Chụp đêm, đặc biệt là chụp đêm trong bối cảnh cuộc sống thường nhật luôn là một thách thức đối với camera điện thoại, nhưng những gì vivo X300 Ultra làm được đã làm thay đổi cách mọi người nhìn nhận về camera smartphone.
Bạn tôi là người mê nhiếp ảnh thiên văn, một trong những thể loại khắt khe nhất về kích thước cảm biến. Anh có một lý thuyết khá thẳng thắn về camera phone: phần lớn quảng cáo về camera đêm trên smartphone là sự đánh tráo, vì máy không thực sự thu được nhiều ánh sáng hơn, chỉ là dùng AI bù đắp những gì cảm biến nhỏ không bắt được.
Khi vivo công bố X300 Ultra dùng cảm biến Sony LYT-901 kích thước 1/1.12 inch, lớn nhất từng có trên một chiếc smartphone, anh nói câu này: "Cái này khác hẳn. Đem ra chợ đêm Long Biên thử đi, đó là nơi camera phone sống hay chết." Vậy là tôi đi.
Chợ đêm Long Biên và chợ hoa Quảng An lúc 1 giờ sáng có một đặc điểm chung: ánh sáng cực kỳ phức tạp. Đèn LED trắng cạnh đèn ống vàng, đèn neon đỏ chen với đèn xe máy quét qua, đèn pha tiệm cá đối lập với góc tối hoàn toàn cách đó một mét. Đây là môi trường ánh sáng mà bất kỳ camera phone nào cũng phải vật lộn để giữ màu chính xác và chi tiết đều đặn.
Bất ngờ đầu tiên: Vùng tối thực sự là vùng tối, không bị kéo sáng giả tạo
Góc chợ Long Biên ban đêm với chiếc ô đỏ nổi bật, vùng tối thực sự được giữ là vùng tối thay vì bị kéo sáng giả tạo. Đây là khả năng mà chỉ cảm biến lớn mới làm được vì máy không cần gồng để bù sáng.
Bức ảnh đầu tiên tôi chụp là góc quán hoa quả ở đầu chợ Long Biên, một góc mà phần lớn không gian là tối với chỉ vài bóng đèn LED và một chiếc ô đỏ lớn nổi bật bên phải khung hình. Trên iPhone của tôi, tình huống này luôn cho ra ảnh bị HDR can thiệp mạnh, vùng tối bị kéo lên thành xám nhạt để "lộ chi tiết", và kết quả là không khí ban đêm bị mất hoàn toàn.
vivo X300 Ultra giữ vùng tối là vùng tối. Bóng đêm bên trái khung hình thực sự đen, người đứng bán hàng xa vẫn nhìn ra được nhưng không bị làm sáng quá mức, và chiếc ô đỏ nổi bật lên đúng như mắt tôi nhìn thấy lúc đó. Bức ảnh ra có cảm giác đêm thật, không phải cảm giác ban ngày bị tô tối.
Khung cảnh nhộn nhịp tại chợ với nhiều nguồn sáng khác nhau hòa trộn, từ đèn quầy hàng đến đèn xe máy quét qua. vivo X300 Ultra giữ được không khí đêm thật mà không làm sáng tổng thể.
Đây là điều bạn tôi đã nói trước: cảm biến lớn không có nghĩa là ảnh sáng hơn, mà có nghĩa là máy không cần phải gồng để bù đắp. Khi máy thu được đủ ánh sáng từ những vùng có ánh sáng, nó không phải kéo các vùng tối lên để cân bằng tổng thể bức ảnh. Kết quả là ảnh giữ được dải sáng tối tự nhiên hơn.
Bất ngờ thứ hai: Màu sắc dưới ánh đèn pha trộn vẫn ra đúng
Chợ hoa Quảng An là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho camera trong điều kiện thiếu sáng. Mỗi sạp hoa có một bóng đèn LED trắng riêng, nhưng ánh sáng từ các sạp xung quanh hắt qua tạo ra hỗn hợp đèn vàng và đèn xanh chen lẫn. Hoa thì có đủ màu: hồng đậm, đỏ tươi, tím nhạt, vàng, trắng kem.
Sạp hoa hồng tại chợ Quảng An lúc 1 giờ sáng, đây là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho cân bằng trắng vì có hỗn hợp đèn LED trắng, đèn ống vàng và ánh sáng từ các sạp xung quanh hắt qua.
Đây là chỗ mà phần lớn camera phone phá sản về cân bằng trắng. Khi máy quyết định lấy đèn LED trắng làm chuẩn, các vùng có đèn vàng hắt qua sẽ bị ám cam. Khi máy quyết định lấy đèn vàng làm chuẩn, hoa hồng đỏ sẽ bị nhạt đi và mất sắc đỏ đậm. Kết quả thường là cả khung hình bị một tone màu phủ đè, không tự nhiên.
Sạp hoa cúc với đủ màu sắc dưới ánh đèn neon xanh phản chiếu trên mái tôn. Máy vẫn giữ được sắc đỏ tươi, vàng nguyên và cam đậm mà không bị một tone màu phủ đè lên toàn ảnh.
vivo X300 Ultra xử lý điều này bằng cảm biến quang phổ riêng đo ánh sáng môi trường theo thời gian thực. Trong các bức tôi chụp ở chợ hoa, hoa hồng đỏ giữ được sắc đỏ đậm thật, hoa tím giữ được sắc tím rõ ràng không bị ám xanh, và hoa vàng giữ được tone vàng nguyên. Quan trọng hơn là cô bán hoa ngồi giữa sạp được lấy nét tự nhiên với màu da đúng, không bị ám cam dù toàn bộ background là hỗn hợp đèn LED.
Hoa tím nở dày dưới ánh đèn ấm, sắc tím được giữ đúng không bị ám xanh hay ám đỏ. Đây là tone màu mà phần lớn camera phone xử lý sai khi nguồn sáng chính là đèn vàng.
Hoa cúc vàng nở dày, sắc vàng giữ được độ ấm tự nhiên không bị bão hòa quá mức như nhiều camera phone khác thường làm khi gặp màu vàng đậm.
Sạp hoa hồng đỏ cam, ánh đèn pha trộn từ nhiều nguồn nhưng các sắc đỏ và cam vẫn được phân biệt rõ ràng, không bị nhập thành một tone đỏ chung chung.
Khi tôi gửi ảnh cho bạn tôi xem, anh chỉ nhận xét một câu: "Cái này không AI sửa được. AI có thể đoán màu, nhưng không thể đoán đúng nhiều màu trong cùng một khung hình khi nguồn sáng phức tạp như vậy."
Bất ngờ thứ ba: Chuyển động không bị nhòe trong điều kiện thiếu sáng
Khoảng 1 giờ rưỡi sáng, cảnh bốc xếp hàng ở chợ Long Biên bắt đầu nhộn nhịp nhất. Những chiếc xe đẩy chở đầy giỏ hàng được kéo qua, người bốc vác di chuyển nhanh giữa các sạp, đèn xe máy quét qua làm thay đổi ánh sáng liên tục.
Người phụ nữ kéo xe đẩy đầy giỏ nhiều màu giữa đêm, chuyển động được giữ tự nhiên không bị nhòe quá mức. Tốc độ màn trập đủ nhanh nhờ cảm biến thu được nhiều ánh sáng mà không cần đẩy ISO quá cao.
Tôi chụp một người phụ nữ kéo xe đẩy đầy giỏ nhiều màu, cô đang nghiêng người về phía trước để kéo xe nặng. Ánh sáng từ các quán xung quanh chiếu vào không đều, và cô đang di chuyển. Bức ảnh ra với cô đứng yên rõ nét ở tiền cảnh, nền chợ phía sau hơi mờ tự nhiên do chiều sâu trường ảnh, và chuyển động nhẹ của chính cô vẫn được giữ lại đúng một chút để cảm nhận được nhịp lao động.
Hai người đẩy xe chở thùng xốp trắng dưới ánh đèn vàng, các thùng xốp không bị cháy sáng dù ánh đèn vàng chiếu trực tiếp, mặt đường ướt phản chiếu giữ được texture tự nhiên.
Đây là tình huống mà cảm biến nhỏ trên smartphone thường phải đẩy ISO lên cao để bù sáng cho tốc độ màn trập đủ nhanh, dẫn đến ảnh đầy nhiễu hạt. Cảm biến 1/1.12 inch thu được nhiều ánh sáng hơn nên không cần đẩy ISO quá cao, kết quả là ảnh giữ được chi tiết da, vải áo, dây buộc giỏ một cách rõ ràng mà không có nhiễu hạt thô.
Một bức khác tôi đặc biệt thích là cảnh hai người đàn ông đang đẩy xe chở thùng xốp trắng dưới ánh đèn vàng. Hai người đang trong động tác đẩy mạnh, một người gần như khom hết người về phía trước. Ảnh giữ được tư thế lao động đúng khoảnh khắc đó, các thùng xốp trắng không bị cháy sáng dù ánh đèn vàng chiếu trực tiếp vào, và mặt đường ướt phản chiếu ánh đèn vẫn giữ được texture tự nhiên.
Bất ngờ thứ tư: Close-up vẫn giữ chi tiết kinh ngạc
Trước khi đi, tôi nghĩ chụp close-up trong chợ đêm là điều không tưởng. Đèn không đủ sáng, máy phải đứng yên nhưng tay người chụp thì không, và chủ thể nhỏ thường không có ánh sáng riêng đủ mạnh.
Close-up bó hoa hồng đỏ được bọc trong lưới xuất khẩu, từng cánh hoa giữ được kết cấu mềm, các sợi lưới nhỏ vẫn nhìn rõ và những giọt nước đọng trên cánh hoa nổi lên rõ ràng dù chụp tay trong điều kiện thiếu sáng.
Tôi thử chụp close-up một bó hoa hồng đỏ đậm được bọc trong lưới xuất khẩu. Ảnh ra với từng cánh hoa giữ được kết cấu mềm, từng lưới bọc nhỏ vẫn nhìn rõ, và những giọt nước đọng trên cánh hoa nổi lên rõ ràng. Tôi không tin được đây là ảnh chụp tay trong điều kiện ánh sáng yếu.
Close-up cây cảnh xanh đậm, độ chi tiết cao đến mức nhìn rõ từng lá nhỏ và cả con côn trùng đang đậu trên đó. Cảm biến lớn cho phép giữ độ phân giải cao mà không cần nội suy chi tiết bằng AI.
Hoa hồng đỏ hồng với độ chi tiết cao từ cánh hoa đến tâm nhụy, từng giọt nước đọng trên cánh hoa được giữ rõ. Đây là khả năng macro hiếm có trên smartphone ở điều kiện thiếu sáng.
Một bức khác là close-up rổ tôm tươi đang được sàng giữa ánh đèn neon đỏ-xanh-tím lẫn lộn. Đây là chỗ thật sự kỳ lạ về kỹ thuật. Tôm có sắc trong, ánh đèn nhiều màu chiếu xuyên qua các con tôm tạo ra các vùng phản chiếu phức tạp. Camera vẫn lấy nét được chính xác vào một con tôm trung tâm, các vùng xung quanh mờ tự nhiên theo độ sâu, và màu sắc đèn neon được giữ đúng dù chúng đan xen rất phức tạp.
Close-up rổ tôm tươi đang được sàng dưới ánh đèn neon đỏ-tím lẫn lộn. Các con tôm trong suốt phản chiếu phức tạp nhưng máy vẫn lấy nét được chính xác và giữ được sắc tự nhiên của từng cá thể.
Trước khi kết thúc đêm chụp, tôi rẽ qua khu chợ cá Long Biên, nơi ánh sáng đèn neon nhiều màu được phản chiếu trên mặt đường ướt và nước biển. Đây là môi trường ánh sáng phức tạp nhất trong toàn bộ chuyến đi.
Cảnh hai người đàn ông đang sàng tôm tại chợ cá Long Biên dưới ánh đèn neon đỏ-xanh-vàng hỗn loạn. Camera vẫn giữ chính xác màu da và lấy nét rõ vào chủ thể giữa môi trường ánh sáng phức tạp.
Camera xử lý cảnh hai người đàn ông đang sàng tôm dưới ánh đèn neon đỏ-xanh-vàng một cách bất ngờ. Màu da hai người được giữ chính xác, không bị ám màu từ đèn, và chuyển động của bàn tay đang sàng vẫn được giữ rõ. Đây là điều mà phần lớn camera phone sẽ vật lộn vì AI thường nhầm lẫn giữa màu da và màu đèn phản chiếu lên da.
Khu vực rửa và phân loại hải sản với nhiều người cùng làm việc dưới ánh đèn pha trộn. Dù khung hình có nhiều chủ thể chuyển động, mỗi người vẫn được lấy nét và giữ chi tiết khuôn mặt rõ ràng.
Toàn cảnh chợ cá Long Biên về đêm với ánh sáng đèn ấm chiếu xuống mặt đường ướt. Đây là loại ảnh tài liệu thực sự, ghi lại nhịp sống của một khu chợ không ngủ.
Sau một đêm chụp ở chợ Long Biên và Quảng An, tôi gửi cả bộ ảnh cho bạn tôi và đợi phản hồi. Sáng hôm sau anh gọi lại: "Cái này không phải kiểu ảnh đẹp dạng filter. Đây là ảnh đêm có không khí đêm thật. Lâu rồi tôi mới thấy một chiếc camera phone làm được điều đó." Đó cũng là cảm giác của tôi sau khi xem lại toàn bộ ảnh trên màn hình lớn. Không có cái cảm giác "đẹp nhưng giả" thường gặp khi xem ảnh đêm chụp bằng điện thoại. Mọi vùng tối thực sự là vùng tối, mọi nguồn sáng thực sự là nguồn sáng, và đêm Hà Nội trong các bức ảnh đó là đêm Hà Nội thật, không phải phiên bản đã được làm sáng cho dễ nhìn. Đó có lẽ là khác biệt rõ ràng nhất mà một cảm biến 1/1.12 inch mang lại, và là lý do bạn tôi đã đúng.
