Windows 11 có thể sắp bớt cảm giác ì ạch mỗi lần mở ứng dụng. Bản cập nhật mới mang đến một cơ chế giúp máy phản hồi nhanh hơn, dù cách Microsoft thực hiện đang tạo ra không ít tranh luận.
Bấm vào Chrome, Notepad hay một ứng dụng bất kỳ rồi phải chờ cửa sổ xuất hiện là cảm giác không xa lạ với người dùng Windows 11. Microsoft đang tìm cách thu hẹp khoảng chờ bằng một mẹo đơn giản: cho CPU tăng tốc trong thời gian ngắn ngay khi phát hiện người dùng chuẩn bị mở ứng dụng.
Cơ chế mang tên Low Latency Profile đã được thử nghiệm nhiều tháng, ban đầu chủ yếu áp dụng cho Start Menu, Search, Action Center và một số thành phần giao diện Windows. Bản cập nhật KB5121003 dành cho Windows 11 24H2 và 25H2 hiện mở rộng công nghệ này sang ứng dụng hệ thống cùng nhiều phần mềm bên thứ ba, bao gồm chương trình Win32.
CPU chạy nhanh rồi sớm được nghỉ
Low Latency Profile hoạt động theo nguyên tắc "race to sleep", có thể hiểu là chạy nhanh để được nghỉ sớm. Thay vì giữ CPU ở mức xung thấp rồi từ từ tăng tốc, Windows chủ động đẩy hiệu năng lên cao trong thời gian ngắn khi người dùng mở ứng dụng.
Khoảng tăng tốc được dùng để tạo tiến trình, tải thư viện, dựng cửa sổ và hiển thị nội dung. Sau khi ứng dụng mở xong, CPU trở lại trạng thái tiết kiệm điện. Đây không phải ép xung theo nghĩa truyền thống và cũng không biến bộ xử lý thành một mẫu CPU mạnh hơn. Windows chỉ thay đổi thời điểm CPU tăng hiệu năng, ưu tiên những thao tác người dùng trực tiếp cảm nhận.
Microsoft từng xác nhận đang áp dụng các chính sách quản lý hiệu năng và điện năng có mục tiêu nhằm tăng tốc quá trình mở ứng dụng cũng như Start Menu, Search và Action Center. Hãng đồng thời điều chỉnh cách Windows xử lý trạng thái nghỉ của bộ xử lý để cải thiện độ phản hồi trong quá trình sử dụng hàng ngày.
Theo thử nghiệm của Windows Latest sau khi cài KB5121003, Notepad, Calculator, Chrome và Epic Games Store đều mở, hiển thị nội dung sớm hơn. Tuy nhiên, đây mới là quan sát trên một số thiết bị cụ thể, không phải kết quả được bảo đảm cho mọi cấu hình.
Hiệu quả còn phụ thuộc vào CPU, SSD, dung lượng RAM, ứng dụng và trạng thái hệ thống. Máy cấu hình thấp hoặc bộ xử lý thường duy trì xung nhịp tiết kiệm điện có thể cảm nhận khác biệt rõ hơn. Trên máy cao cấp vốn đã mở ứng dụng gần như tức thì, mức cải thiện vài phần nhỏ của một giây có thể khó nhận thấy.
Low Latency Profile cũng chủ yếu tác động đến độ phản hồi và thời gian khởi chạy. Tính năng không trực tiếp giúp game tăng FPS, rút ngắn mọi tác vụ dựng video hoặc khiến chương trình nặng xử lý nhanh hơn trong thời gian dài.
"Mẹo lười" hay cách tối ưu hợp lý?
Một số ý kiến gọi Low Latency Profile là "mẹo lười", cho rằng Microsoft đang dùng sức mạnh CPU để che đi những phần chưa được tối ưu của Windows 11. Thay vì làm ứng dụng nhẹ hơn, hệ điều hành chỉ cho bộ xử lý chạy nhanh hơn mỗi khi người dùng bấm chuột.
Nhận xét này có phần hợp lý. Nếu ứng dụng chứa quá nhiều dịch vụ nền hoặc mã khởi tạo không cần thiết, một đợt tăng xung ngắn chỉ che bớt thời gian chờ chứ không giải quyết nguyên nhân bên dưới. Tuy nhiên, "race to sleep" là phương pháp quản lý hiệu năng phổ biến trên thiết bị hiện đại: hoàn thành tác vụ ngắn càng nhanh càng tốt, sau đó đưa bộ xử lý về trạng thái nghỉ.
Cơ chế vẫn cần được điều chỉnh cẩn thận bởi CPU tăng xung đồng nghĩa điện năng và nhiệt độ có thể tăng trong chốc lát. Nếu Windows kích hoạt sai thời điểm hoặc duy trì trạng thái hiệu năng cao quá lâu, lợi ích về độ phản hồi có thể phải đánh đổi bằng thời lượng pin, nhiệt độ và tiếng quạt.
Microsoft chưa công bố một tỷ lệ tăng tốc chung cho mọi ứng dụng. Low Latency Profile cũng được phân phối bằng Controlled Feature Rollout, cho phép hãng kích hoạt theo từng nhóm thiết bị và tạm dừng nếu phát hiện vấn đề. Vì vậy, hai máy cùng cài KB5121003 vẫn có thể nhận tính năng vào những thời điểm khác nhau.
Người dùng có thể ép kích hoạt bằng công cụ không chính thức ViveTool, nhưng việc này không thực sự cần thiết và có thể gây lỗi. Lựa chọn an toàn hơn là cài bản cập nhật chính thức rồi chờ Microsoft tự động mở tính năng.
Low Latency Profile không phải cuộc đại tu giúp Windows 11 bỗng nhẹ như Windows 10. Dù vậy, nếu một đợt tăng tốc ngắn khiến ứng dụng xuất hiện sớm hơn mà không ảnh hưởng đáng kể đến pin và nhiệt độ, phần lớn người dùng có lẽ sẽ quan tâm đến cảm giác máy nhanh hơn nhiều hơn cách Microsoft đạt được điều đó.
