổ biến rộng rãi trên máy Mac dùng chip dòng M. CPU và GPU có thể tiếp cận cùng một vùng nhớ lớn, giúp những mô hình AI hoặc dự án đồ họa nặng không bị bó hẹp trong vài GB VRAM.
AMD Ryzen AI Max và nền tảng Nvidia RTX Spark cũng đang đưa cách tiếp cận tương tự lên PC Windows. Nvidia cho biết RTX Spark có thể được trang bị tối đa 128 GB bộ nhớ hợp nhất, dùng chung giữa CPU Grace và GPU Blackwell. Hãng định vị nền tảng này cho chơi game, sáng tạo nội dung và chạy AI ngay trên thiết bị.
Theo thông số Nvidia công bố, lượng bộ nhớ lớn cho phép máy xử lý mô hình AI cùng những dự án sáng tạo vượt quá giới hạn VRAM của laptop dùng GPU rời thông thường. Tuy nhiên, Windows cũng cần biết nên dành bao nhiêu trong số 128 GB đó cho GPU, AI và bao nhiêu cho ứng dụng truyền thống.
Tùy chọn mới sẽ cho phép người dùng điều chỉnh máy tính theo công việc thực tế. Người chạy mô hình AI lớn có thể dành thêm bộ nhớ cho GPU và bộ xử lý AI. Game thủ có thể tăng phần dành cho đồ họa nếu trò chơi cần nhiều bộ nhớ. Người thường xuyên mở nhiều ứng dụng có thể giảm mức dự trữ để Windows giữ lại nhiều RAM hơn.
Ví dụ, một chiếc PC có 64 GB bộ nhớ hợp nhất có thể được chuyển sang cấu hình ưu tiên AI lúc chạy mô hình cục bộ. Sau khi hoàn thành, người dùng đưa máy trở về chế độ cân bằng để lấy lại RAM cho trình duyệt, phần mềm văn phòng và các công việc khác. Hiện chưa rõ quá trình thay đổi có yêu cầu khởi động lại hay Windows có thể áp dụng ngay lập tức.
Với game, lượng bộ nhớ dành riêng lớn hơn có thể giúp hệ thống xử lý các trò chơi sử dụng nhiều dữ liệu đồ họa, nhất là trên máy không có VRAM tách biệt. Một số phần mềm cũng dựa vào dung lượng bộ nhớ đồ họa được hệ thống báo cáo để quyết định chất lượng texture hoặc khả năng khởi chạy.
Dù vậy, IntelligentCarveout không biến RAM thành VRAM chuyên dụng và cũng không tự động làm GPU mạnh hơn. Hiệu năng vẫn phụ thuộc vào băng thông bộ nhớ, sức mạnh xử lý, driver và mức độ tối ưu của từng ứng dụng. Dành quá nhiều RAM cho đồ họa hoặc AI còn có thể khiến Windows thiếu tài nguyên, buộc hệ thống sử dụng SSD làm bộ nhớ tạm và dẫn đến hiện tượng giật.
Các PC dùng card đồ họa rời thông thường cũng khó hưởng lợi đáng kể bởi GPU đã có VRAM riêng. Tính năng chủ yếu có ý nghĩa với thiết bị sử dụng kiến trúc bộ nhớ hợp nhất và được hệ điều hành, firmware cùng driver hỗ trợ.
Ý tưởng cho phép người dùng tự phân bổ bộ nhớ không hoàn toàn mới. Trên ROG Ally, Asus đã cung cấp tùy chọn thay đổi lượng RAM dành cho GPU thông qua Armoury Crate SE. Người dùng có thể tăng phần này để đáp ứng những game cần nhiều VRAM hoặc giảm xuống nhằm giữ thêm bộ nhớ cho Windows và các ứng dụng khác.
Điểm khác biệt là giải pháp trên phụ thuộc vào phần mềm và firmware của từng nhà sản xuất, chủ yếu phục vụ GPU tích hợp. IntelligentCarveout được Microsoft thử nghiệm trực tiếp trong Windows 11, hướng đến cả đồ họa lẫn tác vụ AI và có thể tạo ra một cách quản lý thống nhất trên nhiều dòng PC sử dụng bộ nhớ hợp nhất.
IntelligentCarveout vì thế không giải quyết tình trạng AI ngày càng ngốn nhiều bộ nhớ. Giá trị của nó nằm ở việc giúp người dùng tận dụng lượng RAM đang có hiệu quả hơn, dành tài nguyên cho đúng tác vụ vào đúng thời điểm. Trong bối cảnh nâng cấp RAM ngày càng đắt đỏ và nhiều laptop không cho phép thay thế bộ nhớ, quyền tự phân bổ có thể trở thành một “cứu cánh” đáng giá.
